Η τάση που κυριάρχησε, οι δημοσκοπήσεις και τα τελικά αποτελέσματα
ΔΡ ΝΑΣΙΟΣ ΟΡΕΙΝΟΣ*
Οι πρόωρες εκλογές στη Βρετανία είχαν προκηρυχθεί ξαφνικά από την Πρωθυπουργό Theresa May και πήραν την έγκριση της Βουλής με 522 ψήφους υπέρ και 13 εναντίον, στις 19 Απριλίου του 2017. Θα πρέπει να τονιστεί ότι οι βουλευτικές διεξάγονται κάθε πέντε χρόνια, με τις τελευταίες να είχαν διεξαχθεί το 2015, συνεπώς οι επόμενες ήταν καθορισμένες για τον Μάιο του 2020. Η Βρετανία αποτελείται από τέσσερα έθνη, την Αγγλία, τη Σκοτία, την Ουαλία και τη Βόρειο Ιρλανδία. Βάσει και του ποσοστού με το οποίο το κάθε έθνος αντιπροσωπεύεται στο εκλογικό σώμα, του αναλογούν και οι θέσεις στη Βουλή. Το 2015 το εκλογικό σώμα είχε ανέλθει στα 46 εκατομμύρια περίπου. Η Αγγλία αντιπροσώπευε τότε το μεγαλύτερο ποσοστό και συγκεκριμένα το 83,5%, η Σκοτία το 9%, η Ουαλία το 5%, και το 2,5% η Βόρειος Ιρλανδία. Συνολικά στη Βρετανία υπάρχουν 650 περιφέρειες, όπου ανάλογες είναι και οι έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, οι οποίες κατανέμονται ως εξής: 533 στην Αγγλία, 59 στη Σκοτία, 40 στην Ουαλία και 18 στην Βόρεια Ιρλανδία. Το ισχύον εκλογικό σύστημα ανήκει στην κατηγορία του πλειοψηφικού συστήματος, σύμφωνα με το οποίο σε κάθε περιφέρεια αναλογεί 1 έδρα και την οποία κερδίζει αυτός που λαμβάνει την πλειοψηφία των ψήφων (winner takes it all). To κόμμα το οποίο κερδίζει την πλειοψηφία των εδρών, συνολικά 326 από τις 650, μπορεί να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον/την αρχηγό του.
Κόμματα
Στη Βρετανία υπάρχουν κυρίως δύο μεγάλα κόμματα, τα οποία κυβερνούν τη χώρα εδώ και πολλά χρόνια. Πρώτο κόμμα οι «Συντηρητικοί» με αρχηγό την Theresa May, το οποίο είναι ένα κεντροδεξιό κόμμα και το οποίο στις Βουλευτικές του 2015 είχε λάβει ποσοστό 36,8%, με το οποίο κατέχει την πλειοψηφία στη Βουλή με 330 έδρες. Δεύτερο κόμμα οι «Εργατικοί», οι οποίοι είναι ένα Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα και το οποίο στις Βουλευτικές του 2015 είχε λάβει ποσοστό 30,4% με βάση το οποίο αυτήν τη στιγμή κατέχει 232 έδρες στη Βουλή. Τρίτο κόμμα παραδοσιακά ήταν οι «Φιλελεύθεροι Δημοκράτες», οι οποίοι όμως στις Βουλευτικές του 2015 κατέλαβαν την 4η θέση, λαμβάνοντας μόλις 8 έδρες σε σχέση με τις 57, που είχαν μέχρι τότε. Τρίτο κόμμα στις εκλογές του 2015 ήταν το «Εθνικό Κόμμα της Σκοτίας» με 56 έδρες, ενώ πέμπτο κόμμα στη Βουλή ήταν το Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα της Βορείου Ιρλανδίας με 8 έδρες. Μερικά από τα μικρότερα κόμματα είναι το «Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Ουαλίας» με 3 έδρες, το «Κόμμα Ανεξαρτησίας» με 1 έδρα, οι «Πράσινοι» επίσης με 1 έδρα.
Δημοσκοπήσεις και πραγματικά αποτελέσματα
Σημαντικότερο στοιχείο, όπως αυτό αναδεικνυόταν στις δημοσκοπήσεις, ήταν ότι η διαφορά μεταξύ Συντηρητικών και Εργατικών φάνηκε να μειώνεται τις τελευταίες εβδομάδες. Πρώτη δημοσκοπική καμπή υπήρξε ο Ιούνιος του 2016, όταν και έλαβεν χώραν το δημοψήφισμα για το Brexit. Από εκείνη την περίοδο μέχρι και τον Απρίλιο του 2017, οπότε είχαν προκηρυχθεί και οι πρόωρες εκλογές, οι Συντηρητικοί είχαν ανοίξει την ψαλίδα μέχρι και 22 μονάδες, περίπου στο 47%-25%. Απ' εκεί και πέρα, είχαν ακολουθήσει μια σχετικά πτωτική πορεία, πιο δίκαιο θα ήταν ίσως να έλεγε κανείς ότι οι Εργατικοί ακολούθησαν μια ανοδική πορεία, μέχρι και τις εκλογές της 8ης Ιουνίου του 2017. Συγκεκριμένα, το Polls of Polls είχε καταγράψει στις 7 Ιουνίου του 2017 ότι η διαφορά θα ήταν σχετικά μικρή, κάτι που έχει επιβεβαιωθεί, ενώ από τις εταιρείες δημοσκοπήσεων φαίνεται ότι η εταιρεία «Survation» στις 7 Ιουνίου είχε κάνει πολύ ορθή εκτίμηση, στην οποία έδιδε 41%-40% στους Συντηρητικούς και Εργατικούς αντίστοιχα, και ταυτόχρονα είχε εκτιμήσει πολύ ορθά και τα υπόλοιπα κόμματα. Το προεκλογικό διακύβευμα, λοιπόν, ήταν κατά πόσον οι Συντηρητικοί θα έπαιρναν τις 326 έδρες, ώστε να σχηματίσουν αυτοδύναμη κυβέρνηση, κάτι που δεν έχει επιτευχθεί. Αυτό που αναμένεται να διαφανεί είναι εάν θα μπορέσει η Theresa May να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας. Συγκεκριμένα, με κυριότερο χαρακτηριστικό τη μεγάλη αύξηση των εδρών στους Εργατικούς, τα τελικά αποτελέσματα έχουν ως εξής:
· Συντηρητικοί = 42,5%, 318 έδρες (από 330)
· Εργατικοί = 40%, 261 έδρες (από 232)
· Εθνικό Κόμμα της Σκοτίας = 3%, 35 έδρες (από 56)
· Φιλελεύθεροι Δημοκράτες = 7,4%, 13 έδρες (από 8)
· Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα της Βορείου Ιρλανδίας = 1%, 10 έδρες (από 8)
· Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Ουαλίας = 0,5%, 4 έδρες (από 3)
· Πράσινοι = 1,6%, 1 έδρα (από 1)
· Κόμμα Ανεξαρτησίας = 1,9%, 0 έδρες (από 1)
· Άλλοι = 8 έδρες (από 11)
Καμπάνιες
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι καμπάνιες των τριών παραδοσιακά μεγαλύτερων κομμάτων. Με σύνθημα τη «σταθερότητα», οι Συντηρητικοί είχαν στηρίξει την προεκλογική τους καμπάνια κυρίως στο Brexit αλλά και σε θέματα ασφάλειας και τρομοκρατίας. Ιδιαίτερα για την ασφάλεια η Theresa May έχει δηλώσει ότι θα είναι πολύ αυστηρή και όπου χρειαστεί θα αλλάξει τους νόμους περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Συγκεκριμένα, θα αυξήσει τις ποινές για όσους καταδικάζονται για τρομοκρατικές επιθέσεις, θα αυξήσει την περίοδο κράτησης υπόπτων πριν από τη δίκη πέραν των 14 ημερών που είναι τώρα, αλλά και θα περιορίσει την κίνηση υπόπτων στη χώρα. Παράλληλα, οι Συντηρητικοί είχαν δεσμευτεί να αυξήσουν τις θέσεις εργασίας καθώς επίσης και να αντιμετωπίσουν τη διάκριση στον τομέα της ψυχικής υγείας, ενώ ταυτόχρονα έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν την αμυντική δαπάνη αλλά και να βελτιώσουν τον τομέα της περίθαλψης. Στα αρνητικά καταγράφεται το γεγονός ότι δεν δεσμεύτηκαν στη μείωση των φόρων. Αντίθετα, οι Εργατικοί με αρχηγό τον Jeremy Corbyn, παρόλο που έχουν δώσει μεγάλη σημασία στο Brexit, εντούτοις έχουν δώσει έμφαση κυρίως στις δημόσιες δαπάνες τονίζοντας ότι αυτές, με κύρια αυτήν της εκπαίδευσης αλλά και της ασφάλειας, έχουν υποτιμηθεί. Όσον αφορά την εκπαίδευση, έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν τη δαπάνη γύρω στα 5 δισεκατομμύρια. Ταυτόχρονα, είχαν δεσμευτεί να αυξήσουν τις θέσεις εργασίας στην Αστυνομία, της οποίας τη δύναμη είχε μειώσει η Theresa May κατά τη διάρκεια της θητείας της ως Υπουργού Εξωτερικών. Να σημειωθεί ότι μετά τις δύο τρομοκρατικές επιθέσεις οι Εργατικοί έχουν ζητήσει από την Theresa May να παραιτηθεί ακριβώς λόγο αυτών των περικοπών. Περαιτέρω, έχουν δηλώσει ότι θα επανασχεδιάσουν την εξωτερική πολιτική της χώρας, καθώς και θα αποφύγουν τη χρήση πυρηνικών. Αρκετός λόγος έχει γίνει για τη διαρροή σε εφημερίδες της πολιτικής διακήρυξης των Εργατικών, η οποία έγινε στις 10 Μαΐου και η οποία δόθηκε επίσημα στη δημοσιότητα στις 16 Μαΐου, με την οποία έχει δείξει το κοινωνικό της πρόσωπο. Η διακήρυξη λοιπόν απαριθμούσε σωρεία κοινωνικών μέτρων. Κυριότερα ήταν αυτά της προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων, της κατάργησης των διδάκτρων, της 30 ωρών εβδομαδιαίως δωρεάν παιδικής φροντίδας για παιδιά από δύο έως τεσσάρων ετών και αρκετά άλλα. Μάλλον έτσι εξηγείται και το κλείσιμο της ψαλίδας μεταξύ των δύο κομμάτων στις δημοσκοπήσεις. Από την άλλη, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες έχουν ακολουθήσει μια κάπως διαφορετική προσέγγιση. Κεντρικό τους θέμα υπήρξε η θέση για επανάληψη του δημοψηφίσματος για το Brexit, ενώ ενδιαφέρουσες υπήρξαν και οι θέσεις τους που αφορούσαν την αποδοχή μεγάλου αριθμού προσφύγων από τη Συρία καθώς και τη νομιμοποίηση της κάνναβης αλλά και την αύξηση της άδειας πατρότητας.
* Εκλογικός Αναλυτής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου