ΤΟ ΑΝΕΡΓΙΑΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ, ΟΜΩΣ, ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΣΟΒΑΡΟ

Σταθερή η ανάκαμψη της Ευρωζώνης


Η ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΤ ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΤΙ ΠΟΣΟΣΤΟ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ 15% ΚΑΙ 18% ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΧΩΡΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑ Ή ΘΑ ΗΘΕΛΑΝ ΝΑ ΕΡΓΑΣΤΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΩΡΕΣ. ΣΕ ΠΙΟ ΑΔΥΝΑΜΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ, ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ Η ΓΑΛΛΙΑ ΚΑΙ Η ΙΤΑΛΙΑ, Η ΥΠΟΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΝΑ ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ, ΕΝΟΣΩ ΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΣΤΑΜΑΤΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Για να συνεχίσει και να ενδυναμωθεί η ανάκαμψη της Ευρωζώνης θα πρέπει οι κυβερνήσεις της να εισαγάγουν διαρθρωτικά μέτρα με στόχο την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης


ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΣΣΙΑΝΟΣ - KPMG*
Τον περασμένο μήνα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αύξησε τον ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης από το 1,6%, στο 1,7%, αν και διατήρησε την πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης το 2018 στο 1,8%. Μέχρι πριν από δύο χρόνια η Ευρωζώνη φαινόταν ότι βρισκόταν τόσο σε οικονομική όσο και σε πολιτική κρίση. Ο λαϊκισμός και ο αντιευρωπαϊσμός που επροωθείτο από ορισμένα κόμματα ακόμη και στη Γερμανία φαινόταν ότι βρίσκονταν σε ανοδική πορεία. Αλλά κατά τα τελευταία δυο χρόνια η ανάκαμψη στην Ευρωζώνη παραμένει σταθερή. Τα πρόσφατα στατιστικά στοιχεία για περαιτέρω μείωση στην ανεργία και πιο υψηλή αύξηση στη βιομηχανική παραγωγή από το 2011 προσθέτουν στο αίσθημα επιστροφής σε κανονικά επίπεδα. Το ίδιο συμβαίνει και στο πολιτικό επίπεδο. Οι εκλογές στην Ολλανδία τον περασμένο Μάρτιο έχουν οδηγήσει στην επανεκλογή κεντροδεξιού πρωθυπουργού, ενώ οι ακροδεξιοί υποψήφιοι υπέστησαν ήττα. Αλλά η κυριότερη ευνοϊκή πολιτική εξέλιξη είναι η εκλογή στην προεδρία της Γαλλίας τού κ. Μακρόν με ποσοστό 66,06%, και κατά συνέπειαν η ήττα της ακροδεξιάς Μαρίν Λε Πεν.

Αύξηση του ευρώ
Πρόσφατα, η αξία του ευρώ έχει σημειώσει αύξηση και προβλέπεται να φθάσει στο πιο υψηλό σημείο από τον περασμένο Νοέμβριο, ως αποτέλεσμα καλών οικονομικών στοιχείων, την εκλογή στην προεδρία της Γαλλίας τού κ. Εμμανουέλ Μακρόν και την εισροή επενδυτικών κεφαλαίων στην Ευρωζώνη. Κατά πόσο θα συνεχίσει η ανοδική πορεία του ευρώ θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχία στην επίτευξη συμφωνίας για το πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας, ενώ επίσης θα υπάρχει καλύτερη εικόνα από το αποτέλεσμα της εκλογικής αναμέτρησης για τις βουλευτικές εκλογές της Γαλλίας και σε πιο μεγάλο βαθμό ο κ. Μακρόν θα μπορέσει να προωθήσει το πρόγραμμά του. Επίσης, θα πρέπει να αναμένονται και τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών στη Γερμανία τον προσεχή Σεπτέμβριο, όπως και η απόφαση που αναμένεται να ληφθεί από την ΕΚΤ κατά τη συνεδρία του Συμβουλίου τον ερχόμενο Σεπτέμβριο σχετικά με τη μείωση της νομισματικής χαλάρωσης. Ασφαλώς, μακροπρόθεσμα θα εξαρτηθεί και το κατά πόσον η Γερμανία και η Γαλλία μπορούν να ενδυναμώσουν τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, να οδηγήσουν σε πιο στενές σχέσεις σε σοβαρά θέματα και να υπερπηδήσουν την αντιπάθεια στο ευρώ σε ορισμένες περιοχές, ειδικά στην Ιταλία.

Διορθωτικά μέτρα για ανάπτυξη
Ασφαλώς, για να συνεχίσει και να ενδυναμωθεί η ανάκαμψη της Ευρωζώνης θα πρέπει οι κυβερνήσεις της να εισαγάγουν διαθρωτικά μέτρα με στόχο την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης. Παράλληλα, όμως, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για προστασία των εργαζομένων που παραμένουν άνεργοι και των νοικοκυριών με χαμηλά εισοδήματα. Και τούτο γιατί η ελευθεροποίηση και η απορρύθμιση συνήθως οδηγούν σε αβεβαιότητα τις εργασίες και τους μισθούς, με επακόλουθα την πολιτική αντίδραση και τον λαϊκισμό.

Οι αριθμοί της ανεργίας
Βέβαια, η ανεργία στην περιοχή της Ευρωζώνης μπορεί να βρίσκεται στο πιο χαμηλό σημείο από το 2009, αλλά στο 9,5% είναι κατά πολύ πιο υψηλή από άλλες οικονομίες όπως είναι η Βρετανία (4,6%), η Αμερική (4,4%) και η Ιαπωνία (2,8%). Αναφέρεται, όμως, ότι ακόμη και η Γερμανία έχει επιτύχει το πολύ χαμηλό ποσοστό ανεργίας (3,9%), με το να διατηρεί σε χαμηλά επίπεδα τους μισθούς και να επιτυγχάνει εμπορικό πλεόνασμα, κάτι που σημαίνει ότι η ζήτηση προέρχεται από το εξωτερικό. Παράλληλα, η ανεργία σε ορισμένες χώρες της Ευρωζώνης είναι πιο υψηλή, όπως της Κύπρου (13%), της Ισπανίας (18,2%), της Ελλάδας (23,2%) και της Ιταλίας (11,7%). Επίσης, αναφέρεται ότι παρόλο που το ποσοστό ανεργίας στην Ευρωζώνη του 9,5% είναι το πιο χαμηλό ποσοστό σε επτά χρόνια, εντούτοις, μελέτη από την ΕΚΤ δημιουργεί αμφιβολίες για την ποιότητα μερικών από αυτές τις εργασίες και ότι τα επίσημα στατιστικά στοιχεία παρουσιάζουν μια εικόνα που δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα στην εργασιακή αγορά.

Αδύναμες εργασιακές αγορές
Η μελέτη της ΕΚΤ δείχνει ότι ποσοστό μεταξύ του 15% και 18% του εργατικού δυναμικού της Ευρωζώνης είναι χωρίς εργασία ή θα ήθελαν να εργαστούν περισσότερες ώρες. Σε πιο αδύναμες εργασιακές αγορές, όπως είναι η Γαλλία και η Ιταλία, η υποαπασχόληση συνεχίζει να αυξάνεται, ενόσω οι εργαζόμενοι απογοητεύονται και σταματούν την αναζήτηση εργασίας. Στη μελέτη της ΕΚΤ παρουσιάζεται ένας πιο ευρύς ορισμός της ανεργίας που περιλαμβάνει όχι μόνο τους ανέργους, αλλά και εκείνους που έχουν απογοητευθεί και έπαψαν να αναζητούν εργασία όπως και εκείνους που θα ήθελαν να εργαστούν περισσότερες ώρες απ' ό,τι τώρα εργάζονται.

Σοβαρό
Βέβαια, το πρόβλημα της υπο-εκτίμησης του ποσοστού ανεργίας είναι σχετικά σοβαρό στην ευρωζώνη, γιατί η Eurostat, η στατιστική υπηρεσία της Ε.Ε., θεωρεί ως ανέργους πρόσωπα με τη στενή έννοια της ανεργίας, δηλαδή περιλαμβάνει εκείνους που είναι εκτός εργασίας και είναι διαθέσιμοι να εργαστούν κατά τις επόμενες δυο εβδομάδες, ενώ συνεχίζουν ενεργά να αναζητούν εργασία. Σύμφωνα με τη Eurostat, η πλειοψηφία των εργαζομένων μερικής απασχόλησης στην Ε.Ε. ηλικίας 15 ως 74 ετών επιθυμούν να εργάζονται περισσότερες ώρες στην Ελλάδα (74,1%), στην Κύπρο (63,7%), στην Ισπανία (50,7%) και στην Πορτογαλία (45,1%).

Κατά τους περασμένους δώδεκα μήνες η κρίση του δημόσιου χρέους, με εξαίρεση την Ελλάδα, έχει υποχωρήσει, αν και παραμένει ένα μελανό σημείο. Ασφαλώς, θα πρέπει η ΕΚΤ να πιστωθεί για τη χαλαρή νομισματική πολιτική που ακολούθησε, η οποία έχει οδηγήσει στην ανάκαμψη της Ευρωζώνης. Παράλληλα, όμως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ακόμη κατανοήσει τις δυσμενείς επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια πολύ αυστηρή δημοσιονομική πολιτική. Πρόσφατα, δε, έχει κατηγορήσει τη Γαλλία ότι δεν έχει επιτύχει τον στόχο του 3% του ΑΕΠ δημοσιονομικού ελλείμματος, αφού για το 2018 προβλέπεται ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα θα φθάσει στο 3,2%. Και τούτο ως αποτέλεσμα της είσπραξης πιο χαμηλών ποσών από φορολογίες και συνεισφορές στα ταμεία κοινωνικών ασφαλίσεων και πιο υψηλές δαπάνες στην εκπαίδευση, την ασφάλεια και το μισθολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων.
Απειλή η Ιταλία

Αντίθετα, όμως, από άλλες χώρες της Ευρωζώνης, η Κύπρος κατά το 2016 έχει επιτύχει ένα δημοσιονομικό πλεόνασμα της τάξης του 0,4% του ΑΕΠ. Η μεγαλύτερη απειλή τώρα για την Ευρωζώνη και τη σταθερότητα στην Ευρωζώνη είναι η Ιταλία και κυρίως οι κίνδυνοι που προέρχονται από το τραπεζικό της σύστημα. Αν πρόκειται η Ε.Ε. να προωθήσει τα σχέδιά της για τη συμπλήρωση της τραπεζικής ένωσης με σχέδια εγγυήσεων των καταθέσεων, θα πρέπει να υπάρχει εμπιστοσύνη ότι οι εθνικές κυβερνήσεις θα προχωρήσουν έγκαιρα να επιλύσουν οποιαδήποτε προβλήματα παρουσιαστούν, κάτι το οποίο η Ιταλία έχει μέχρι τώρα αποφύγει να πράξει. Εντούτοις, ο Ιταλός Υπουργός Οικονομικών, κ. Πιέρ Κάρλο Πάντοαν, έχει προειδοποιήσει τους ηγέτες της Ευρωζώνης να μη χάσουν την ευκαιρία η οποία παρουσιάζεται τώρα με την εκλογή στην προεδρία της Γαλλίας του κ. Εμμανουέλ Μακρόν για να μεταρρυθμίσουν το ευρώ. Όπως δήλωσε ο κ. Πάντοαν, η Ε.Ε. έχει τώρα την ευκαιρία να απαλλαγεί από την απειλή των λαϊκιστών και αντιευρωπαϊστών αλλά και να εισαγάγει ένα καινούργιο κοινωνικό συμβόλαιο με τους Ευρωπαίους πολίτες, το οποίο θα πρέπει να σχετίζεται με την ευημερία, τις κοινωνικές εργασίες και την ασφάλεια.

Ο κ. Μάριο Ντράγκι, πρόεδρος της ΕΚΤ, έχει δηλώσει ότι έχει επιτευχθεί επιτυχία όσον αφορά τον αποπληθωρισμό και ότι τώρα προχωρεί στη λήψη αποφάσεων για τη μείωση υπερ-χαλαρής νομισματικής πολιτικής. Η απόφαση αυτή από την ΕΚΤ ήλθε μετά που ο ρυθμός πληθωρισμού στην Ευρωζώνη αυξήθηκε οριακά πιο κάτω από το 2% για πρώτη φορά σε τέσσερα χρόνια. Η ΕΚΤ ξεκαθαρίζει, όμως, ότι θα αυξήσει τα επιτόκια μόνο μετά τη μείωση του προγράμματος αγοράς ομολόγων €60 δις τον μήνα.



Υ.Γ.
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.

* Principal, Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες, KPMG Limited, [email protected].