ΤΕΣΣΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΣΟΚ ΠΟΥ ΥΠΕΣΤΗΣΑΝ, ΔΕΝ ΣΗΚΩΣΑΝ ΚΕΦΑΛΙ

Ασφυκτιούν οι κυπριακές επιχειρήσεις

ΟΙ «ΟΥΛΕΣ» ΤΟΥ ΚΟΥΡΕΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ, ΤΗΣ ΕΚΤΟΞΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ, ΤΩΝ ΜΕΙΩΣΕΩΝ ΣΤΟΥΣ ΜΙΣΘΟΥΣ, Η «ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΛΗΓΗ» ΤΩΝ ΜΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΜΕΝΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ ΚΑΙ ΟΛΑ ΤΑ ΑΛΛΑ ΚΑΚΑ ΠΟΥ ΠΡΟΞΕΝΗΘΗΚΑΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΡΑΞΑΝ ΤΟΝ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ» ΚΑΘΕ ΖΩΝΤΑΝΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ, ΕΙΝΑΙ ΑΚΟΜΗ ΕΜΦΑΝΗ

Τρεις στις τέσσερεις επιχειρήσεις του τόπου παρουσιάζουν ακόμη προβλήματα και μια στις δύο επιχειρήσεις είναι αντιμέτωπη με πολύ σοβαρά προβλήματα, σύμφωνα με μελέτες

ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ


Τέσσερα χρόνια και κάτι έχουν περάσει μετά τη «γροθιά» του Eurogroup στο στομάχι της κυπριακής οικονομίας. Οι «ουλές» του κουρέματος καταθέσεων, των περιοριστικών μέτρων στις συναλλαγές, της εκτόξευσης της ανεργίας, των μειώσεων στους μισθούς, η «ανοικτή πληγή» των μη εξυπηρετούμενων δανείων και όλα τα άλλα κακά που προξενήθηκαν και διατάραξαν τον «μεταβολισμό» κάθε ζωντανού οικονομικού οργανισμού του τόπου, είναι ακόμη εμφανή. Αρκετές επιχειρήσεις κατέβασαν ρολά και έβαλαν λουκέτο. Όσοι επιχειρηματίες επιβίωσαν του σοκ που προκάλεσαν οι Βρυξέλλες στην κυπριακή οικονομία, βιώνουν τις παρενέργειές της στο «πετσί» των επιχειρήσεων τους. Η βελτίωση της κυπριακής οικονομίας, η οποία επανήλθε σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης από τις αρχές του 2015, δεν έχει επουλώσει τις πληγές.

Τα προβλήματα παραμένουν

Τρεις στις τέσσερεις επιχειρήσεις του τόπου παρουσιάζουν ακόμη προβλήματα και μια στις δύο επιχειρήσεις είναι αντιμέτωπη με πολύ σοβαρά προβλήματα, σύμφωνα με μελέτες που επικαλείται, μιλώντας στη «Σ», ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της ΟΕΒ, Χρίστος Μιχαηλίδης: «Το 50% των Κυπρίων επιχειρηματιών είναι χαμένοι στο διάστημα», υπό την έννοια ότι δεν γνωρίζουν πώς να αφαιρέσουν τη «θηλιά» που εξακολουθεί να τους σφίγγει τον λαιμό και τους απειλεί με οικονομικό στραγγαλισμό. Ο Γενικός Γραμματέας του ΚΕΒΕ Μάριος Τσιακκής αναφέρει στη «Σ» ότι, μετά τα δραματικά γεγονότα του Μαρτίου του 2013 και τα παράγωγά τους, αριθμός εταιρειών έχουν κλείσει και πιθανότατα δεν θα μπορέσουν να επανέλθουν ποτέ. Ο κύκλος εργασιών των κυπριακών εταιρειών μειώθηκε δραματικά συνεπεία της μείωσης της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, προσθέτει ο κ. Τσιακκής, γεγονός που επιδρά άμεσα στην κερδοφορία τους, η οποία είναι περιορισμένη έως και αρνητική.
Ο Γενικός Γραμματέας της Γ.Σ. ΠΟΒΕΚ, Στέφανος Κουρσάρης, αναφέρει ότι η οικονομική κρίση χτύπησε αλύπητα τις μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες πλήρωσαν βαρύ τίμημα βλέποντας τον τζίρο τους να εξανεμίζεται. Υπολογίζεται ότι 10-15 χιλιάδες εξ αυτών έβαλαν λουκέτο γονατισμένες από την οικονομική κρίση.

Στην «μέγκενη» της ρευστότητας

Η μεγάλη πλειοψηφία των επιχειρήσεων, που στέκονται στο χείλος της καταπακτής και μετρούν αντίστροφα, είναι μικρομεσαίες, οι επονομαζόμενες και ως «ραχοκοκκαλιά της οικονομίας». Η απουσία ρευστότητας ως αποτέλεσμα της έλλειψης οποιασδήποτε μορφής χρηματοδότησης είναι το μόνιμο «άρωμα της κρίσης» που συνοδεύει τις κυπριακές επιχειρήσεις από το 2013 και έπειτα, ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αποκόμισαν, έχοντας μειωμένο κύκλο εργασιών με καθόλου ή ελάχιστη κερδοφορία. Τα προβλήματα εισπραξιμότητας εξακολουθούν να ταλαιπωρούν αφάνταστα τις επιχειρήσεις, επιτείνοντας τις πιέσεις στην «καρωτίδα» της ρευστότητάς τους. Το πρόβλημα της πίστωσης ταλανίζει την αγορά και ο επιχειρηματικός κόσμος θεωρεί καίριας σημασίας την ταχύτερη αποπληρωμή των οφειλών, αφενός από επιχείρηση σ’ επιχείρηση και αφετέρου από το κράτος, στις περιπτώσεις που προχωρεί στην αγορά υπηρεσιών από τον ιδιωτικό τομέα. Ο Γενικός Γραμματέας του ΚΕΒΕ αναφέρει ότι ο ογκόλιθος των μη εξυπηρετούμενων δανείων φράσσει τον δρόμο της πρόσβασης σε νέο δανεισμό σε αρκετές εταιρείες, οι οποίες αναζητούν διακαώς πηγές χρηματοδότησης για ν’ αντεπεξέλθουν, μέσω της ανάπτυξης των εργασιών τους. Οι τράπεζες, από τη μια παλεύουν με το θεριό των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενώ την ίδια ώρα είναι πλέον πολύ προσεκτικές στη χορήγηση νέου δανεισμού, ώστε να περιορίσουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό το ρίσκο τους. Ο επιχειρηματικός κόσμος ζητεί από τις τράπεζες να γίνουν πιο ευέλικτες στην παροχή ρευστότητας στην αγορά, πιο αποτελεσματικές στον διακανονισμό παλαιών επιχειρηματικών δανείων, πιο ευρηματικές σε νέα σχέδια προς την αγορά, πιο υποστηρικτικές σε επενδύσεις που αφορούν στις επιχειρήσεις, αλλά και πιο ορθολογικές με τις χρεώσεις τους. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, ο δείκτης των μη εξυπηρετούμενων δανείων των μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων μειώθηκε από 55,3% τον Δεκέμβριο του 2015 στο 54,7% τον Δεκέμβριο του 2016. Η μείωση σε απόλυτους αριθμούς είναι μεγαλύτερη αφού άγγιξε σε απόλυτους αριθμούς τα €2,3 δισ., ωστόσο λόγω της μείωσης του συνόλου των δανείων προς τις επιχειρήσεις κατά €3,9 δισ. καταγράφεται οριακή μείωση στον δείκτη.

Επιστροφή ΦΠΑ
Ο Μάριος Τσιακκής θεωρεί αναγκαία την ταχύτερη επιστροφή του ΦΠΑ στις επιχειρήσεις. Η καθυστέρηση, όπως λέγει, οξύνει περισσότερο τα προβλήματα ρευστότητας. Το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο στις επιχειρήσεις που εξάγουν προϊόντα στο εξωτερικό. Γενικότερα, για να πληρωθούν οι επιστροφές του ΦΠΑ στις επιχειρήσεις χρειάζεται ένα χρονικό διάστημα 4-5 μηνών. Το χρονικό διάστημα μπορεί να είναι μεγαλύτερο σε περιπτώσεις που τα ποσά είναι μεγάλα. Στα ορθά βήματα που έγιναν από το κράτος, πιστώνει ο Γ.Γ. του ΚΕΒΕ τη ρύθμιση για την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Ο πρόεδρος της ΟΕΒ, Χρίστος Μιχαηλίδης, βλέπει συγκεκριμένους κλάδους της κυπριακής οικονομίας να έχουν «υπερθερμανθεί», να ασφυκτιούν και να κινδυνεύουν ελλείψει βοήθειας και συμβουλευτικής καθοδήγησης. Η μόνη λύση, που μπορεί να δοθεί, όπως λέγει, σε κάποιους κλάδους, είναι να επιλέξουν από το τρίπτυχο:

- Εξαγορά

- Συγχώνευση

- Ειδική Στρατηγική Συνεργασία


Εξωστρέφεια

Η απαγκίστρωση από την εσωστρέφεια και το άνοιγμα των οριζόντων των κυπριακών επιχειρήσεων σε νέες αγορές, όχι μόνο προκρίνεται, αλλά θεωρείται ως το «φάρμακο» ή, καλύτερα, το «ηλεκτροσόκ» που θα καταφέρει να επαναφέρει σε βιώσιμη τροχιά τις επιχειρήσεις του τόπου. Το μέγεθος της κυπριακής αγοράς είναι μικρό, αναφέρει ο πρόεδρος της ΟΕΒ, ο οποίος θεωρεί επιβεβλημένη την εκπόνηση σχεδιασμού για την υλοποίηση μιας ειδικής, όπως τη χαρακτηρίζει, εξαγωγικής προσπάθειας. Για την πραγμάτωση του στόχου της εξωστρέφειας θεωρείται κομβικής σημασίας η συνδρομή και η στήριξη του κράτους. Όπως αναφέρει ο Χρίστος Μιχαηλίδης, το κράτος έμεινε βαλτωμένο και λειτουργεί με τον τρόπο που λειτουργούσε σ’ αυτά τα θέματα την πρώτη δεκαετία της ζωής του, κολλημένο στο 1960. Ο πρόεδρος της ΟΕΒ θεωρεί ότι το κράτος πρέπει να συμβάλει με την παροχή φορολογικών και άλλων ουσιαστικών κινήτρων ενθάρρυνσης των εταιρειών, οι οποίες θα σπεύσουν να σπάσουν τα καλούπια της δραστηριοποίησής τους στην κυπριακή αγορά και να πλασάρουν τα προϊόντα τους εκτός Κύπρου.
Το ΚΕΒΕ, διά του Γενικού του Γραμματέα, θεωρεί επίσης σημαντική την εξωστρέφεια, εξ ου και όπως λέγει ο Μάριος Τσιακκής έχει ενεργό συμμετοχή στις εκστρατείες του κράτους. Την ίδια ώρα, αναφέρει ότι θα πρέπει να ενισχυθούν τα κονδύλια προβολής, αλλά και τα κίνητρα που δίδονται σε εταιρείες, οι οποίες ανοίγουν τα φτερά τους και επεκτείνουν τους επιχειρηματικούς τους ορίζοντες.

Η γάγγραινα της γραφειοκρατίας

Η γραφειοκρατία ζει και βασιλεύει, σύμφωνα με τον επιχειρηματικό κόσμο της Κύπρου, κάνοντάς του τον βίο αβίωτο. Ο Γενικός Γραμματέας του ΚΕΒΕ αναφέρει ότι το Δημόσιο πρέπει να ανεβάσει ταχύτητα στους ρυθμούς ανταπόκρισής του. Ο Μάριος Τσιακκής επικαλείται αρκετά παραδείγματα που δεικνύουν την ανάγκη επιτάχυνσης και απλοποίησης διαδικασίων, όπως π.χ. η εξασφάλιση αδειών και εγκρίσεων από το κράτος σε περιπτώσεις επενδύσεων ή μεγάλων αναπτύξεων. Η λεγόμενη ηλεκτρονική διακυβέρνηση θα πρέπει να διαβαθμιστεί, ψηλά, όπως λέγει, στις προτεραιότητες του κράτους, προσθέτοντας ότι στους τομείς που έκανε πράξη την εισαγωγή της υπάρχουν απτά αποτελέσματα. Το ΚΕΒΕ τονίζει ότι χρήζει επιτάχυνσης και ο ρυθμός έγκρισης και αποδέσμευσης κονδυλίων που προέρχονται από σχέδια χορηγιών διάφορων υπουργείων. Επιπλέον, αναφέρει ο Γενικός Γραμματέας του ΚΕΒΕ, σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρούνται καθυστερήσεις και σε επίπεδο Τοπικών Αυτοδιοικήσεων, που είναι υπεύθυνες για τις πολεοδομικές άδειες.

Επενδυτική ελκυστικότητα

Η προσέλκυση ξένων επενδύσεων ιεραρχείται και φυσιολογικά ψηλά στις προτεραιότητες, δεδομένου ότι διοχετεύεται στην οικονομία «φρέσκο» χρήμα, αλλά και τεχνογνωσία. Η ΟΕΒ θεωρεί επιβεβλημένη την παροχή κινήτρων σε ξένους επιχειρηματίες, οι οποίοι επιλέγουν την Κύπρο για να επενδύσουν. Σε περιπτώσεις μεγάλων επενδύσεων, λέγει ο πρόεδρός της, οι οποίες έρχονται με άμεσα οικονομικά οφέλη, αλλά και άνοιγμα σημαντικού αριθμού θέσεων εργασίας, θα πρέπει να παρέχονται κίνητρα, ώστε να καθίσταται η Κύπρος σοβαρός «παίκτης» - ανταγωνιστής στη σκακιέρα των χωρών επενδυτικών προορισμών. Την ίδια ώρα, ο Χρίστος Μιχαηλίδης σπεύδει να διευκρινίσει ότι με τον ίδιο τρόπο θα πρέπει ν’ αντιμετωπίζονται και οι ντόπιες επενδυτικές πρωτοβουλίες.
Το ΚΕΒΕ στρέφει τους προβολείς του προβληματισμού του στην ταχύτητα (όχι στην ποιότητα) απονομής δικαιοσύνης. Ο Γενικός του Γραμματέας τονίζει ότι οι αργοί ρυθμοί αποτελούν τροχοπέδη στις συναλλαγές για τους Κυπρίους, αλλά πολύ περισσότερο για τους ξένους δυνητικούς επενδυτές, οι οποίοι αντικρίζουν με σκεπτικισμό και ανησυχία ενδεχόμενη μεταφορά των εργασιών τους στην Κύπρο. Το ΚΕΒΕ θεωρεί αναγκαία τη δημιουργία εμπορικών δικαστηρίων.

Οι μικροί και οι μεσαίοι

Στα κύρια προβλήματα που ταλανίζουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις φιγουράρει και πάλι το πρόβλημα της χρηματοδότησης και της έλλειψης ρευστότητας. Η ΠΟΒΕΚ θεωρεί ότι το φλέγον θέμα του ωραρίου των καταστημάτων έπληξε και συνεχίζει να πλήττει καίρια την ανταγωνιστικότητά τους, προκαλώντας τους τεράστια προβλήματα. Ο Γενικός Γραμματέας της ΠΟΒΕΚ, Στέφανος Κουρσάρης, μιλώντας στη «Σ», κατατάσσει στα αρνητικά και την ανεξέλεγκτη κατάσταση, κατά την έκφρασή του, η οποία προκύπτει από τη δημιουργία μεγάλων υποκαταστημάτων και αλυσίδων. Ενδεικτικά, όπως λέγει: «Στη Λάρνακα υπάρχουν αιτήσεις πολεοδομικής άδειας για δημιουργία τριών Mall σε ακτίνα μόλις πέντε χιλιομέτρων». Η ΠΟΒΕΚ θεωρεί επιβεβλημένη τη δημιουργία ειδικής μονάδας εξυπηρέτησης των επιχειρήσεων στο Υπουργείο Εμπορίου, αλλά και μονοθυρικής πύλης εξυπηρέτησης των επιχειρήσεων, στα πρότυπα των κέντρων εξυπηρέτησης του πολίτη. Καθοριστικής σημασίας θεωρείται από την ΠΟΒΕΚ και η αξιοποίηση τόσο εθνικών, όσο και ευρωπαϊκών προγραμμάτων στήριξης και εκσυγχρονισμού των μικρομεσαίων επιχειρήσεων του τόπου. Ανοικτή και αιμάσσουσα πληγή αποτελούν η αδήλωτη εργασία και οι λεγόμενοι «πειρατές», οι οποίοι λαθροβιούν και απομυζούν το «αίμα» των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

Έρευνα - Καινοτομία

Το υψηλό μορφωτικό επίπεδο των Κυπρίων, των νέων που επιλέγουν να παραμείνουν στην Κύπρο, θεωρείται ως ένα καλό προζύμι, το οποίο επιβάλλεται να αξιοποιηθεί και να ενθαρρυνθεί, ώστε να δημιουργήσει και να αποδώσει.
Το ΚΕΒΕ τονίζει ότι πρέπει να υπάρξει συνειδητή προσπάθεια τόσο από τις επιχειρήσεις όσο και από το κράτος υπό μορφή μηχανισμών στήριξης και παροχής κινήτρων σε νεοφυείς επιχειρήσεις, οι οποίες σχετίζονται με την καινοτομία, την έρευνα και την τεχνολογία, ώστε να αναπτύξουν νέα προϊόντα, να είναι ανταγωνιστικές και να αξιοποιηθεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό το εργατικό δυναμικό.




ΟΙ ΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΕΝΘΕΤΟ)

Το προφίλ των κυπριακών επιχειρήσεων, σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Συνομοσπονδίας Παγκυπρίων Οργανώσεων Βιοτεχνών Επαγγελματιών Καταστηματαρχών (Γ.Σ.ΠΟΒΕΚ), τα οποία επεξεργάστηκε η «Σ», διαμορφώνεται ως εξής:

- 78 επιχειρήσεις απασχολούν πέραν των 250 εργαζομένων και σ’ αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, Cyta και ΑΗΚ.

- Οι 78 αυτές επιχειρήσεις αποτελούν ποσοστό 0,03% του συνόλου των κυπριακών επιχειρήσεων.

- Ποσοστό 6% των επιχειρήσεων διατηρεί ανθρώπινο εργατικό δυναμικό από 49 μέχρι 250 άτομα.

- Ποσοστό 94% των επιχειρήσεων του τόπου εργοδοτούν από έναν μέχρι 49 υπαλλήλους.

- Το ποσοστό των κυπριακών επιχειρήσεων, οι οποίες εργοδοτούν μόνο ένα υπάλληλο, ανέρχεται στο 41% του συνόλου των επιχειρήσεων του τόπου.