Η Άγκυρα υπό καθεστώς φόβου και ανατροπών

ΣΦΗΝΑ
Το τουρκικό πολιτικό σύστημα, υπό την αιγίδα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αντιμετωπίζει δύο σοβαρά προβλήματα επιβίωσης. Το ένα είναι εσωτερικό και το άλλο διεθνές. Στο εσωτερικό υπονομεύεται σταθερά από τους τζιχαντιστές και τους Κούρδους και στο εξωτερικό απομονώνεται και έχει προβλήματα διεθνούς παρουσίας στη σχέση του με την Ευρώπη και τον κόσμο

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ*
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να επιβάλει την εξουσία του σε όλα τα επίπεδα του πολιτικού συστήματος της χώρας του, χρησιμοποιώντας παν θεμιτό, κυρίως όμως αθέμιτο, μέσο. Η κατάσταση στην Άγκυρα είναι εξαιρετικά ρευστή, το καθεστώς Ερντογάν έχει επιβληθεί μεν, δείχνει όμως εξόχως ανασφαλές, στον βαθμό που η προσπάθεια του Ερντογάν να δημιουργήσει ένα νέο καθεστώς που να αντικαταστήσει τον Κεμαλισμό, δεν φαίνεται να βρίσκει πρόσφορο έδαφος θετικής αποδοχής.
Υπάρχουν υποβόσκουσες, αλλά και ενεργές αντιδράσεις διαφόρων κοινωνικών και εθνικών ομάδων, είτε αυτές είναι η αντιπολίτευση, η οποία βρίσκεται σε λανθάνουσα μορφή, είτε είναι το Κουρδικό κίνημα, το οποίο είναι εξαιρετικά ενεργό και επιχειρεί αποσχιστικές τάσεις, είτε ακόμη είναι το Ισλαμικό Κίνημα, το οποίο διεκδικεί την εγκαθίδρυση ισλαμικού κράτους στην Τουρκία. Πέραν της εσωτερικής κρίσης και των υπαρκτών, ενεργών ή υποβοσκουσών συγκρούσεων, εμφανής είναι και η αντίθεση μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών με την Άγκυρα, ιδιαιτέρως μάλιστα αυτή της Γερμανίας και της Ολλανδίας.
Ο Ερντογάν είναι εξαιρετικά ανήσυχος και έμπλεος φόβου, καθώς αισθάνεται ανά πάσα στιγμή το ενδεχόμενο της καθεστωτικής ανατροπής από το Ισλαμικό Κίνημα, το οποίο κινείται δυναμικά παντού. Αυτή η δραστηριοποίηση λαμβάνει χώραν εντός και εκτός Τουρκίας. Η καθεστωτική αλλαγή μπορεί να λάβει σάρκα και οστά μέσα από τη σταδιακή ενεργοποίηση των ενόπλων δυνάμεων της Τουρκίας, αλλά και άλλων κοινωνικών και εθνικών δυνάμεων, οι οποίες αντιπολιτεύονται σε διάφορα επίπεδα το καθεστώς. Ο πλέον ορατός, όμως, παράγοντας που κινείται εντός Τουρκίας, υποστηριζόμενος από τις μεγάλες δυνάμεις της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής, όπως είναι η Ρωσία και οι ΗΠΑ, είναι το Κουρδικό Κίνημα.
Οι Κούρδοι επιχειρούν δυναμικά την ίδρυση κουρδικού κράτους, που να καλύπτει και ένα μέρος της τουρκικής επικράτειας στο πλαίσιο της ίδρυσης ενός κουρδικού εθνικού κράτους. Αυτό θα σήμαινε πως η Τουρκία για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της θα είχε απώλεια εδάφους και εθνικής κυριαρχίας, πράγμα που θα ερχόταν σε αντίθεση με την αντίληψη εθνικής κυριαρχίας του τουρκικού κράτους, που είχε ως βασικό του προσανατολισμό την ενότητα του εδάφους, του χώρου και του λαού. Το ζήτημα δεν είναι μόνο η απώλεια εθνικού χώρου. Πολύ πιθανόν, μια τέτοια απώλεια να οδηγούσε σε περαιτέρω συνέπειες, δηλαδή διεκδικήσεις εδαφών από μειονότητες και εθνότητες, οι οποίες καταπιέζονται και οι οποίες βρίσκονται σε διάφορες περιοχές της τουρκικής επικράτειας.

Σχέδιο απομόνωσης
Εκείνο που διερωτάται κανείς είναι μια τέτοια Τουρκία, η οποία οδηγείται σε αποδυνάμωση, πώς θα αντιμετωπισθεί από την Ελλάδα, από την οποία διεκδικεί η Άγκυρα νήσους και βραχονησίδες και πώς οφείλει να αντιδρά η Κυπριακή Δημοκρατία, της οποίας κατέχει βιαίως και παρανόμως εδάφη στη βόρεια περιοχή της Κύπρου; Το τουρκικό πολιτικό σύστημα, υπό την αιγίδα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αντιμετωπίζει δύο σοβαρά προβλήματα επιβίωσης. Το ένα είναι εσωτερικό και το άλλο διεθνές. Στο εσωτερικό υπονομεύεται σταθερά από τους τζιχαντιστές και τους Κούρδους και στο εξωτερικό απομονώνεται και έχει προβλήματα διεθνούς παρουσίας στην σχέση του με την Ευρώπη και τον κόσμο.
Ενός τέτοιου καθεστώτος διεθνούς και εσωτερικής απονομιμοποίησης πώς είναι δυνατόν να μην αμφισβητείται η συνέχιση της υπ’ αυτού κατοχής τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας και πως είναι δυνατόν αυτό το καθεστώς να εξακολουθεί να διεκδικεί νήσους και βραχονησίδες του ελληνικού Αιγαίου; Είναι η ώρα για την Ελλάδα και την Κύπρο να εκπονήσουν από κοινού με ευρωπαϊκές δυνάμεις, που αντιστρατεύονται ενεργά το καθεστώς της Άγκυρας, σχέδιο απομόνωσης και διεθνούς αποδυνάμωσης του τουρκικού κράτους.
Ο στόχος μας δεν μπορεί να είναι να τα βρούμε με την Τουρκία στην Κύπρο, αλλά να εκδιώξουμε την κατέχουσα δύναμη, δηλαδή την Άγκυρα, από την παράνομη παρουσία της στην Κύπρο. Οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε πως οποιαδήποτε συμφωνία γίνει με την Τουρκία για το Κυπριακό, θα μετατρέψει την Κύπρο σε προτεκτοράτο της Άγκυρας. Είμαστε υποχρεωμένοι και έχουμε σήμερα όλες τις δυνατότητες να αντιμετωπίσουμε με διπλωματικούς και πολιτικούς τρόπους δυναμικούς, την τουρκική επεκτατική πολιτική στην Κύπρο, έτσι ώστε να την υποχρεώσουμε σε εγκατάλειψη των σχεδίων της για γεωστρατηγικό και πολιτικό έλεγχο της Κύπρου.
* Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Διευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών Για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία, Πάντειο Πανεπιστήμιο