Το εργασιακό άγχος στη σύγχρονη ζωή

Άννα-Μαρία Παπαδοπούλου
Ψυχολόγος Υγείας BSc, MSc, ECC, MBA
Μέλος Δ.Σ. Ψυχολογικής Ένωσης Κύπρου

Το εργασιακό άγχος έχει αναγνωριστεί ως η μεγαλύτερη πρόκληση για τη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και των οργανισμών που μπορούν να επηρεαστούν τόσο θετικά όσο και αρνητικά. Αρκετοί εργαζόμενοι βρίσκουν νόημα ζωής μέσα από τη δουλειά τους, δημιουργούν μια ταυτότητα και κοινωνική αποδοχή, ενώ πολλοί περισσότεροι εκτελούν εργασίες, νιώθουν εργασιακή ανασφάλεια, υπερφόρτωση και δεν αμείβονται ανάλογα με την απόδοσή τους. Το άγχος ως μονομερής παράγοντας δημιουργείται όταν το άτομο βιώνει πιέσεις είτε από το εξωτερικό περιβάλλον είτε από τον εαυτό του. Ανάλογα με τη φύση της εργασίας και τον χαρακτήρα του ατόμου, η οποιαδήποτε πίεση μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο, όταν όμως γίνει μη διαχειρίσιμη καταλήγει σε εργασιακό άγχος.
Αναφορικά με μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2005 από τον ερευνητή Ε. Χάρλι σε 27 χώρες της ΕΕ, τα αποτελέσματα παρουσίασαν το 22,3% των εργαζομένων να έχουν συμπτώματα που προκαλούνται από το άγχος. Ένας σημαντικός παράγοντας στον αριθμό χαμένων ημερών εργασίας, που έφθασε τα 10,4 εκατομμύρια το 2012. Λαμβάνοντας υπόψη την εκτίμηση του Δ.Ο.Ε. (Διεθνής Οργανισμός Εργασίας), όπου αναφέρεται ότι «το εργασιακό άγχος κοστίζει μόνο στην αμερικάνικη βιομηχανία $200 δις σε απώλεια παραγωγικότητας, ασθένειες και πρόωρους θανάτους» μπορούμε να εκλάβουμε το εργασιακό άγχος ως ψυχική ασθένεια. Ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα άγχους εμφανίζονται σε εργαζομένους όπου ο μηνιαίος μισθός συμπεριλαμβάνει μπόνους και ποσοστά.
Συμπτώματα εργασιακού άγχους
Σημαντικός παράγοντας για την υγεία του ατόμου είναι η πρόληψη των φυσικών συμπτωμάτων, δηλαδή οι αντιδράσεις του άγχους στο σώμα μας όπου συμπεριλαμβάνουν ημικρανίες, πόνους στην πλάτη, ταχυπαλμία, κόπωση, δύσπνοια ή απώλεια βάρους. Η συναισθηματική κατάσταση του ατόμου δημιουργεί αισθήματα απαισιοδοξίας, κατάθλιψης και αίσθηση νευρικότητας. Σε αρκετές περιπτώσεις, η συμπεριφορά του ατόμου μπορεί να εκδηλώσει τάσεις υπνηλίας, κοινωνική απόσυρση και νευρικές συνήθειες όπως δάγκωμα νυχιών. Τα γνωστικά συμπτώματα συμπεριλαμβάνουν αρνητική σκέψη, προβλήματα μνήμης, απώλεια αντικειμενικότητας και αδυναμία συγκέντρωσης, συμπτώματα που μειώνουν σε μεγάλο βαθμό την ώθηση παραγωγικότητας.
Αντιμετώπιση
Το άτομο που βιώνει το εργασιακό άγχος μπορεί να βελτιώσει τη διαχείριση χρόνου, την τμηματοποίηση εργασιών, να ακολουθήσει μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε βιταμίνες και να δημιουργήσει ελεύθερο χρόνο για φυσική άσκηση έχοντας ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου. Οι οργανισμοί που εργοδοτούν προσωπικό έχουν την ευχέρεια να σημειώσουν ένα αριθμό οργανωτικών αλλαγών, για να αποτρέψουν την ανάπτυξη και επιδείνωση των επιπέδων άγχους στους εργαζομένους. Οι οργανωτικές αλλαγές μπορεί να συμπεριλαμβάνουν τη βελτίωση εξοπλισμού, την ξεκάθαρη περιγραφή των καθηκόντων, παροχή κινήτρων, παροχή ευκαιριών για κοινωνική αλληλεπίδραση, εκπαίδευση των εργαζομένων και εργασιακή ασφάλεια.
Τα προγράμματα διαχείρισης προαγωγής υγείας, τα οποία χρησιμοποιούνται σήμερα σε αρκετές χώρες, ενισχύουν την αυτονομία, την κοινωνική υποστήριξη, τη δικαιοσύνη και τη μείωση ψυχοκοινωνικών παραγόντων που αφορούν το άγχος. Ο συνδυασμός τεχνικών για μείωση εργασιακού άγχους και ψυχολογικής πίεσης έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά στη βελτίωση της παραγωγικότητας και ψυχικής υγείας του εργαζομένου.