ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ
ΤΙΤΛΟΣ: Έτοιμοι για νέα έξοδο στις διεθνείς αγορές
ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ: Φαίδων Καλοζώης: «Θέλουμε ποιοτικούς επενδυτές με μακροπρόθεσμες επενδύσεις»
ΦΥΤΕΥΤΟ:
«Ένα θέμα που θα εξετάσουμε στο μέλλον είναι κατά πόσον υπάρχουν ευνοϊκές συνθήκες για έκδοση 15ετών ομολόγων»
«Αναγνωρίζουμε ότι το δημόσιο χρέος πρέπει σταδιακά να μειωθεί, αλλά όχι με βεβιασμένες ενέργειες και μέτρα που ενδεχομένως θα βλάψουν την οικονομική ανάπτυξη» δηλώνει ο Οικονομικός Διευθυντής, προϊστάμενος του Γραφείου Διαχείρισης Δημόσιου Φαίδων Καλοζώης. Σημειώνοντας ταυτόχρονα, ότι για το 2017 και το πρώτο τρίμηνο του 2018 «έχουμε ήδη καλύψει τις ανάγκες», επισημαίνει πως «υπάρχει η δυνατότητα στο ετήσιο χρηματοδοτικό πρόγραμμα να βγούμε ακόμα μια φορά στις αγορές για στρατηγικούς σκοπούς».
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΜΙΛΥ ΜΙΝΤΗ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ
Μιλήστε μας για το ΓΔΔΧ και τον ρόλο σας ως Διευθυντή του Τμήματος...
Ο ρόλος του Διευθυντή του ΓΔΔΧ στηρίζεται σε τρεις πυλώνες που αφορούν στη διαχείριση του χρέους, τη συνεχή αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό του μηχανισμού και τη στήριξη που παρέχει σε θέματα τεχνογνωσίας στον γενικό διευθυντή και τον υπουργό Οικονομικών.
Οι σημερινές διεθνείς συνθήκες και η πρόσφατη εμπειρία στην Ευρωζώνη (ΟΝΕ) δεικνύουν πως ένα ΓΔΔΧ πρέπει να χαρακτηρίζεται από προσαρμοστικότητα και ευελιξία και οι κυβερνητικές πολιτικές από συνέπεια και αξιοπιστία. Η διαφάνεια αποτελεί ένα σημαντικό θέμα και είμαι περήφανος να πω ότι πολύ λίγα ΓΔΔΧ στην Ευρώπη δίνουν τόση έμφαση σε θέματα διαφάνειας. Από τη στιγμή που εκτελείται μια συναλλαγή, δημοσιοποιείται άμεσα. Η διαφάνεια διασφαλίζει την εγκυρότητα των στατιστικών δεδομένων.
Ο ΝΕΟΣ ΘΕΣΜΟΣ
Το ΓΔΔΧ είναι από τους νεότερους θεσμούς στην Κυπριακή Δημοκρατία. Αυτό σημαίνει περισσότερη προσπάθεια για την ανάπτυξη της υποδομής μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Από το 2010, που οι εργασίες μεταφέρθηκαν από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου στο Υπουργείο Οικονομικών μεριμνήσαμε και λάβαμε τεχνική βοήθεια από διεθνείς οργανισμούς, όπως η Διεθνής Τράπεζα και το ΔΝΤ με το οποίο αναπτύξαμε τη μεσοπρόθεσμη στρατηγική. Είμαστε το μοναδικό κράτος στην ΕΕ που λάβαμε τεχνική βοήθεια από τον ΕΜΣ (Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας) βάσει της οποίας ετοιμάσαμε 5ετές σχέδιο δράσης που αποσκοπεί: στην ενίσχυση της υποδομής του ΓΔΔΧ, τη βελτίωση της σχέσης της Κυπριακής Δημοκρατίας με διεθνείς επενδυτές, την αξιοποίηση διαθέσιμων συστημάτων ελέγχου και πληροφορικής. Επιπλέον, λάβαμε τεχνική βοήθεια από τη Γραμματεία της Κοινοπολιτείας και σύστημα πληροφορικής για καταγραφή των δεδομένων δημοσίου χρέους και τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών κινδύνων.
Στις συστάσεις της Κομισιόν υπάρχει ιδιαίτερη αναφορά για το ύψος του δημόσιου χρέους, το οποίο κινείται σήμερα στο 108% του ΑΕΠ και πέραν των €19 δις σε αριθμούς…
Το δημόσιο χρέος ανέρχεται στα €19 δις περίπου, εκ των οποίων ένα ποσό, περίπου 5% του ΑΕΠ, είναι δανειακά κεφάλαια που φυλάμε στον κυβερνητικό λογαριασμό ως στρατηγικά ρευστά αποθέματα του Κράτους για έκτακτη ανάγκη.
Μέρος της στρατηγικής μας είναι να διατηρούμε ανά πάσα στιγμή αποθεματικά διαθέσιμα για κάλυψη των αναγκών, τουλάχιστον για τους επόμενους 12 μήνες.
Συνεπώς, το δημόσιο χρέος σε καθαρούς όρους είναι κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από το αντίστοιχο στατιστικό μέγεθος του δημόσιου χρέους που ανέρχεται στο 108% του ΑΕΠ το 2016.
Σε ό,τι αφορά τις συστάσεις, όχι μόνο της Κομισιόν αλλά και όλων των Θεσμών που συμμετείχαν στην Τρόικα, όπως και των οίκων αξιολόγησης, αυτές επισημαίνουν τις προκλήσεις που πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής. Οι εν λόγω οργανισμοί καταγράφουν το ύψος του δημόσιου χρέους ως μια από αυτές τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπισθεί, αλλά ταυτόχρονα αναγνωρίζουν την εξαιρετική πρόοδο που έχει επιτευχθεί.
Συγκεκριμένα, η Κύπρος μπορεί να θεωρηθεί ως η πιο πετυχημένη περίπτωση στην ΟΝΕ τον τελευταίο χρόνο. Ειδικότερα, το δημοσιονομικό ισοζύγιο κατέγραψε το 2016 θετικό πρόσημο δηλ. +0,1% του ΑΕΠ, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στο 2,9% του ΑΕΠ το 2016, σε σύγκριση με 2,7% του ΑΕΠ το 2015. Παράλληλα, ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης το 2016 διαμορφώθηκε στο 2,8% του ΑΕΠ σε σύγκριση με μόνο 1,7% που ήταν ο αντίστοιχος μέσος όρος των Κρατών Μελών της ΟΝΕ. Οι προοπτικές ανάπτυξης είναι επίσης θετικές. Όλοι οι οίκοι αξιολόγησης έχουν δώσει θετικές προοπτικές στην κυπριακή οικονομία. Παρόλα αυτά, αναγνωρίζουμε ότι το δημόσιο χρέος πρέπει σταδιακά να μειωθεί, αλλά όχι με βεβιασμένες ενέργειες και μέτρα που ενδεχομένως θα βλάψουν την οικονομική ανάπτυξη.
ΟΙ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ 2017
Ποιοι στόχοι με βάση τη στρατηγική και το πενταετές σχέδιο δράσης έχουν τεθεί για το 2017;
Ένας σημαντικός στόχος είναι η εξομάλυνση των λήξεων του δημόσιου χρέους. Είχε παρατηρηθεί ότι υπήρχαν χρονιές με συσσωρευμένα, μεγάλα ποσά χρέους. Οπότε, στοιχείο της στρατηγικής, είναι να μπορούμε να δανειστούμε τώρα που είναι χαμηλά τα επιτόκια, για να ξοφλήσουμε νωρίτερα μέρος του δημόσιου χρέους που λήγει στο μέλλον.
Για το 2017 και το πρώτο τρίμηνο του 2018 έχουμε ήδη καλύψει τις ανάγκες, όμως δεν αποκλείουμε - και υπάρχει αυτή η δυνατότητα στο ετήσιο χρηματοδοτικό πρόγραμμα - να βγούμε ακόμα μια φορά στις αγορές για στρατηγικούς σκοπούς. Ακριβώς για να αυξήσουμε ή να διατηρήσουμε τα στρατηγικά αποθέματα ή να εξοφλήσουμε εμπρόθεσμα μελλοντικές υποχρεώσεις. Στρατηγικός μας στόχος είναι η συστηματική παρουσία στις διεθνείς αγορές. Στόχος μας είναι η έξοδος στις αγορές, τουλάχιστον μια φορά το χρόνο. Η χρονική στιγμή υπόκειται πάντα στις συνθήκες της αγοράς. Ένα βασικό στοιχείο είναι το επιτόκιο ανάλογα με τη διάρκεια και το είδος του ομολόγου. Δεν θα δει κάποιος όμως απομονωμένα μόνο το επιτόκιο ενός ομολόγου. Θα ληφθεί υπόψη και το μέσο κόστος ολόκληρου του δημόσιου χρέους μεσοπρόθεσμα. Πάρα πολλές χώρες της ΟΝΕ εκδίδουν σήμερα μακροπρόθεσμα χρεόγραφα. Παρόλο που είναι περισσότερο δαπανηρά, τα κράτη θεωρούν ότι η περίοδος που διανύουμε είναι περίοδος χαμηλών επιτοκίων και επιδιώκουν να «κλειδώσουν» ένα σημερινό επιτόκιο για μεγάλη χρονική περίοδο. Δεύτερο στοιχείο είναι τα ιστορικά δεδομένα και προοπτικές των επιτοκίων και τρίτο ο τρόπος έκδοσης του ομολόγου. Ένας τρόπος είναι να πας σε προσφορές με ανοικτό βιβλίο για όλους τους επενδυτές. Αυτός είναι προτιμότερος. Θέλουμε για στρατηγικούς λόγους να αναπτύξουμε μια αγορά με ευρύτητα συμμετοχής επενδυτών τόσο στον αριθμό όσο και στο είδος - να μην είναι για παράδειγμα μόνο κερδοσκοπικά ταμεία. Θέλουμε ποιοτικούς επενδυτές με μακροπρόθεσμες επενδύσεις.
Στρατηγικό στόχο αποτελεί και η γεωγραφική κατανομή. Θέλουμε να υπάρχει μια ισορροπημένη κατανομή στις κυριότερες ευρωπαϊκές αγορές (Λονδίνο, Παρίσι, Φρανκφούρτη, Μόναχο και ευρωπαϊκή περιφέρεια). Προσπάθειά μας είναι να ενισχύσουμε και τη συμμετοχή επενδυτών από τις ΗΠΑ.
Άλλος στόχος στη μεσοπρόθεσμη στρατηγική είναι να υπάρχει μια γκάμα ομολόγων που να απευθύνεται στη διεθνή αγορά, διαφορετικής διάρκειας. Αυτή τη στιγμή έχουμε 5ετή, 7ετή, 10ετή ομόλογα, όμως δεν έχουμε 15ετή. Είναι ένα θέμα που θα εξετάσουμε στο μέλλον, κατά πόσον υπάρχουν ευνοϊκές συνθήκες για έκδοση 15ετών ομολόγων.
Η ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΑΓΟΡΑ
Αντικειμενικός σκοπός είναι η περαιτέρω ανάπτυξη της δευτερογενούς αγοράς. Ο σχεδιασμός που έχουμε κάνει, κατόπιν τεχνικής βοήθειας του ΔΝΤ, προβλέπει ότι σταδιακά, χωρίς να πιέζουμε τους παίχτες της αγοράς που είναι κυρίως οι τράπεζες, να αναπτύξουμε επιλεκτικά - με ένα μικρότερο αριθμό διεθνών επενδυτικών τραπεζών που θα προσφέρουν ποιοτικές υπηρεσίες στην Κυπριακή Δημοκρατία - στενότερη σχέση μαζί τους. Η Κύπρος είναι μικρός εκδότης. Είναι προτιμότερο να έχουμε στενότερη συνεργασία με μικρότερο αριθμό τραπεζών οι οποίες στο μέλλον θα ενεργούν ως βασικοί διαπραγματευτές.
Χρειάζεται πρόσθετη προσπάθεια για να ενεργοποιηθεί η αγορά και είναι πολύ σημαντικό για τον καθορισμό χαμηλότερου κόστους δανεισμού. Όταν αυτό αναπτυχθεί και δοκιμαστεί, μπορεί να μεταφέρουμε την προσπάθεια και στην εγχώρια αγορά. Παρόλο που υπάρχει αξιόλογη πρόοδος στην εγχώρια αγορά δεν θέλουμε να απορροφούμε μεγάλα ποσά κεφαλαίων, δεδομένου ότι είναι χρησιμότερο να διοχετεύονται για χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα. Δεν θέλουμε να δημιουργούμε αθέμιτο ανταγωνισμό στην ντόπια αγορά. Από τη στιγμή που οι συνθήκες στη διεθνή αγορά είναι ευνοϊκές, δουλεύουμε σε αυτό το κομμάτι. Σήμερα η μεγαλύτερη πιο σημαντική πηγή δανεισμού είναι η έκδοση ευρωπαϊκών ομολόγων.
ΟΙ… ΜΙΚΡΟΕΠΕΝΔΥΤΕΣ
Θα ήταν παράλειψή μου όμως να μην αναφερθώ στο εγχώριο ομόλογο για φυσικά πρόσωπα που εκδίδεται μηνιαία κοντά στα €5 εκατ. και αρχίζει από τα €1000. Είναι στρατηγικής σημασίας να έχεις ως μέρος των πηγών δανεισμού τον ίδιο τον φορολογούμενο πολίτη, χωρίς να αποκλείεται κάποιος ξένος. Το γεγονός ότι κάποιος έχει €1000 δεν θα υποτιμηθεί καθόλου. Αυτό το ομόλογο το υιοθετήσαμε για πρώτη φορά το Πάσχα του 2014, δηλαδή μόλις 1 χρόνο μετά τη συνομολόγηση του Μνημονίου με την Τρόϊκα, και θυμάμαι πως είχαμε λάβει και κάποια ειρωνικά σχόλια. Σήμερα, το συνολικό ποσό αυτών των ομολόγων έχει ξεπεράσει το όριο των €500 εκατ.
Η ΑΠΟΠΛΗΡΩΜΗ ΤΟΥ… ΔΑΝΕΙΟΥ
Πότε αρχίζει η αποπληρωμή του δανείου που έχει συνομολογηθεί στο πλαίσιο της συμφωνίας με τους δανειστές; Πόσο είναι τελικά το δάνειο και το επιτόκιο, σε πόσα χρόνια είναι η εξόφληση και κατά πόσον είναι ενοποιημένο με τα υπόλοιπα δάνεια της Κυπριακής Δημοκρατίας;
Ο επίσημος δανεισμός ανέρχεται σε €7,25 δις. Αποτελείται από ένα δάνειο του ΔΝΤ ύψους €0,95 δις, και ένα δάνειο του ΕΜΣ ύψους €6,3 δις. Το δάνειο του ΔΝΤ έχει μεταβλητό αυξανόμενο επιτόκιο και σήμερα είναι περίπου στο 1,64% ενώ το επιτόκιο του δανείου του ΕΜΣ, που επίσης είναι μεταβλητό, σήμερα βρίσκεται στο 0,9% περίπου. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αποπληρωμή του δανείου του ΔΝΤ αρχίζει από φέτος και θα ολοκληρωθεί μέχρι το 2026. Το δάνειο του ΕΜΣ είναι πιο μακροπρόθεσμο και η αποπληρωμή του θα γίνει σταδιακά από το 2025 μέχρι το 2031.