ΤΙΤΛΟΣ:
Αλλάζουν οι τάσεις στην εγχώρια αγορά
Αργή η επιστροφή για το business των ακινήτων
ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ:
Οι πολιτογραφήσεις ξένων τραβούν την αγορά ακινήτων υψηλών προδιαγραφών

ΦΥΤΕΥΤΑ:
1 Στροφή στο ενοίκιο και στα διαμερίσματα για ιδιοκατοίκηση
2 Το διαμέρισμα φαίνεται να προσελκύει την προσοχή ως επένδυση σε ακίνητο
3 Τα γεωργικά ακίνητα έχουν καθηλωθεί και θα συνεχίσει η καθήλωση
4 Το διαμέρισμα έχει ανοδική τάση, και εκτιμάται κάποια άνοδος στις τιμές του
5 Το οικόπεδο μπορεί να μείνει στάσιμο, γιατί ενώ υπάρχει μεγάλη προσφορά δεν υπάρχει ζήτηση
ΤΗΣ ΕΜΙΛΥΣ ΜΙΝΤΗ
Το 2017 εκτιμάται ότι θα είναι μια θετική χρονιά τόσο σε επίπεδο εξωγενούς ζήτησης όσο και σε επίπεδο εγχώριας, με τις προτιμήσεις να κινούνται σαφώς σε διαφορετικά επίπεδα, ειδικότερα λόγω των αξιών των νέων έργων. Για μια ακόμη καλή χρονιά, κάνει λόγο σε συνέντευξή του στο Capital Today ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρηματιών Ανάπτυξης Γης κ. Παντελής Λεπτός, ο οποίος αναφέρεται στη θετική πορεία του κλάδου και επισημαίνει ενδεικτικά ότι το 2016 έκλεισε με αύξηση της τάξης τού 34% ενώ συγκριτικά με το 2013 η αύξηση άγγιξε το 78%.
Στο ίδιο επίπεδο κινούνται και οι εκτιμήσεις του Συνδέσμου Επιστημόνων Εκτιμητών και Συμβούλων Ακινήτων Κύπρου. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου κ. Κυριάκος Ταλατίνης, σε δηλώσεις του στο Capital Today, μας δίνει μια σφαιρική εικόνα για τον τομέα των ακινήτων. Αναφέροντας πως «το 2017 θα κινηθεί ενδεχομένως καλύτερα και από το 2016», εξηγεί πως «υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον τόσο από πλευράς εγχώριας ζήτησης αλλά και εξωγενούς». Σε ό,τι αφορά το ενδιαφέρον των ξένων αγοραστών, ο κ. Ταλατίνης το αποδίδει και στο σχέδιο πολιτογράφησης της Κυβέρνησης (υπηκοότητα και βίζα) γεγονός που, όπως αναφέρει «έχει ωθήσει σε μεγάλο βαθμό τις πωλήσεις ακινήτων, ειδικά των μεγάλων και υψηλών επιπέδων, σε αξία, έργων».
Η ΕΓΧΩΡΙΑ ΖΗΤΗΣΗ
Σε ό,τι αφορά την εγχώρια ζήτηση ο κ. Ταλατίνης εξηγεί πως «η τόνωση οφείλεται στη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών από πλευράς αύξησης του ΑΕΠ» ενώ σχολιάζει ότι οι καλές επιδόσεις του τουριστικού τομέα έχουν βοηθήσει την οικονομία, καθώς και τον τομέα των υπηρεσιών. Εκτίμηση του κ. Ταλατίνη είναι πως «η δραστηριότητα θα συνεχίσει όπως πέρσι. Ίσως να πάμε και λίγο καλύτερα. Σε ό,τι αφορά τον όγκο συναλλαγών, βλέπω ότι ίσως υπάρξει και κάποια αυξητική τάση» αναφέρει.
Σε ό,τι αφορά στα επίπεδα των τιμών και κληθείς να σχολιάσει «αν λόγω ζήτησης θα δούμε σημαντικές διαφοροποιήσεις», ο κ. Ταλατίνης διαχωρίζει ότι «υπάρχουν τα ακίνητα που είναι αποκλειστικά για τοπική ζήτηση και τα ακίνητα που απευθύνονται σε ξένους επενδυτές» και προσθέτει πως «γενικά, αν μιλήσουμε για τα πολύ μεγάλα έργα επί του παραλιακού μετώπου - για παράδειγμα της Λεμεσού - παρουσιάζονται αυξήσεις στις τιμές τα τελευταία χρόνια, με σημαντική άνοδο, θα έλεγα. Οι τιμές των ακινήτων που προορίζονται για την τοπική αγορά σημειώνουν σταθεροποίηση, με ορισμένους τομείς και είδη ακινήτων να παρουσιάζουν πολύ πιο μικρή τάση ανόδου».
ΟΙ ΤΑΣΕΙΣ
Το διαμέρισμα φαίνεται να προσελκύει την προσοχή ως επένδυση σε ακίνητο, ενώ κάποια άλλα είδη όπως τα γεωργικά, φαίνεται να συγκεντρώνουν πολύ χαμηλότερο ενδιαφέρον. Ερωτηθείς σχετικά, ο κ. Ταλατίνης μάς αναφέρει ότι «επανέρχεται σιγά-σιγά το διαμέρισμα του ενός και των δύο υπνοδωματίων και σε λιγότερο βαθμό των τριών υπνοδωματίων, όπου και παρουσιάζεται έλλειψη στην αγορά σε καινούργια ακίνητα. Ζήτηση φαίνεται και για αγορά κατοικίας μεσαίου επιπέδου».
Έλλειψη ζήτησης παρατηρείται για τα ακίνητα σε γεωργικές περιοχές, γεγονός το οποίο ο κ. Ταλατίνης αποδίδει στη νέα δήλωση πολιτικής της Κυβέρνησης που διέπει τη μεμονωμένη κατοικία στις αγροτικές περιοχές. «Η άποψή μας είναι ότι έχουν επηρεαστεί τα γεωργικά ακίνητα από τη νέα πολιτική» αναφέρει, σημειώνοντας πως «με τις νέες πρόνοιες αναμένονται μειώσεις στις αξίες των γεωργικών ακινήτων».
ΟΙ ΓΡΑΦΕΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
Μετά την πτώση που παρατηρήθηκε στα ακίνητα που αφορούν γραφειακές εγκαταστάσεις, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιστημόνων Εκτιμητών και Συμβούλων Ακινήτων αναφέρει ότι «στη Λευκωσία παρατηρούνται σταθεροποιητικές τάσεις ενώ στη Λεμεσό λόγω αυξημένης ζήτησης παρατηρείται περισσότερη δραστηριότητα και υψηλότερες τιμές».
«Σε ό,τι αφορά τη ντόπια ζήτηση, οφείλουμε να πούμε ότι δεν ξεπεράσαμε ακόμα τα προβλήματα» επισημαίνει ο κ. Ταλατίνης, προσθέτοντας ότι «υπάρχουν ακόμη πολλά προβλήματα στην αγορά, υπό την έννοια ότι οι τράπεζες δεν μπορούν να παραχωρήσουν δάνεια όπως προηγουμένως». «Πολύς κόσμος δεν μπορεί λόγω άλλων δανειοδοτήσεων να προχωρήσει σε άλλες επενδύσεις, οπόταν θα δούμε στροφή πολλών νέων ζευγαριών ή και νοικοκυριών στο ενοίκιο. Και βλέπουμε την τάση που ίσχυε στην Ευρώπη, που πολλοί ενοικίαζαν αντί να αγοράζουν ακίνητο. Δεν σημαίνει ότι είναι κακό. Απλά θα δούμε δομικές αλλαγές στην κτηματαγορά όσο περνά ο καιρός και ακίνητα πολλών ταχυτήτων». Κληθείς να εξηγήσει περαιτέρω, αναφέρει ενδεικτικά: «Τα γεωργικά ακίνητα έχουν καθηλωθεί και θα συνεχίσει η καθήλωση. Το διαμέρισμα έχει ανοδική τάση, άρα μπορεί να υπάρξει και κάποια άνοδος στις αξίες και τις τιμές του. Το οικόπεδο μπορεί να μείνει στάσιμο γιατί υπάρχει μεγάλη προσφορά, όμως δεν υπάρχει ζήτηση. Παλαιότερα αγόραζες οικόπεδο για να χτίσεις, πλέον λες, θα αγοράσω ένα διαμέρισμα, ένα σπίτι, οπόταν οι επιχειρηματίες απορροφούν αυτά τα οικόπεδα για να χτίσουν, αλλά οπωσδήποτε δεν είναι οι ίδιοι ρυθμοί».
ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΞΕΝΗ ΑΓΟΡΑ
Κληθείς να σχολιάσει κατά πόσον υπάρχουν προβληματισμοί για τους ρυθμούς αναθέρμανσης του τομέα, σημειώνει πως: «Ο συλλογισμός και η έγνοια σχετίζεται με τα μεγάλα έργα που εξαρτώνται αποκλειστικά από την ξένη αγορά. Αν συμβεί κάτι και μειωθεί το επίπεδο ζήτησης, είναι τόσο υψηλές οι τιμές που η τοπική αγορά δεν μπορεί να την αντικαταστήσει. Προς το παρόν όμως, φαίνεται να συνεχίζει η ζήτηση γι’ αυτό και βλέπουμε έργα που, παρόλο που δεν έχουν ξεκινήσει, ένα μεγάλο μερίδιο τους έχει ήδη πωληθεί. Το ενθαρρυντικό είναι πως τουλάχιστον αυτοί οι αγοραστές δεν δανείζονται λεφτά από τις τράπεζες, αλλά αγοράζουν με δικά τους χρήματα. Είναι ξένα κεφάλαια που έρχονται στην Κύπρο και είναι μεγάλη, τονωτική ένεση για την οικονομία».
ΚΑΙ Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ…
«Τα νέα, μεγάλα έργα ενδυναμώνουν το προφίλ της χώρας μας διεθνώς και δημιουργούν μια νέα αγορά ακινήτων, αυτών των πολύ ακριβών μεν, τα οποία όμως έχουν προσελκύει μία ελίτ του εξωτερικού που ενδεχομένως να μην ερχόταν να επενδύσει υπό άλλες συνθήκες» σημειώνει ο κ. Ταλατίνης. «Τώρα έρχονται και επενδύουν για να εξασφαλίσουν κυπριακό διαβατήριο. Η ανησυχία μου είναι, επειδή οι πλείστοι αγοράζουν αυτά τα έργα για να εξασφαλίσουν το διαβατήριο, να μην φτάσουμε στο τέλος να έχουμε κτήρια φαντάσματα που θα είναι σχεδόν άδεια όταν τελειώσουν. Αυτό σε κάποιο βαθμό μπορεί να εξομαλυνθεί με τη ζήτηση για ενοικίαση (όταν είναι μόνιμη κατοικία δεν μπορεί να πουληθεί). Από την άλλη, υπάρχει θέμα αισθητικής και αρχιτεκτονικής. Υπάρχει μια παραδοξότητα, που δημιουργεί μια ασχήμια. Από τη μια έχουμε αυτό το μέτωπο με τα ψηλά κτήρια και δίπλα κάποια παραμελημένα, τα οποία όμως σιγά-σιγά θα απορροφήσουν οι δυνάμεις της αγοράς».
ΑΚΙΝΗΤΑ ΧΩΡΙΣ ΖΗΤΗΣΗ
Λόγω της κρίσης και της μη ανοικοδόμησης καινούργιων οικοδομών πολλά ακίνητα έχουν απορροφηθεί από την αγορά. Υπάρχουν όμως κατηγορίες ακινήτων τα οποία είτε δεν παρουσιάζουν ζήτηση είτε είναι ημιτελή, και για τα οποία δεν διαφαίνονται θετικές προοπτικές για το μέλλον. Πρόκειται για αναπτύξεις με πολύ χαμηλή ζήτηση και ελκυστικότητα που παρουσιάζουν πολλά προβλήματα. Οι εκτιμήσεις των αρμοδίων είναι πως, αυτού του είδους τα έργα, θα καταβαραθρωθούν γιατί δεν υπάρχει ζήτηση, εκτός κι αν υπάρξει αύξηση στον τουρισμό και αλλάξει η χρήση τους σε κάποιες περιπτώσεις. Ειδικότερα τα ημιτελή έργα που έχουν πρόβλημα τοποθεσίας, σχεδίασης και μεγάλου όγκου θα παρουσιάσουν σοβαρά προβλήματα και οι τράπεζες που τα έχουν στην κατοχή τους, δεν θα μπορούν να τα διαθέσουν.
ΕΝΘΕΤΟ 1
ΑΥΞΗΜΕΝΕΣ ΟΙ ΑΔΕΙΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣ
Ο αριθμός των αδειών οικοδομής που εκδόθηκαν από τις δημοτικές αρχές και τις επαρχιακές διοικήσεις, κατά τον Νοέμβριο του 2016, ανήλθε στις 550, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας. Η συνολική αξία των αδειών αυτών έφθασε τα €113,5 εκατ. και το συνολικό εμβαδόν τις 100.300 τ.μ. Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία, με τις άδειες αυτές προβλέπεται να ανεγερθούν 341 οικιστικές μονάδες.
Σε ό,τι αφορά την περίοδο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2016 εκδόθηκαν 4.900 άδειες οικοδομής, σε σύγκριση με 4.581 την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Η συνολική αξία των αδειών αυτών αυξήθηκε κατά 12,3% και το συνολικό εμβαδόν κατά 16,8%. Όπως αναφέρει η Στατιστική Υπηρεσία, ο αριθμός των οικιστικών μονάδων παρουσίασε αύξηση της τάξης του 10,5%, υπογραμμίζονται ότι «οι άδειες οικοδομής συνιστούν σημαντική ένδειξη για τη μελλοντική δραστηριότητα στον κατασκευαστικό τομέα».
ΕΝΘΕΤΟ 2
ΑΝΟΔΙΚΑ ΟΙ ΤΙΜΕΣ
Σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των ακινήτων στην Κύπρο, κατά το τρίτο τρίμηνο του 2016, κατέγραψε ο δείκτης τιμών ακινήτων του RICS (Royal Institution of Chartered Surveyors) Κύπρου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο δείκτης τιμών ακινήτων καταγράφει σημαντικές αυξήσεις σε όλες σχεδόν τις μεγάλες αστικές περιοχές και όλες τις κατηγορίες, με τις σημαντικότερες να σημειώνονται στη Λάρνακα, ενώ οι υπόλοιπες πόλεις έχουν φτάσει στο κατώτερο σημείο. Παγκύπρια, οι τιμές για τα σπίτια και τα διαμερίσματα παρουσίασαν τριμηνιαία αύξηση ύψους 0.6% και 1.9% αντίστοιχα, με τη μεγαλύτερη αύξηση να σημειώνεται στη Λεμεσό στο (1.4% για διαμερίσματα) και στην Πάφο (1.77% για τα σπίτια). Οι τιμές των εξοχικών κατοικιών παρουσίασαν αύξηση 1.6% (διαμερίσματα) και 0.4% για σπίτια. Συγκριτικά με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2015 οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 0.6%, των σπιτιών και των γραφείων κατά 0.9%, ενώ των αποθηκών έμειναν σταθερές. Αύξηση παρατηρήθηκε και στις τιμές των καταστημάτων, κατά 0.8%.
Η μέση τιμή ενοικίασης σε ολόκληρη την Κύπρο παρουσίασε τριμηνιαία αύξηση 0.7% στα διαμερίσματα, 3.3% στα σπίτια, 2.2% στα καταστήματα, 1.1% στα γραφεία και 3.5% στις αποθήκες. Συγκρίνοντας τα ενοίκια με εκείνα του αντίστοιχου τριμήνου του 2015, οι τιμές ενοικίασης αυξήθηκαν κατά 5.3% για τα διαμερίσματα, 6.7% για τα σπίτια, 3.9% για τα καταστήματα, 3.5% για τα γραφεία και 2.5% για τις αποθήκες.
Ανά κατηγορία, η Λευκωσία παρουσίασε αύξηση των τιμών της τάξης του 2.7% για γραφεία και 2.5% για τις αποθήκες σε τριμηνιαία βάση. Η Λεμεσός παρουσίασε το υψηλότερο ποσοστό αύξησης τιμών για διαμερίσματα στο 1.7%, σπίτια 1.4% και καταστήματα 2.0%, ενώ σε ετήσια βάση, αύξηση τιμών παρουσιάστηκε στα διαμερίσματα 4.0%, στα σπίτια 4.4% και στα καταστήματα 1.9%.
ΕΝΘΕΤΟ 3
ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΛΙΜΑ
Αύξηση κατά 0,4 μονάδες κατέγραψε ο Δείκτης Οικονομικής Συγκυρίας τον Ιανουάριο του 2017 σε σχέση με τον Νοέμβριο του 2016. Σύμφωνα με το Κέντρο Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου: «Η αύξηση οφείλεται στην καλυτέρευση του οικονομικού κλίματος στις υπηρεσίες και τις κατασκευές». Όπως αναφέρει η έρευνα: «Στον τομέα των κατασκευών το επιχειρηματικό κλίμα παρουσίασε βελτίωση λόγω καλυτέρευσης της τρέχουσας κατάστασης των προσδοκιών. Σε σχέση με τον Δεκέμβριο, το τελευταίο τρίμηνο οι αξιολογήσεις των επιχειρήσεων για τη δραστηριότητά τους καταγράφηκαν θετικότερες, ενώ οι απαντήσεις τους για τα υπό εξέλιξη έργα (current overall, order books) καλυτέρευσαν οριακά. Τον Ιανουάριο, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την απασχόληση το επόμενο τρίμηνο καταγράφηκαν πιο αισιόδοξες και ταυτόχρονα οι προσδοκίες για τις τιμές πώλησης αναθεωρήθηκαν ελαφρώς προς τα κάτω».