Το αύριο του Προέδρου Donald Trump

“Trump has stimulated the animal spirits… Populism
will be the most dominant influence in the coming years. The way it is handled (by Trump) smartly or stupidly will determine the outcome. Donald Trump is aggressive. The question is will he be aggressive and thoughtful, or aggressive and impulsive?”
Ray Dalio, Founder Bridgwater Associates, Interview on Bloomberg TV 19 January 2017

Γιάννης Τελώνης
Σύμβουλος Στρατηγικής
Ο Donald Trump είναι ο 45ος Πρόεδρος των ΗΠΑ. Πολλά γράφτηκαν για την εκλογή - έκπληξη - τού Trump στην Προεδρία. Η συλλογιστική αυτή της υπεραπλούστευσης, που επιβάλλει η σύγχρονη μιντιακή λειτουργία, έχει συσκοτίσει την εικόνα περιορίζοντας ολόκληρο το δάσος σε ένα δένδρο. Και το δάσος στην προκειμένη περίπτωση, δεν είναι άλλο από τους κύκλους της οικονομικής ιστορίας, η οποία εξηγεί το γιατί ο Trump - και όχι η Clinton - είναι ο επόμενος ένοικος του Λευκού Οίκου.
Όλοι ξέρουμε για την ύπαρξη των λεγόμενων οικονομικών κύκλων που χαρακτηρίζουν το σύστημα της ελεύθερης οικονομίας, ή του καπιταλισμού - αν προτιμάτε.
Ανατρέχοντας στα τέλη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου θα βρούμε μια Αμερική, η οποία μέσα από τη νίκη πάνω στην Κεντρική Συμμαχία αναδύεται ως η νέα παγκόσμια δύναμη. Ο Δημοκρατικός Πρόεδρος Woodrow Wilson (ο οποίος είχε ήδη δυο θητείες) παρέδιδε στον διάδοχό του μια χώρα που πρωτοστατούσε στην ίδρυση της Κοινωνίας των Εθνών (ΚΤΕ) - του προπομπού των Ηνωμένων Εθνών. Παρέδιδε όμως, και μια χώρα διχασμένη, στο μέσο μιας βαθιάς οικονομικής κρίσης με κύριο χαρακτηριστικό τον υπερβολικό δανεισμό, τις πτωχεύσεις των αγροτών και τη μεγάλη αντίθεση στην πρόταση για την ΚΤΕ, καθώς πολλοί Αμερικανοί ήθελαν τις ΗΠΑ να πάψουν να ασχολούνται με την Ευρώπη. Έτσι, τον διαδέχθηκε ο Ρεπουμπλικάνος Warren Harding, ο οποίος εκλέχθηκε θριαμβευτικά με το σλόγκαν «Η Αμερική πίσω στην ομαλότητα» και διόρισε στο Υπουργικό του Συμβούλιο αρκετούς από τους επιφανείς πλουσίους της εποχής (Mellon, Hoover, Hughes).
Η προεδρία του Harding σημαδεύτηκε από πολλά σκάνδαλα, η δε διακυβέρνησή του χαρακτηρίζεται τώρα ως από τις χειρότερες στην ιστορία των ΗΠΑ. Απεβίωσε ενώ ήταν ακόμη στην προεδρία και τον διαδέχθηκε ο αντιπρόεδρός του Calvin Coolidge, οπαδός του laissez faire και του περιορισμένου κρατικού παρεμβατισμού. Αφήνω σε εσάς, να βρείτε τις ομοιότητες με το “America First, I will built a Wall, No to Globalisation” και δισεκατομμυριούχους ως Υπουργούς του Trump.
Και ενώ οι Harding και Coolidge, πέτυχαν να απομονώσουν τις ΗΠΑ από τον υπόλοιπο κόσμο και να διαμορφώσουν ένα μοντέλο οικονομίας που ευνόησε τη δημιουργία τεράστιων μονοπωλίων, ο διάδοχός τους Herbert Hoover βρέθηκε αντιμέτωπος με τη χειρότερη οικονομική κρίση στην ιστορία των ΗΠΑ, για την οποία δεν είχε αποτελεσματική απάντηση.
Αντίπαλος του στις προεδρικές εκλογές του 1933 ο «λαοπλάνος» F.D. Roosevelt (FDR), ο οποίος με το οικονομικό του πρόγραμμα New Deal έβγαλε την Αμερική από την κρίση, την απάλλαξε από τη νοοτροπία του απομονωτισμού, την ενέπλεξε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, θέτοντας τις βάσεις για τη μελλοντική ηγεμονία των ΗΠΑ στο δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα .
Τι μαθήματα μας διδάσκει λοιπόν η οικονομική ιστορία;

Το πρώτο είναι ότι οι οικονομικοί κύκλοι είναι αναπόφευκτοι, η διαχείρισή τους διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό τη γεωπολιτική εξέλιξη.

Το δεύτερο είναι ότι προς την κορύφωσή τους ενισχύονται οι δυνάμεις του ακραίου λαϊκισμού - είτε αυτός λέγεται φασισμός είτε λέγεται κομμουνισμός.

Το τρίτο μάθημα είναι ότι η έκβαση της πορείας εξαρτάται από τη διαχείριση που θα γίνει από τον εκάστοτε ηγέτη. Η διαχείριση Harding, Coolidge και Hoover οδήγησαν τις ΗΠΑ στον απομονωτισμό και εν τέλει στο Great Depression. Η απόσυρση των ΗΠΑ άφησε την Ευρώπη στα χέρια των αρτηριοσκληρωμένων καθεστώτων που ώθησαν στην πόλωση και την άνοδο των φασιστών και κομμουνιστών ως εκφάνσεις του λαϊκισμού, στον οποίο οδήγησε τους λαούς η καταστροφή που προξένησε ο Μεγάλος Πόλεμος και η εξαθλίωση που ακολούθησε στα χρόνια του μεσοπολέμου. Χρειάστηκε ένας άλλος σοφός «λαοπλάνος» και οι τέσσερεις προεδρικές του θητείες για να δώσει νέα κατεύθυνση και πνοή στην ανθρωπότητα.

Το τέταρτο και τελευταίο μάθημα αφορά τον ίδιο τον Trump. Έχει εκλεγεί στο κύμα ενός λαϊκισμού που παίρνει παγκόσμιες διαστάσεις με παραλλαγές των δύο γνωστών άκρων. Ο ίδιος είναι επιθετικός και παρορμητικός. Έχει όμως περιστοιχίσει τον εαυτό του με διάφορους συμβούλους.

Από τη σύνθεση και την ομαδική (ή όχι) λειτουργία αυτής της ομάδας και την ικανότητά της να επηρεάσει τις αποφάσεις του Προέδρου Trump θα κριθεί η έκβαση της νέας αυτής φάσης του λαϊκισμού και η τροπή που θα πάρει η παγκόσμια ιστορία.