ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ
Από τη Μαρίνα Χρυσοστόμου

Μιχάλης Χατζημιχαήλ
«Το παρασκήνιο δεν έχει θέση στο παραδοσιακό τραγούδι»

Είναι ο άνθρωπος που κατάφερε να κάνει μια μεγάλη μερίδα του κυπριακού κοινού να αγαπήσει την παραδοσιακή μουσική. Με πολύ κόπο, θυσίες, επιμονή και υπομονή, ο Μιχάλης Χατζημιχαήλ ανήκει δικαιωματικά στους εκπροσώπους της παράδοσης του τόπου μας. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο ίδιος μάς μιλά για την «Παραδοσιακή βραδιά», τη νέα δισκογραφική δουλειά που ετοιμάζει, καθώς για την αγάπη του κόσμου, που όπως ο ίδιος θεωρεί αποτελεί ασπίδα προστασίας του έργου του.

Αναμφισβήτητα, εδώ και πολλά χρόνια, αλλά κυρίως τα τελευταία χρόνια μέσα από την τηλεόραση, έχετε καθιερωθεί ως ο εκπρόσωπος της κυπριακής παράδοσης και ειδικά στη νέα γενιά, ενώ ο τίτλος «μαέστρος της παράδοσης» σας ανήκει δικαιωματικά. Πώς το εισπράττεται όλο αυτό;
Χωρίς κόπο και θυσία δεν γίνεται τίποτα, όπως και χωρίς γνώση του αντικειμένου. Όταν το 1991 δημιουργούσα το μουσικό σχήμα «Μεσόγειος» και έβλεπα ότι οι νέοι δεν ακολουθούσαν την παράδοσή μας, ανέλαβα από μόνος μου την πρωτοβουλία και πήγαινα στα σχολεία. Από το 1994 που έφερα κοντά την Κυριακού Πελαγία, αμέσως η δημοτικότητά μας εκτοξεύτηκε και οι νέοι αγάπησαν το παραδοσιακό τραγούδι. Αυτή η αγάπη των νέων, είναι αλήθεια, πως μέσα από την τηλεόραση έχει δυναμώσει και ολοένα και περισσότεροι στρέφονται στην παραδοσιακή μουσική του τόπου μας.
Εξ όσων γνωρίζω, είστε από τους ανθρώπους που δεν επαναπαύονται και συνεχώς ψάχνονται πάνω στο αντικείμενο.
Ποτέ δεν επαναπαύτηκα. Έχω ξεκινήσει μια έρευνα πάνω στην παράδοση εδώ και 13 χρόνια, την οποία συνεχίζω μέχρι σήμερα. Ακόμη και μέσα από την «Παραδοσιακή βραδιά», παρουσιάζω τραγούδια τα οποία πρώτη φορά ακούγονται. Είναι αλήθεια, δεν επαναπαύτηκα ποτέ και ούτε πρόκειται να το κάνω.
Πόσο καιρό σας παίρνει να γράψετε ένα τραγούδι;
Εξαρτάται. Μπορεί να μου πάρει από μια μέρα μέχρι και μερικούς μήνες.
Ποια είναι όμως η πηγή έμπνευσης σας;
Δεν είμαι από αυτούς που πιστεύουν μόνο στην έμπνευση. Είναι θέμα κρίσης, εμπειριών, μελετών και ενστίκτου. Όταν τα συγκεντρώσεις όλα αυτά, τότε ξεκινάς και χτίζεις το τραγούδι. Θυμάμαι, πως όταν δημιούργησα το τραγούδι «Οι παροιμίες του λάου», στην αρχή το είχα γράψει για την παρέα. Μετά, όταν κατάλαβα ότι έχει πέραση, «έπεσα» πάνω στο κομμάτι για τρείς μήνες. Το ολοκλήρωσα και ο κόσμος το αγάπησε, όπως συμβαίνει και με άλλα τραγούδια.
Θεωρείτε ότι υπήρξε ή υπάρχει η κατάλληλη ανταμοιβή της δουλειάς σας, και δεν αναφέρομαι στο οικονομικό κομμάτι…
Η αγάπη του κόσμου δεν ανταλλάζεται με τίποτα. Και αυτή η αγάπη είναι η ασπίδα που θα προστατέψει το έργο σου από τη φθορά του χρόνου. Ό,τι κάνεις πρέπει να το κάνεις έντιμα και με ειλικρίνεια, αλλά πάνω από όλα με γνώση. Το παρασκήνιο δεν έχει θέση στο παραδοσιακό τραγούδι. Ό,τι είναι αληθινό, τίμιο και καθαρό μας δικαιώνει. Εγώ έτσι δουλεύω. Μπορεί να έρθει μια προσωρινή φήμη, για εμένα όμως δεν έχει σημασία. Η μεγαλύτερη ανταμοιβή μου, είναι η αγάπη του κόσμου και η αποδοχή κυρίως από τους νέους. Πηγαίνω συχνά και σε σχολεία και αυτό που μου κάνει τρομερή εντύπωση είναι όταν με πλησιάζουν τα παιδιά και θέλουν να τους πω τσιατιστό.
Τελικά, η «Παραδοσιακή βραδιά» δεν απευθύνεται μόνο σε ένα ορισμένο κοινό, όπως θέλουν κάποιοι να λένε αλλά στο ευρύ φάσμα της κοινωνίας μας….
Τα νούμερα μιλάνε από μόνα τους. Η «Παραδοσιακή βραδιά» είναι μια εκπομπή που αγαπήσαμε με πάθος, δουλεύουμε πολύ σκληρά για να είναι εκεί που είναι και - χωρίς να το επιδιώκουμε - είναι σχεδόν κάθε Σάββατο πρώτη σε τηλεθέαση. Απευθύνεται σε παιδιά νηπιαγωγείου, μέχρι πανεπιστημιακού επιπέδου ανθρώπους. Είναι μια εκπομπή ποιοτική, με σεβασμό στην παράδοση για την οποία δίνουμε ψυχή.
Αν σας το έλεγε κάποιος πριν από δέκα χρόνια ότι θα βρισκόσασταν στην τηλεόραση σε μόνιμη βάση, θα το πιστεύατε;
Η αλήθεια είναι πως δεν επιδίωξα ποτέ να βρίσκομαι στην τηλεόραση. Αντίθετα, η τηλεόραση ήρθε και με βρήκε. Εδώ όμως πρέπει να πω, πως είμαι πολύ ευχαριστημένος από την «Παραδοσιακή βραδιά» και ειδικά από την παραγωγή και τον Νίκο Γαλήνη, τους συνεργάτες μου, τη Βασιλική Χατζηαδάμου και τον Σάββα, με τους οποίους συνεργάζομαι πολλά χρόνια. Για εμάς δεν είναι αυτοσκοπός η τηλεθέαση ή τα νούμερα, όμως μπαίνοντας σ’ αυτό το τρυπάκι τα βλέπεις και σε χαροποιεί το να αντιλαμβάνεσαι ότι έχει απήχηση.
Το γεγονός ότι ο κόσμος σας έχει ταυτίσει με τη Βασιλική Χατζηαδάμου πώς το σχολιάζετε;
Παλαιότερα, όπου πήγαινα με ρωτούσαν αν είναι μαζί μου η Κυριακού Πελαγία. Τώρα, ο κόσμος με ρωτάει για τη Βασιλική. Αυτό μου δίνει τεράστια χαρά, γιατί σημαίνει πως δικαιώνουμε για τις επιλογές μου. Όμως, αυτός ο χώρος είναι απρόβλεπτος. Δεν ξέρω πόσο θα ήμαστε μαζί, αλλά όσο θα ήμαστε θα προσπαθούμε για το καλύτερο. Η αλήθεια είναι πως παλαιότερα ανησυχούσα για το αν θα συνεχιστεί αυτή η συνεργασία κ.ό.κ. τώρα πλέον δεν ανησυχώ, ξέρω ότι πατώ γερά στη γη, ξέρω τι θέλω να κάνω, έχω μελλοντικά σχέδια, οπόταν δεν αγχώνομαι. Το μόνο σίγουρο είναι πως θα ήθελα να συνεχίσω αυτό που κάνουμε.
Αναφερθήκατε στα μελλοντικά σας σχέδια. Τι καινούργιο ετοιμάζετε;
Κατ’ αρχήν, τώρα βρίσκομαι στην 11η κατά σειρά δισκογραφική μου δουλειά που είναι οι «Κυπριακές φωνές». Οι φωνές της κυπριακής μουσικής παράδοσης είναι ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της κυπριακής μουσικής παράδοσης, αλλά δεν έχουν αξιοποιηθεί όσον πρέπει, όποτε υπάρχουν μαζεμένες σε ένα CD, όπως και η βιβλιογραφία τους που είναι ανύπαρκτη. Κατά την έρευνα μου έχω μαζέψει σημαντικά στοιχεία από την κάθε μια φωνή, οπόταν η έκδοση θα περιλαμβάνει και ένα ένθετο, το οποίο θέλω να πιστεύω πως θα αποτελεί έναυσμα για τους μουσικολόγους να συνεχίσουν τη μελέτη και την έρευνα και να φέρουν και νέα στοιχεία. Όταν ολοκληρώσω την εν λόγω δουλειά - γύρω στο Πάσχα - που με τη βοήθεια του Θεού, θα τραγουδήσει και ο Γιώργος Νταλάρας, μετά έχω να κάνω άλλες δύο εκδόσεις. Η μια είναι ο δεύτερος τόμος των κυπριακών παιδικών τραγουδιών και τα κυπριακά μου τραγούδια, αυτά που έγραψα εγώ. Γι’ αυτά, δύο από τις μεγαλύτερες σύγχρονες Ελλαδίτισες τραγουδίστριες είναι πρόθυμες να συμμετέχουν.
Οπόταν καταλήγουμε σε αυτό που αναφερθήκατε στην αρχή. Κόπος, υπομονή και επιμονή…
Λία σκαλιά που εξέβικα έχω τα μετρημένα, μα έχτισα τα τζιαι πάτησα, εν τζιαι ήβρα τα χτισμένα.
Κλείνοντας, πώς θα θέλατε να προχωρήσετε στον χώρο;
Έχω να κάνω πολλές εκδόσεις ακόμη. Έχω να εκδώσω τα έντεχνα τραγούδια μου και, όταν έρθει η ώρα, θα προτιμήσω να κάνω τέτοιες επαφές που να φέρω κοντά αρκετούς Κύπριους και Ελλαδίτες καλλιτέχνες για να συμμετέχουν, γιατί θα είναι από τις τελευταίες μου δουλειές. Πέραν τούτου, θέλω να κάνω και εκδόσεις σε βιβλία, έχω να εκδώσω τα ερωτικά μου δίστιχα, τα λαογραφικά στοιχεία που μάζεψα τόσα χρόνια… γιατί αν φύγω κανείς δεν θα μπορεί να τα χειριστεί. Μακάρι να είμαι καλά και να μπορώ να συνεχίσω αυτό που με τόση αγάπη ξεκίνησα να κάνω από μικρός.