Παραμένουν οι μεγάλες προκλήσεις για τον χρηματοπιστωτικό τομέα

Οι τράπεζες γυρίζουν σελίδα και γράφουν νέα εποχή
Το στοίχημα διαχείρισης των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων βασανίζει τις τράπεζες

Φυτευτά
Οι τράπεζες επιδιώκουν να τους επιτραπεί να αξιοποιούν εμπορικά τα ακίνητα που περνούν στα χέρια τους.

Οι κυπριακές τράπεζες καταγράφουν υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια. Όμως, προβαίνουν σε ασκήσεις επί χάρτου ώστε να μην βρεθούν προ εκπλήξεως.
Ο χρηματοπιστωτικός τομέας συνεχίζει να βρίσκεται ενώπιον μεγάλων προκλήσεων. Από τη μια το στοίχημα της μείωσης των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ), στο ολοένα και πιο απαιτητικό ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο, και από την άλλη τα αυστηρότερα κριτήρια χορήγησης δανείων και ο αντίχτυπος του Μνημονίου. Η χρηματοδότηση της οικονομίας και των επιχειρήσεων είναι αυτή τη στιγμή η μεγαλύτερη πρόκληση, παρόλο που οι τράπεζες - στην πλειοψηφία τους - παρουσιάζονται διατεθειμένες να προχωρήσουν σε νέες χορηγήσεις προς υγιείς επιχειρήσεις, βιώσιμα έργα, καινοτόμες ιδέες και συνετά νοικοκυριά.
Το Capital Today σάς παρουσιάζει τις σημαντικότερες αλλαγές που τροχοδρομούνται σε νομοθετικό επίπεδο και αφορούν στον χρηματοπιστωτικό τομέα, ο οποίος εισέρχεται σε μια νέα εποχή.

Του Σωκράτη Ιωακείμ

Το υπουργείο Οικονομικών έχει καταθέσει στη Βουλή και εκκρεμεί ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών νομοσχέδιο το οποίο εισαγάγει μεταβατικές διατάξεις, προβλέποντας τη μείωση των τρεχουσών απαιτήσεων τήρησης αποθέματος ασφαλείας των τραπεζών. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, το απόθεμα ασφαλείας θα μπορεί να αυξάνεται σταδιακά στο 2,5% μέχρι τον Δεκέμβριο του 2019, ενώ για το 2017 καθορίζεται στο 1,25%. Η Κεντρική Τράπεζα Κύπρου σημειώνει ότι η διαφορά του 1,25% αναλογεί σε διαφορετικό ποσό για κάθε τράπεζα. Το ποσό ανέρχεται συνολικά στα €63 εκατ. από τα οποία αναλογούν €34 εκατ. για την Τράπεζα Κύπρου, €16 εκατ. για τον Συνεργατισμό, €7 εκατ. για την Ελληνική Τράπεζα και €5,8 εκατ. για την RCB.

Τι σημαίνει αυτό;
Ο Σύνδεσμος Τραπεζών, σε σημείωμά του στη Βουλή, εξηγεί ότι με την υιοθέτηση της σχετικής οδηγίας απαλείφεται το ανταγωνιστικό μειονέκτημα των κυπριακών πιστωτικών ιδρυμάτων σε σχέση με τα υπόλοιπα ιδρύματα στην ευρωζώνη. Θεωρεί ότι με την απελευθέρωση των κεφαλαίων αυτών θα παρέχεται η δυνατότητα στα τραπεζικά ιδρύματα για νέες χορηγήσεις, για κάλυψη μελλοντικών ζημιών, για μελλοντική αύξηση προβλέψεων (εάν προκύψει ανάγκη) και για κάλυψη όποιων μελλοντικών κεφαλαιακών αναγκών.
Οι ειδικοί φόροι
Μια άλλη νομοθεσία που βρίσκεται σε ισχύ, ο Νόμος περί Επιβολής Ειδικού Φόρου Πιστωτικού Ιδρύματος του 2011-2015, επιβάλλει στα πιστωτικά ιδρύματα την καταβολή ειδικού φόρου (0.15%) επί των συνολικών καταθέσεων τού κάθε ιδρύματος και επίσης ορίζει ότι μέρος των εσόδων (35/60) από την επιβολή του φόρου μεταφέρεται στο Ταμείο Ανακεφαλαιοποίησης για ανακεφαλαιοποίηση πιστωτικών ιδρυμάτων.
Να σημειωθεί πως, τα Πιστωτικά Ιδρύματα από το 2015 καταβάλλουν ετήσιες εισφορές στο ευρωπαϊκό Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης (τουλάχιστο μέχρι και το 2024). Το Ταμείο συμβάλλει στην αποτελεσματική εφαρμογή εργαλείων εξυγίανσης (συμπεριλαμβανομένης της κεφαλαιακής ενίσχυσης) των πιστωτικών ιδρυμάτων στην ευρωζώνη. Συνεπώς, τα κυπριακά πιστωτικά ιδρύματα καταβάλλουν ετήσιες εισφορές σε δυο «Ταμεία» τα οποία έχουν τον ίδιο σκοπό, δηλαδή την κεφαλαιακή ενίσχυση/εξυγίανση τους. Σύμφωνα με πληροφορίες του Capital Today, το υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζεται φόρμουλα η οποία προβλέπει την εξόφληση του Ταμείου Ανακεφαλαιοποίησης σε περίοδο 20 ετών - αντί 7 ετών που είναι σήμερα - ώστε να μπορούν να γίνονται εισφορές και στα δύο ταμεία.
Πώληση ακινήτων
Επίσης, στη Βουλή συζητείται και τροποποίηση του Άρθρου 14 και του Άρθρου 2Α του Περί Εργασιών Πιστωτικών Ιδρυμάτων Νόμου (Νόμος). Με τα άρθρα αυτά, υποχρεώνονται τα Αδειοδοτημένα Πιστωτικά Ιδρύματα να πωλήσουν τα ακίνητα που έχουν συσσωρεύσει μέσω της διαδικασίας ανταλλαγής χρεών μέσα σε τρία χρόνια. Η αξία των συγκεκριμένων ακινήτων μέχρι στιγμής, σύμφωνα με αρμόδιες τραπεζικές πηγές, ανέρχεται στα €2 δις.
Οι τράπεζες θεωρούν σημαντικό να τους παρέχεται η δυνατότητα να διαχειρίζονται ορθολογιστικά τα ακίνητα που αποκτούν ως μέρος διακανονισμού χρεών. Συνεπώς, ενδείκνυται, κατά την άποψή τους, να επιτραπεί η ενοικίαση ακινήτου (εμπορικό ακίνητο, κατάστημα, κατοικία, ξενοδοχείο, κ.ά.) σε τρίτους ή/και στον αρχικό ιδιοκτήτη/οφειλέτη, χωρίς οποιοδήποτε περιορισμό ή εκ των προτέρων έγκριση από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου. Έτσι, θα τους παρέχεται η δυνατότητα να λαμβάνουν κάποιο εισόδημα από το ακίνητο μέχρις ότου ολοκληρωθεί η όποια άλλη διαδικασία πώλησης. Επιπλέον, η ενοικίαση του ακινήτου θα επιτρέπει στην Τράπεζα να καλύπτει πιθανά έξοδα (τέλη, φορολογίες, έξοδα συντήρησης) αλλά και να προστατεύει το ακίνητο από φυσικές φθορές, τυχόν βανδαλισμούς και άλλες ζημιές.
Πέραν των πιο πάνω, με την τροποποίηση της νομοθεσίας, θα βοηθηθεί και η επίλυση συγκεκριμένων πρακτικών προβλημάτων, ειδικά σε περιπτώσεις όπου το ακίνητο το οποίο περιέρχεται στην ιδιοκτησία του Αδειοδοτημένου Πιστωτικού Ιδρύματος είναι ήδη ενοικιασμένο και κατέχεται από τον ενοικιαστή.
Αποπεράτωση ημιτελών ακινήτων
Ο Σύνδεσμος Τραπεζών θεωρεί ότι θα πρέπει παρέχεται η δυνατότητα σε κάθε πιστωτικό ίδρυμα να διαχειρίζεται ορθολογιστικά και να βελτιώνει τις προοπτικές πώλησης ενός ημιτελούς ακινήτου, το οποίο περιέρχεται στην ιδιοκτησία του ως μέρος διακανονισμού χρεών, ειδικά στις περιπτώσεις εταιρειών ανάπτυξης γης. Πέραν των πιο πάνω, η δυνατότητα αποπεράτωσης οικοδομικών εργασιών και μετέπειτα πώληση των ακινήτων εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην ουσιαστική επίλυση προβλημάτων που σχετίζονται με την έκδοση τίτλων ιδιοκτησίας προς τους αγοραστές, θα τονώσει την οικονομική δραστηριότητα και θα ενισχύσει την απασχόληση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Nicosia City Mall στην περιοχή της Λακατάμιας. Με την υιοθέτηση της πρότασης των τραπεζών, θα μπορεί να αποπερατωθεί από την τράπεζα και να πωληθεί ή να ενοικιαστεί σε ενδιαφερόμενο επενδυτή.
Στην περίπτωση που το ακίνητο δεν πωληθεί έπειτα από περίοδο τριών ετών, τότε η Εποπτική Αρχή - έπειτα από αίτημα που θα της υποβληθεί από τις τράπεζες - θα μπορεί να παραχωρεί νέο χρονικό όριο πώλησης του ακινήτου.
Η υφιστάμενη νομοθεσία δεν επιτρέπει στις τράπεζες να παραχωρήσουν δάνειο σε υφιστάμενο πελάτη τους για να αγοράσει τα ακίνητα που κατέχουν. Έτσι, ζητούν τροποποίηση της νομοθεσίας με το αιτιολογικό ότι «επειδή γνωρίζουν τους μεγάλους πελάτες τους θα έπρεπε να τους δινόταν η διακριτική ευχέρεια να το πράξουν».
Αλλάζουν τα λογιστικά πρότυπα
Από τις αρχές του 2018 το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 39, που ισχύει τώρα, θα αντικατασταθεί από ένα άλλο, πιο απαιτητικό, το ΔΠΧΑ 9. Αυτό το πρότυπο υποχρεώνει τις εταιρείες να αποκαλύπτουν και τις προβλέψεις τους για τις ζημιές που θα έχουν στο μέλλον, λόγω κακών πελατών, αθέτησης συμφωνιών ή και επενδύσεων που φαίνεται πως δεν θα πάνε καλά. Πέραν από τις προβλέψεις για τα υφιστάμενα κόκκινα δάνεια, θα πρέπει να ενημερώνουν το επενδυτικό κοινό για τις εκτιμήσεις τους σε σχέση με πιθανές ζημιές που θα έχουν στο μέλλον από αθέτηση συμφωνίας, λόγω ενός κακού πελάτη ή μιας επένδυσης, η οποία δεν φαίνεται να προοιωνίζεται κερδοφόρα.
Με βάση τα στοιχεία που δημοσιεύονται, οι κυπριακές τράπεζες καταγράφουν υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια. Όμως, όπως μας αναφέρθηκε, οι τράπεζες προβαίνουν σε ασκήσεις επί χάρτου ώστε να μην βρεθούν προ εκπλήξεως.
ΔΑΝΕΙΑ ΣΕ ΕΛΒΕΤΙΚΟ ΦΡΑΓΚΟ
Ανοικτό αφήνει η Βουλή και το ενδεχόμενο νομοθετικής ρύθμισης των δανείων σε ελβετικό φράγκο, όπως έγινε και σε άλλες χώρες π.χ. Ουγγαρία και η Πολωνία. Ωστόσο, όπως πληροφορείται το Capital Today, κάτι τέτοιο είναι δύσκολο να συμβεί στην Κύπρο, καθώς ήδη έχουν «τρέξει» αρκετές αναδιαρθρώσεις. Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία έχουν διαγραφεί ή αποπληρωθεί €109 εκατ. δάνεια σε ελβετικό φράγκο, ενώ €309 εκατ. μετατράπηκαν σε ευρώ ή στερλίνα. Μέχρι τα τέλη του 2015, υπήρχαν συνολικά δάνεια σε ελβετικό φράγκο ύψους €2 δις και περίπου τα μισά από αυτά αφορούσαν οικιστικά δάνεια. Η Βουλή θα ενημερώνεται κάθε τρεις μήνες από τις τράπεζες για το θέμα των δανείων σε ελβετικό φράγκο, ώστε να ασκείται περαιτέρω πίεση για αναδιαρθρώσεις.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΕΛΙΔΑ
Προκλήσεις και προοπτικές
για τον τραπεζικό τομέα το 2017

Του Μιχάλη Καμμά,
Γενικού Διευθυντή Συνδέσμου Τραπεζών

Έχοντας ολοκληρώσει το μεταβατικό έτος του 2016, όπως το αξιολογούμε αφού θεωρούμε ότι έκλεισε ένας μεγάλος κύκλος ύφεσης, αβεβαιότητας, αστάθειας και φυσικά του Μνημονίου, έχουμε εισέλθει στο 2017 με σαφώς πιο θετικούς οιωνούς σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Την ίδια ώρα η ρεαλιστική προσέγγιση, που διαχρονικά επιδιώκουμε να έχουμε, υπαγορεύει επισήμανση και των προκλήσεων, οι οποίες σαφώς υπάρχουν και μόνο όταν τις εντοπίζουμε και τις αξιολογούμε μπορούμε να τις αντιμετωπίζουμε.
Είναι σημαντικό να επισημάνουμε τις προοπτικές που ενέχει το 2017, τόσο για την οικονομία ευρύτερα όσο και για τον τραπεζικό κλάδο ειδικότερα. Ως Σύνδεσμος Τραπεζών αποτιμούμε την πορεία που ήδη διανύουμε - ως κυπριακή οικονομία - θετικότερη, λόγω πολλών παραγόντων που διανοίγουν προοπτικές, στις οποίους πρέπει να χτίσουμε σταθερή, βιώσιμη ανάπτυξη με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Αναφορικά με τις προοπτικές που απορρέουν από τις καλές ενδείξεις και δεδομένα που έχουμε ενώπιον μας, θα πρέπει να αναφερθούμε στον θετικό ρυθμό ανάπτυξης που καταγράφεται εδώ και δύο χρόνια, δεδομένο που δείχνει ότι η Κύπρος βρίσκεται σταθερά σε πορεία ανάκαμψης.
Την ίδια στιγμή, θετικά αποτιμάται η σταδιακή αποκλιμάκωση της ανεργίας, η οποία - αν και έχει μειωθεί - απομένει αρκετός δρόμος μέχρι να περιοριστεί σε ανεκτά επίπεδα. Παράλληλα, ειδικοί κλάδοι της οικονομίας όπως ο τουρισμός και συνδεδεμένοι με αυτόν κλάδοι όπως η εστίαση, ο χώρος της ψυχαγωγίας και άλλες υπηρεσίες έχουν καταγράψει μια καλή χρονιά. Ειδικότερα, ο τουρισμός κατέγραψε ρεκόρ αφίξεων το 2016, ενώ οι ενδείξεις για το 2017 είναι επίσης θετικές, κάτι που ανοίγει τον δρόμο για την ποιοτική αξιολόγηση και βελτίωση του τουριστικού μας προϊόντος.
Αναφερόμενοι στον τραπεζικό τομέα, δεν μπορούμε να μην περιλάβουμε στα θετικά την αυξητική τάση που καταγράφεται για πέντε συνεχείς μήνες στις καταθέσεις, στη σταθεροποίηση που φαίνεται να υπάρχει στην εικόνα του ύψους των δανείων, αλλά και στις ολοένα και αυξανόμενες αναδιαρθρώσεις δανείων και βεβαίως, στη μείωση που επίσης καταγράφεται στο σύνολο των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων σε απόλυτους αριθμούς.
Με τη σκληρή εργασία, την προσήλωση στον μεγάλο στόχο για αναμόρφωση του χρηματοπιστωτικού κλάδου και στη χρηματοδότηση της ανάπτυξη, ο τραπεζικός τομέας της Κύπρου επιδιώκει να αποτελέσει τον πλέον ισχυρό παράγοντα για ολική και σταθερή επανεκκίνηση της οικονομίας, τα σημάδια της οποίας - οφείλουμε να πούμε - ότι άρχισαν ήδη να εντοπίζονται.
Βέβαια, για να είμαστε συνεπείς με την πάγια πολιτική μας για ρεαλιστικές προσεγγίσεις, θα πρέπει να αναφερθούμε και στις προκλήσεις που υπάρχουν και τις οποίες θα πρέπει - σαφώς - να αντιμετωπίσουμε και μάλιστα δραστικά. Τα ΜΕΔ, στο ολοένα και πιο απαιτητικό ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο, αποτελούν τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τον τραπεζικό κλάδο.
Την ίδια ώρα το ύψος του ιδιωτικού χρέους (επιχειρήσεων και νοικοκυριών), τα σαφώς αυστηρότερα κριτήρια χορήγησης δανείων και ο αντίκτυπος από το Μνημόνιο έχουν καταστήσει το έργο χρηματοδότησης της αγοράς πολύ πιο απαιτητικό και με μεγαλύτερες προκλήσεις. Παρ’ όλα αυτά, οι τράπεζες έχουν επιδείξει και διάθεση για νέες χορηγήσεις δανείων που αφορούν υγιείς επιχειρήσεις, βιώσιμα έργα, καινοτόμες ιδέες και συνετά νοικοκυριά.
Καταληκτικά, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι θετικά αξιολογούμε τις προοπτικές του 2017, με τις επιφυλάξεις βεβαίως που τηρούμε πάντα, λόγω αστάθμητων και απρόβλεπτων εσωτερικών και εξωτερικών γεγονότων.