ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ
ΤΙΤΛΟΣ:
Ανεπιθύμητες διαστάσεις από τα κόκκινα δάνεια


ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ:
Ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος Παύλος Ιωάννου παρουσιάζει την Υπηρεσία του και καταθέτει προτάσεις

ΦΥΤΕΥΤΟ
«Υπό τις τρέχουσες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, χωρίς ανάπτυξη, είναι αδύνατη η έξοδος από τον φαύλο κύκλο των κόκκινων δανείων»
ΦΥΤΕΥΤΟ:
1750 πρόσωπα εκδήλωσαν ενδιαφέρον για διαμεσολάβηση
319 υπέβαλαν αίτηση
225 προωθήθηκαν για διαμεσολάβηση
173 ολοκληρώθηκαν
149 πέτυχαν διαμεσολάβηση
€32.000.000 το συνολικό ύψος δανείων
Ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος κ. Παύλος Θ. Ιωάννου σε συνέντευξή του στο Capital Today προειδοποιεί ότι «αν τα επόμενα δύο χρόνια τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια δεν μειωθούν δραστικά, το πρόβλημα θα λάβει πολύ ανεπιθύμητες διαστάσεις και ίσως να μην μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί με αναδιαρθρώσεις». Αναφέρεται παράλληλα στον βαθμό επιτυχίας των μέχρι σήμερα αναδιαρθρώσεων και καταθέτει την εισήγηση «για αύξηση του επιτρεπόμενου ορίου για υποβολή και έγκριση διορισμού διαμεσολαβητή από τις €350.000 στις €500.000».
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΜΙΛΥ ΜΙΝΤΗ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ

Ποιους εξυπηρετεί το Γραφείο του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου και τι είδους υποθέσεις καλείστε να χειριστείτε;
Εξυπηρετούμε τους πολίτες-καταναλωτές (τόσο Κύπριους όσο και ξένους) σε περιπτώσεις προβλημάτων με χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις, δηλαδή Τράπεζες (Αδειοδοτημένα Πιστωτικά Ιδρύματα-ΑΠΙ), Ασφαλιστικές Εταιρείες και ΕΠΕΥ, νοουμένου ότι οι επιχειρήσεις αυτές εποπτεύονται από Κυπριακές Εποπτικές Αρχές.
Υπάρχουν δύο γενικές κατηγορίες προβλημάτων. Η πρώτη κατηγορία αφορά όλες τις χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις. Περιλαμβάνει κάθε είδους διαφορά εξαιτίας ισχυριζόμενης πράξης ή παράλειψης της επιχείρησης, που δημιουργεί στον πολίτη κάποια πραγματική ζημιά. Τα εν λόγω προβλήματα διαμορφώνουν τα παράπονα που υποβάλλονται στο Γραφείο μας. Νοουμένου ότι τηρούνται οι προϋποθέσεις που τίθενται από τον Νόμο (δηλαδή τους Περί της Σύστασης και Λειτουργίας του Ενιαίου Φορέα Εξώδικης Επίλυσης Διαφορών Χρηματοοικονομικής Φύσεως Νόμους του 2010 - 2015), ο Επίτροπος υποχρεούται να επιληφθεί των εν λόγω παραπόνων. Αυτό συνιστά τον θεμελιώδη αντικειμενικό σκοπό του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, σύμφωνα με τον σχετικό Νόμο. Συνεπώς, η διαχείριση των παραπόνων αυτών και η προσπάθεια εξωδικαστικής και φιλικής διευθέτησης των υποκείμενων διαφορών είναι μια βασική υπηρεσία που διατίθεται από τον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο και το προσωπικό του Γραφείου.

ΟΙ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΕΙΣ
Η δεύτερη κατηγορία προβλημάτων αφορά στη βοήθεια που ενδεχομένως να έχουν δανειολήπτες, σε σχέση με την αναδιάρθρωση των ΜΕΔ τους. Η ανάγκη αυτή είναι απότοκο της οικονομικής κρίσης και της δημιουργίας μεγάλου αριθμού ΜΕΔ που προκάλεσε. Τον Ιούλιο του 2014 τροποποιήθηκε ο σχετικός Νόμος με διεύρυνση των αρμοδιοτήτων του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, ώστε να διορίζει διαμεσολαβητές, για σκοπούς αναδιάρθρωσης ΜΕΔ, σε δικαιούχους δανειολήπτες που υποβάλλουν σχετική αίτηση. Η υπηρεσία αυτή υλοποιεί εξαγγελθείσα πολιτική του Προέδρου της Δημοκρατίας (στο πλαίσιο της γενικότερης προσπάθειας για αντιμετώπιση των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης και των γεγονότων του 2013). Δικαιούχοι δανειολήπτες είναι πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) με δάνεια μέχρι €350.000 με υποθήκη κύρια κατοικία, ανεξάρτητα από την αξία της κατοικίας.

Ποιος είναι ο συνολικός αριθμός των αιτήσεων που έχετε λάβει σε σχέση με τις αναδιαρθρώσεις και ποιος είναι ο βαθμός της επιτυχίας σας;
Η έναρξη της λειτουργίας των διαδικασιών αναδιάρθρωσης ΜΕΔ, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2014. Από το τέλος Μαρτίου 2015 ο θεσμός βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία.
Όπως εξήγησα προηγουμένως, υπάρχουν προϋποθέσεις στον Νόμο για το ποιοι δικαιούνται να υποβάλουν αίτηση διορισμού διαμεσολαβητή προς αναδιάρθρωση ΜΕΔ. Παρατηρείται μεγάλος αριθμός ενδιαφερομένων. Δυστυχώς, σημαντικό ποσοστό από αυτούς δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις στο Νόμο. Πολλοί είχαν δάνεια (με ενυπόθηκο ακίνητο την κύρια κατοικία τους) μεγαλύτερα των €350.000, κατά μερικές χιλιάδες. Άλλοι είχαν δάνεια εντός των ορίων που προβλέπει ο Νόμος, όμως το ενυπόθηκο ακίνητο ήταν κάποιο οικόπεδο ή άλλη ακίνητη περιουσία (π.χ. κάποιο υποστατικό της μικρής επιχείρησής τους). Επίσης, υπήρξαν πολλοί άλλοι ενδιαφερόμενοι οι οποίοι πληρούσαν όλες τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, εκτός από το Κριτήριο της Εγκαιρότητας.
Μια αίτηση διορισμού διαμεσολαβητή, για να είναι έγκυρη, θα πρέπει να υποβληθεί στον Επίτροπο εντός 14 εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία κατά την οποία ο δανειολήπτης υπέβαλε στην Τράπεζα τις καταστάσεις προσωπικών οικονομικών δεδομένων, όπως καθορίζονται σε σχετική Οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας, ή εντός 14 εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία υποβολής από την Τράπεζα της τελευταίας πρότασης για αναδιάρθρωση, η οποία δεν τον ικανοποιεί. Σε πολλές περιπτώσεις που οι αιτητές δεν ικανοποιούσαν τις πιο πάνω προϋποθέσεις, οι ενδιαφερόμενοι αποθαρρύνθηκαν να υποβάλουν αίτηση. Η απόρριψη της ήταν βέβαιη.

ΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ
Μέχρι σήμερα, έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για διορισμό διαμεσολαβητή 1.750 πρόσωπα. Για τους λόγους που εξήγησα ήδη, από αυτούς μόνο οι 319 υπέβαλαν αίτηση. Από τις αιτήσεις αυτές έχουν προωθηθεί 225 για διαμεσολάβηση και από αυτές ολοκληρώθηκαν οι 173. Οι πετυχημένες διαμεσολαβήσεις ανήλθαν στις 149, δηλαδή 86% του συνόλου των ολοκληρωθεισών διαμεσολαβήσεων. Αυτό κρίνεται ως ένα πολύ ικανοποιητικό αποτέλεσμα, με δεδομένο το γεγονός ότι για πρώτη φορά στην Κύπρο προωθείται ο θεσμός της διαμεσολάβησης σε τέτοια μεγάλη έκταση. Αδιαμφισβήτητα, η χρησιμοποίηση της διαμεσολαβητικής διαδικασίας αυτής, όπως γίνεται από το Γραφείο του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου, αποτελεί πανευρωπαϊκή, αν όχι παγκόσμια πρωτοτυπία. Όμως ο αριθμός των αιτήσεων που υποβλήθηκαν, δεν κρίνεται το ίδιο αποτελεσματικός. Αφενός ο Νόμος αποδεικνύεται πολύ περιοριστικός και αφετέρου, νομίζω, δεν έχουν ενημερωθεί επαρκώς οι πολίτες.
Σε ό,τι αφορά στο συνολικό ύψος της αξίας των δανείων, τα οποία έτυχαν αναδιάρθρωσης μέσα από τη διαμεσολαβητική διαδικασία που διαχειρίζεται το Γραφείο, αυτό ανέρχεται €32.000.000 περίπου, το οποίο αντιπροσωπεύει τη συνολική αξία των πετυχημένων διαμεσολαβήσεων.

Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ
Τι γίνεται με τους δανειολήπτες που θα ήθελαν να αξιοποιήσουν τη διαμεσολαβητική διαδικασία αναδιάρθρωσης των «κόκκινων δανείων» τους, αλλά δεν πληρούν τις προϋποθέσεις που τίθενται από τον Νόμο;
Προσφεύγουν σε άλλες διαδικασίες. Κυρίως σε απευθείας διαπραγματεύσεις με το ΑΠΙ. Το πολύ υψηλό ποσοστό επιτυχίας της διαμεσολαβητικής διαδικασίας υποδεικνύει ότι θα ήταν ενδεχομένως πολύ αποτελεσματικό για τη γενικότερη προσπάθεια μείωσης των ΜΕΔ, εάν, μέσα από ορισμένες παραμετρικού κυρίως χαρακτήρα τροποποιήσεις της υφιστάμενης νομοθεσίας, διευρυνθούν οι προϋποθέσεις υποβολής και έγκρισης διορισμού διαμεσολαβητή. Επομένως, αναδιάρθρωση ΜΕΔ μέσα από τη διαδικασία αυτή.
Ήδη διάφοροι οργανωμένοι φορείς (π.χ. το ΚΕΒΕ) έχουν υποβάλει προτάσεις προς το υπουργείο Οικονομικών για τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας. Απόψεις επί του θέματος έχει υποβάλει και ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος. Εισηγούμαι συγκεκριμένα αύξηση του επιτρεπόμενου ορίου για υποβολή και έγκριση αίτησης διορισμού διαμεσολαβητή από τις €350.000 σε €500.000. Σε ό,τι αφορά στο κριτήριο της εγκαιρότητας, να επιτρέπεται η υποβολή της αίτησης στον Επίτροπο, νοουμένου ότι έχει υποβάλει στην Τράπεζά του τις απαιτούμενες Καταστάσεις Προσωπικών Οικονομικών Δεδομένων.
Σχετικά με το ζήτημα αυτό, είναι γεγονός ότι ο υπουργός Οικονομικών διαβεβαίωσε, πριν ένα περίπου χρόνο, για τη βούληση της Κυβέρνησης να προχωρήσει στη λήψη μέτρων για αύξηση της αποτελεσματικότητας και λειτουργικότητας του Θεσμού. Όπως είναι γνωστό, η Κυβέρνηση στηρίζει το Γραφείο του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου παρέχοντας την κτηριακή υποδομή που χρησιμοποιεί, το 30% του ανθρώπινου δυναμικού του και τεχνική βοήθεια σε θέματα πληροφορικής.

Παρόλο που η οικονομία παρουσιάζει σημάδια ανάκαμψης, εντούτοις ο αριθμός των ΜΕΔ παραμένει σε ψηλά επίπεδα. Τι πρέπει να αλλάξει, ώστε περισσότερα δάνεια να μπορούν να αναδιαρθρωθούν;

Η οικονομία όχι μόνο παρουσιάζει σημάδια ανάκαμψης, αλλά βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης. Εκτιμούμε ότι η ανάπτυξη αυτή θα συνεχίσει και τα επόμενα δύο χρόνια τουλάχιστον, αν δεν επισυμβούν αρνητικές γεωπολιτικές εξελίξεις και νοουμένου ότι δεν θα επανέλθουμε στις λαϊκιστικές πρακτικές του παρελθόντος, τόσο σε επίπεδο δημοσιονομικής διαχείρισης όσο και σε επίπεδο τραπεζικών πρακτικών.
Ωστόσο, σε ό,τι αφορά στη σχέση οικονομικής ανάπτυξης και ΜΕΔ, θα πρέπει να είμαι σαφής και ειλικρινής. Η οικονομική ανάπτυξη, στο βαθμό που διαχέεται σε ολόκληρο το εύρος της κοινωνίας, αποτελεί αναγκαία συνθήκη για μείωση των ΜΕΔ, χωρίς όμως να είναι και ικανή, από μόνη της, να συμβάλει στην αντιμετώπιση του προβλήματος.
Με άλλα λόγια, κάτω από τις τρέχουσες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, χωρίς ανάπτυξη, είναι αδύνατη η έξοδος από το φαύλο κύκλο των κόκκινων δανείων. Από την άλλη, χωρίς να συντρέχουν ορισμένες άλλες προϋποθέσεις, από μόνη της η οικονομική ανάπτυξη είναι επίσης αδύνατο να οδηγήσει σε μείωση των ΜΕΔ. Αυτές οι προϋποθέσεις περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τα εξής:
· Τη βούληση τραπεζών και δανειοληπτών να προχωρήσουν σε πρακτικές ενέργειες αποτελεσματικών αναδιαρθρώσεων
· Οι τράπεζες να ενθαρρύνουν τους δανειολήπτες να προσέρχονται σε διαδικασίες αναδιάρθρωσης και οι ίδιες να εφαρμόζουν για το σκοπό αυτό, τη σχετική Οδηγία της ΚΤΚ, παραχωρώντας πραγματικά βιώσιμες αναδιαρθρώσεις
· Διαφώτιση των δανειοληπτών για τη σημασία της έγκαιρης αναδιάρθρωσης των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων τους.

Είμαι υποχρεωμένος επίσης να τονίσω. Αν τα επόμενα δύο χρόνια δεν μειωθούν τα ΜΕΔ δραστικά, το πρόβλημα θα πάρει πολύ ανεπιθύμητες διαστάσεις. Ίσως να μη μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί με αναδιαρθρώσεις!
Πόσο δύσκολο είναι να βρεθεί η χρυσή τομή ανάμεσα σε δανειολήπτη και τράπεζα;
Η δυσκολία σχετίζεται άμεσα με αυτά που μόλις απαρίθμησα, δηλαδή τη βούληση των τραπεζών και δανειοληπτών να προχωρήσουν σε πρακτικές ενέργειες αποτελεσματικών αναδιαρθρώσεων. Και από την άλλη, τον βαθμό στον οποίο οι τράπεζες εφαρμόζουν σωστά τη σχετική Οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου. Χωρίς αμφιβολία όμως, η δυσκολία εξεύρεσης «χρυσής τομής» εξαρτάται και από ορισμένες αντικειμενικές πραγματικότητες που σχετίζονται με τον ίδιο τον δανειολήπτη, δηλαδή την οικονομική του κατάσταση, αλλά και τα χρόνια για τα οποία το δάνειο του παρέμεινε στο κόκκινο.
Πάντως αν η διαδικασία αναδιάρθρωσης δεν συνοδεύεται από κάποιο παράπονο για υπερχρεώσεις, το δάνειο δεν υπερημερεί για μεγάλο χρονικό διάστημα και η οικονομική κατάσταση του δανειολήπτη δεν είναι ιδιαίτερα απαγορευτική, βλέπουμε περιπτώσεις διαμεσολαβητικών διαδικασιών να ολοκληρώνονται σε μερικές ημέρες. Συνήθως όμως, ολοκληρώνονται σε διάστημα δύο μηνών. Σε περιπτώσεις όπου συντρέχουν παράπονα για υπερχρεώσεις, ο χρόνος είναι μεγαλύτερος, όπως και στις περιπτώσεις που η τρέχουσα οικονομική κατάσταση του δανειολήπτη είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Πρέπει όμως να πω ότι συγκεκριμένες συστημικές τράπεζες δεν εγκαταλείπουν την προσπάθεια αναδιάρθρωσης. Σε πολλές περιπτώσεις πετυχαίνουμε στο τέλος βιώσιμη αναδιάρθρωση. Αυτό θα πρέπει να υπογραμμιστεί, γιατί σχετίζεται με την αποτελεσματική εφαρμογή της Οδηγίας της ΚΤΚ, από πλευράς των Τραπεζών. Και οφείλω να υπογραμμίσω ότι η εν λόγω Οδηγία αποτελεί αποτελεσματικό εργαλείο αναδιάρθρωσης ΜΕΔ, εάν εφαρμόζεται σωστά και έγκαιρα.