QUO VADIS EYROPE: Η ΟΝΕ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ Ε.Ε.

Κυριακός Ε. Γεωργίου
Εργάτης Γνώσης

Αναγνωρίζοντας ότι το θέμα που κυριαρχεί στις σκέψεις όλων είναι οι συνεχιζόμενες προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού προβλήματος στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας δεν θα πρέπει να παραγνωρίζουμε το ευρύτερο περιβάλλον και την προσπάθεια ολοκλήρωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) που αντιμετωπίζει μεγαλύτερα και δυσκολότερα προβλήματα από την Κύπρο. Η κατάσταση στην Κύπρο βρίσκεται σε σταθερή ισορροπία, σε αντίθεση με την ΕΕ που βρίσκεται σε δομική και εθνική ανισορροπία, η οποία επηρεάζει καταλυτικά τις εθνικές οικονομίες και κοινωνίες και μπορεί να οδηγήσει εξελικτικά στην εκ των έσω κατάλυσή της.
Για να λειτουργήσει μια οικονομία (εθνική και διεθνική) χρειάζεται να υπάρχει μια ξεκάθαρη και ενιαία νομισματική και δημοσιονομική πολιτική. Στην περίπτωση της Ένωσης και στο πλαίσιο της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) υπάρχει η ενιαία νομισματική πολιτική, αλλά δεν υπάρχει η αντίστοιχη ενιαία δημοσιονομική πολιτική. Τα κράτη μέλη έχουν παραχωρήσει μέρος της κυριαρχίας στα θέματα της νομισματικής πολιτικής (νόμισμα, επιτόκια) και προσπαθούν να ισορροπήσουν τις εθνικές τους οικονομίες με μόνο εργαλείο τη δημοσιονομική πολιτική (προϋπολογισμός, έσοδα, φόροι, δαπάνες).
Αυτό το μοντέλο λειτουργίας της οικονομίας δεν είναι μακροχρόνια βιώσιμο και αυτό το είχαν προβλέψει Αμερικάνοι και Ευρωπαίοι οικονομολόγοι. Για παράδειγμα, ο Prof Martin Feldstein (1992, 2012) το έχει χαρακτηρίσει ως αποτυχημένο πείραμα. Στην ίδια λογική ο υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, Ευκλείδης Τσακαλώτος (2016) έχει πρόσφατα αποκαλέσει το Σύμφωνο Σταθερότητας ως μόνιμο ζουρλομανδύα και έχει προβλέψει ότι η εμμονή στους κανόνες θα διαλύσει την Ευρώπη.

Το δεύτερο σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ένωση στην οικονομική πολιτική έχει να κάνει με τους όρους εντολής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) η οποία ελέγχει τη ροή του κοινού νομίσματος και σε κάποιο βαθμό τα επιτόκια στην Ευρωζώνη. Σύμφωνα με τον νομπελίστα οικονομολόγο Joseph E. Stiglitz (2016), το κοινό νόμισμα «απειλεί το μέλλον της Ευρώπης». Το πρόβλημα, υποστηρίζει, είναι δομικό καθώς η ΕΚΤ, σε αντίθεση με την αμερικανική FED, δεν είναι επικεντρωμένη στην ανάπτυξη και στην αντιμετώπιση της ανεργίας, αλλά μόνο στον ασφυκτικό έλεγχο του πληθωρισμού. (Βήμα, 2016)
Ο Stiglitz, προτείνει ότι για να είναι λειτουργικό το κοινό νόμισμα θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη οι ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας. Απαιτείται ένα πιο «ελαστικό» ευρώ, συνοδευόμενο από την ανάπτυξη μιας κοινωνικότερης Ευρώπης με ένα δικαιότερο σύστημα φορολόγησης συνοδευόμενο από δίχτυ προστασίας για όλους τους πολίτες της ηπείρου, καθώς και μέτρα για την ανάπτυξη των χωρών που υστερούν. Το αίτημα, σε τελική ανάλυση, είναι μια πιο κοινωνική και αλληλέγγυα Ένωση.
Στο θέμα θα επανέλθουμε.

Βιοβλιογραφία:
ΒΗΜΑ (2016). Το Ευρώ Θέτει σε Κίνδυνο το Μέλλον της Ευρώπης. 18-12-2016. σελ. 230

Τσακαλώτος, Ευκλείδης (2016). «Μόνιμος ζουρλομανδύας το Σύμφωνο Σταθερότητας» in.gr, Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2016

Feldstein, Martin (2012). “The Failure of the Euro: The Little Currency That Couldn’t”, Foreign Affairs. January/February 2012 Issue

Feldstein, Martin (1992). “Europe's Monetary Union: The Case Against Emu” The Economist, June 13, 1992

Stiglitz, Joseph E. (2016). “The Euro: And it’s Threat to the Future of Europe” Allen Lane.