«Ο ΓΛΑΥΚΟΣ ΚΛΗΡΙΔΗΣ ΕΧΕΙ ΟΙΗΣΗ ΘΑΡΡΟΥΣ»

Εκμυστηρεύσεις του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας, και μία αποκαλυπτική αξιολόγηση, κατά τη δική του κρίση, των πολιτικών ηγετών

«Δεν επιθυμώ να γίνω πρόεδρος-
πλασιέ της πολιτικής ΑΚΕΛ»

ΚΩΣΤΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήταν απόλυτα κατηγορηματικός όταν αξιολογούσε την ηγεσία του ΔΗΣΥ. Σε μία συνάντηση την οποία είχα μαζί του, τον ερώτησα ποιον θεωρεί ως πιο επικίνδυνο πολιτικό ηγέτη: «Είναι να ρωτάς; Τον Νίκο Αναστασιάδη», μου απάντησε χωρίς δεύτερη σκέψη και χωρίς περιστροφές.
Δεν έδωσα συνέχεια και απέφυγα να τον ερωτήσω εκ νέου, γιατί θεωρούσε τον Νίκο Αναστασιάδη επικίνδυνο. Προφανέστατα, όμως, ανεφέρετο στο εθνικό θέμα και στη φιλοσοφία που διέκρινε τον σημερινό Πρόεδρο.
Ο Τάσσος Παπαδόπουλος υπήρξε για πολλά χρόνια στενός συνεργάτης του Γλαύκου Κληρίδη. Μαζί στην οργάνωση «Ακρίτας», στο Ενιαίο, στις διακοινοτικές συνομιλίες, παρ' ολίγον και συναγωνιστής στον Δημοκρατικό Συναγερμό. Αναφέρεται στον όρο που είχε θέσει στον Γλαύκο Κληρίδη, για να συμμετάσχει στο νέο κόμμα μετά τη διάλυση του Ενιαίου, ύστερα από το πραξικόπημα, και την απόφαση για ίδρυση του Δημοκρατικού Συναγερμού. Ιδού πώς περιγράφει την αιτία της απόφασής του να μη συμμετάσχει στο νέο κόμμα.
«Είχα θέσει στον Κληρίδη όρο, όπως στο νέο κόμμα μη συμμετέχουν στελέχη της ΕΟΚΑ Β και άλλοι που συμμετείχαν στο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου. Ο Κληρίδης το αποδέχθηκε. Στην πρώτη κομματική, όμως, σύναξη διέκρινα, με πολλή έκπληξη και δυσφορία, να παρευρίσκονται πολλά ενεργά μέλη της ΕΟΚΑ Β και άλλοι υποστηρικτές του πραξικοπήματος. Καθόμουν δίπλα στον Κληρίδη, γύρισα και τον ρώτησα: 'Γλαύκο, δεν είπαμε να μην προσκληθούν πραξικοπηματίες; Γιατί τους κάλεσες;'.
-Δεν τους κάλεσα εγώ, ήταν η απάντηση.
-Ποιος τους κάλεσε; ξαναρώτησα.
-Δεν ξέρω, μου απάντησε».
Μετά τη σύσκεψη εκείνη, ο Τάσσος Παπαδόπουλος έκρινε ότι δεν υπήρχαν εχέγγυα τήρησης της συμφωνίας, και αποφάσισε να μη συμμετάσχει στον Δημοκρατικό Συναγερμό.
Ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήταν γνωστότατο ότι διαφωνούσε κάθετα με τη φιλοσοφία του Δημοκρατικού Συναγερμού και προσωπικά του Γλαύκου Κληρίδη στο Κυπριακό. Αυτός ανήκε σε άλλη σχολή.
«Ξέρεις;» μου είπε κάποια στιγμή. «Άλλο πολιτικό θάρρος και άλλο οίηση θάρρους. Ο Κληρίδης έχει οίηση θάρρους» (Σημ: Οίηση=η μεγάλη ιδέα που έχει κάποιος για τον εαυτό του. Αλαζονεία, έπαρση).
Λέγεται, αλλά αυτό δεν μπορώ να το επιβεβαιώσω, πως ο Τάσσος συνήθιζε να λέγει πως «κόφκω τα σιέρκα μου, αλλά Συναγερμό δεν ψηφίζω».
Το 1993, όταν το ΔΗΚΟ του Σπύρου Κυπριανού είχε αποφασίσει να στηρίξει την υποψηφιότητα Κληρίδη για την προεδρία, ο Τάσσος αποστασιοποιήθηκε σιωπηρά. Δεν διατύπωσε δημόσια τη διαφωνία του, αλλά αρνήθηκε να πάρει μέρος στην προεκλογική εκστρατεία του ΔΗΚΟ υπέρ της υποψηφιότητας Κληρίδη. Με πολλή πίεση από φίλους, έκανε μία ομιλία στην Κακοπετριά, αλλά στη συνέχεια αποσύρθηκε και δεν εμφανίστηκε καθόλου σε προεκλογικό εξώστη.
Όμως ενήργησε... αντισυναγερμικά, ως κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΔΗΚΟ. Σε πολλές περιπτώσεις ασκούσε κριτική στα νομοσχέδια της κυβέρνησης και δεν ήταν λίγες οι φορές που τα καταψήφιζε. Δεν γνωρίζω, εάν αυτό γινόταν με δική του πρωτοβουλία, ή με οδηγίες του Σπύρου Κυπριανού. Όμως τότε, είχε δημιουργηθεί έντονο κλίμα απογοήτευσης και οργής στις τάξεις της κυβέρνησης και του Δημοκρατικού Συναγερμού εναντίον του. Το επιχείρημα ήταν: Δεν μπορούσε το ΔΗΚΟ να είναι και συγκυβέρνηση και αντιπολίτευση. Να εγκρίνονται στο Υπουργικό Συμβούλιο, με συναίνεση των υπουργών του ΔΗΚΟ, νομοσχέδια και να έρχεται στη Βουλή η κοινοβουλευτική ομάδα του ΔΗΚΟ να καταψηφίζει εκείνα τα οποία ενέκριναν οι υπουργοί του».
Δεν πρόκειται εδώ να σκιαγραφήσω τον Τάσσο Παπαδόπουλο. Ούτε αυτή είναι η πρόθεσή μου. Ούτε να στηρίξω όσα λέγει. Απλώς μεταφέρω εδώ κάποιες από τις απόψεις που μου είχε εκφράσει, και οι οποίες μπορεί να έχουν κάποια συνάφεια με όσα συμβαίνουν σήμερα στο εθνικό θέμα...

«Ποτέ πλασιέ της πολιτικής ΑΚΕΛ»
Ο Τάσσος Παπαδόπουλος είτε δεν επιθυμούσε να επιδιώξει εκλογή στο προεδρικό αξίωμα, είτε θεωρούσε ανέλπιστη μία τέτοια εξέλιξη και δεν αισθανόταν πως θα προεκρίνετο από οποιοδήποτε μεγάλο κόμμα ως υποψήφιος.
Κάποτε, πολύ πριν εκλεγεί Πρόεδρος, τον είχα ερωτήσει: «Αφού θεωρείσαι εκ των κυριοτέρων πρωταγωνιστών της πολιτικής ζωής και πρέπει να έχεις ως φιλοδοξία να εκλεγείς Πρόεδρος της Δημοκρατίας, γιατί δεν φροντίζεις να δημιουργήσεις μία ομάδα ανθρώπων δίπλα σου, οι οποίοι να ενεργούν ως δεξαμενή σκέψης και να σε υποβοηθούν στην άσκηση πολιτικής; Σε συναντώ πάντοτε μοναξιασμένο στο δικηγορικό σου γραφείο, να ασχολείσαι με πολιτικά και κοινοβουλευτικά θέματα, να γράφεις μόνος τις ομιλίες σου. Γιατί αυτή η μοναξιά;».
Η απάντησή του: «Δεν έχω καμία φιλοδοξία να καταστώ Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Για τον απλούστατο λόγο, ότι δεν αποδέχομαι να γίνω Σπύρος Κυπριανού, ο οποίος προσφέρει στο ΑΚΕΛ, προτού καν του τα ζητήσει το ΑΚΕΛ. Ούτε δέχομαι να καταστώ εντολοδόχος και πλασιέ της πολιτικής του ΑΚΕΛ...».
Βεβαίως, ύστερα από κάποια χρόνια, το ΑΚΕΛ του πρόσφερε τη στήριξή του και ο Τάσσος τη δέχθηκε. Η επιλογή του ΑΚΕΛ περιοριζόταν μεταξύ του Τάσσου και του Κίκη Λαζαρίδη, τότε Προέδρου της Λαϊκής Τράπεζας. Στενοί προσωπικοί φίλοι οι δύο και όταν ερώτησα τον Κίκη Λαζαρίδη, εάν οι πληροφορίες ήταν σωστές, μου το επιβεβαίωσε. Αλλά μου διευκρίνισε ευθύς εξαρχής: «Αν το ΑΚΕΛ επιλέξει τον Τάσσο, θα τον βοηθήσω. Δεν έχω πρόθεση να συναγωνιστώ μαζί του, ούτε να χαλάσω τις φιλίες μας».

Η επιλογή της υποψιότητάς του
Τελικά το ΑΚΕΛ επέλεξε τον Τάσσο Παπαδόπουλο. Δεν γνώριζα τίποτε επί του προκειμένου, οπότε μία ημέρα μου τηλεφώνησε ο Ανδρέας Χρίστου, με τον οποίο διατηρούσα στενή προσωπική σχέση, και με κάλεσε σε συνάντηση στα γραφεία του ΑΚΕΛ. Εκεί μου ανακοίνωσε ότι το ΑΚΕΛ αποφάσισε να υποστηρίξει την υποψηφιότητα Τάσσου Παπαδόπουλου και γνωρίζοντας την προσωπική σχέση που είχα με τον Τάσσο, ήθελε να ακούσει την άποψή μου, για την απόφαση του ΑΚΕΛ. Του απάντησα πως η απόφαση ήταν ορθή, η υποψηφιότητά του ήταν εκλέξιμη, αλλά επεσήμανα και ένα μειονέκτημα. Εκείνη την περίοδο οργίαζαν οι φήμες περί διασυνδέσεων του Τάσσου με τον Μιλόσεβιτς και διερωτήθηκα πώς θα αντιμετώπιζε το ΑΚΕΛ την πολεμική.
«Θα την αντιμετωπίσουμε», ήταν η απάντηση του Χρίστου.

Αβαρίες και δισταγμοί...
Σε όλη την προεκλογική εκστρατεία των προεδρικών, δεν έτυχε να συναντηθώ ξανά με τον Τάσσο Παπαδόπουλο. Τον συνάντησα στο Προεδρικό, μερικούς μήνες μετά την εκλογή του. Κρατούσε στα χέρια του τη λίστα των κομμάτων για τους διορισμούς μελών των διοικητικών συμβουλίων των ημικρατικών οργανισμών, και ήταν ιδιαίτερα απογοητευμένος από τα ονόματα που του εισηγούντο τα συγκυβερνώντα κόμματα, πλην του ΑΚΕΛ. Δεν τα έκρινε κατάλληλα για διορισμό και παραπονείτο για την απουσία ικανών προσωπικοτήτων. Φαινόταν ιδιαίτερα ικανοποιημένος από την απόδοση των Υπουργών του, αλλά ενθουσιασμένος από τον Γιώργο Λιλλήκα. «Μακάρι να είχα δέκα Λιλλήκες», μου είχε πει χαρακτηριστικά.
Το τέλος, πάντως, αυτής της συνεργασίας Τάσσου-ΑΚΕΛ δεν ήταν το καλύτερο και αυτό που ίσως να προσδοκούσε ο Τάσσος. Ανεξάρτητα από την απόρριψη του σχεδίου Ανάν, ο Τάσσος Παπαδόπουλος υποχρεώθηκε σε αβαρίες, όσον αφορά τη φιλοσοφία και τους χειρισμούς του στο εθνικό θέμα. Και σε μία προσπάθεια να διατηρήσει τη συνοχή και τη συνέχιση της συνεργασίας, έκανε παραχωρήσεις, αμφιταλαντεύθηκε, δίστασε, υποχώρησε, ελπίζοντας σε στήριξη μίας δεύτερης θητείας από το ΑΚΕΛ.
Η προσπάθεια του να «παντρέψει» και να συμβιβάσει δύο διαφορετικές σχολές δεν είχε την ανάλογη ανταπόκριση από την άλλη πλευρά...