Piemonte
Στην πατρίδα του Nebbiolo
Βρέθηκα πριν από μερικές μέρες στην Alba, την καρδιά μιας από τις ωραιότερες οινοπαραγωγές περιοχές της Ιταλίας, αλλά και της Ευρώπης.
Ο κάθε οινόφιλος αισθάνεται δέος στο άκουσμα των λέξεων Barolo και Barbaresco. Οι δύο αυτοί μύθοι είναι μικρά, πλην εκπάγλου ομορφιάς, χωριά του Piemonte, όπου οι παραγωγοί των σπουδαίων ομώνυμων (με ελάχιστες εξαιρέσεις) κρασιών, είναι μικρές οικογενειακές καντίνες, οι οποίες στεγάζονται στο ίδιο το σπίτι της οικογένειας. Οι ντόπιοι παραγωγοί παραμένουν, ανεπηρέαστοι από τον μύθο που τους περιβάλλει και βαθιά ερωτευμένοι με τα αμπέλια τους, αλλά και το προϊόν του μόχθου τους. Δεν χρειάζεται παρά να δει κανείς τους λόφους της περιοχής, που είναι καλυμμένοι σε ακτίνα πολλών χιλιομέτρων με ευλαβικά φροντισμένα αμπέλια. Έπειτα από εκατοντάδες χρόνια πειραματισμών, κάθε μεριά έχει φυτευτεί με την καταλληλότερη ποικιλία για τη συγκεκριμένη θέση, επιλέγοντας βεβαίως ανάμεσα στις επιτρεπόμενες για την περιοχή (Barbera, Dolcetto, Nebbiolo, Freisa, Arneis, Moscato, κ.ά.). Εδώ, η συγκρότηση και ο προσανατολισμός κάθε αμπελώνα ενσωματώνουν εμπειρία αιώνων, με αποτέλεσμα μια απίθανη ισορροπία, αντιληπτή και από το πλέον απαίδευτο αμπελουργικό μάτι. Η περιοχή παράγει κρασιά από τους ρωμαϊκούς χρόνους, αλλά γνώρισε μεγάλη οικονομική ανάπτυξη μετά τη δεκαετία του ‘60, οπότε και καθιερώθηκαν οι ονομασίες προέλευσης και τα μονοποικιλιακά κρασιά.
Ειδικά το Nebbiolo, ο βασιλιάς της περιοχής που ανάλογα με την τοποθεσία και το χρόνο παλαίωσης, μας δίνει Nebbiolo d’ Alba DOC, Barbaresco DOCG, Barolo DOCG, είναι μια δύσκολη ποικιλία με ατίθασες τανίνες και ευμετάβλητο χρώμα, το οποίο ανάγκαζε στο παρελθόν τους παραγωγούς να το οινοποιούν, σε συνδυασμό με τις ποικιλίες Arneis ή Barbera. Τα κρασιά της περιοχής ήταν από τα πρώτα στην Ιταλία που έλαβαν το υψηλό status DOCG, δηλαδή «εγγυημένη και ελεγχόμενη ονομασία προέλευσης». Η εγγύτητα του Piemonte με τη Γαλλία είχε ως αποτέλεσμα την ευεργετική επιρροή της σπουδαίας οινολογικής παράδοσης της Βουργουνδίας, η οποία και αξιοποιήθηκε από τους Πιεμοντέζους παραγωγούς παρά τη σημαντική διαφορά στις καλλιεργούμενες ποικιλίες των δυο περιοχών. Η επανάσταση ήρθε μετά τη δεκαετία του ‘60, οπότε και άρχισε η εμφιάλωση σε επίπεδο οινοποιείου, αφού μέχρι τότε οι έμποροι αγόραζαν χύμα το Barolo από τους παραγωγούς και, αφού το αναμείγνυαν, το εμφιάλωναν και διάθεταν ως επιτραπέζιο οίνο. Η παραγωγή κρασιών από συγκεκριμένο αμπελοτόπι και οινοποιείο, σε συνδυασμό με νέες τεχνικές οινοποίησης που τιθάσευαν τις τανίνες και εξασφάλιζαν χρώμα στο Barbaresco ή στο Barolo, χωρίς την ανάγκη πρόσμειξης άλλης ποικιλίας, αποτέλεσαν, τη βάση για την παραγωγή σπουδαίων ετικετών που μας δίνει η περιοχή σήμερα.
Το Nebbiolo, που παίρνει το όνομα του από την ομίχλη (Nebbia), η οποία επικρατεί συνήθως κατά τον τρύγο, μπορεί να εμφιαλωθεί χωρίς παλαίωση, οπότε και παίρνει το όνομα της περιοχής, Langhe Nebbiolo. Για να χαρακτηριστεί Barbaresco, πρέπει να προέρχεται από τις οροθετημένες ζώνες (Barbaresco, Neive, Treiso, Alba), και να παραμείνει στο βαρέλι για δυο τουλάχιστον χρόνια. Τα δε παραδοσιακά βαρέλια στο Piemonte, γνωστά ως Botti, είναι τεραστία, δεκαπλάσιας σχεδόν χωρητικότητας σε σχέση με τα μικρά δρύινα (barriques), αν και τα τελευταία χρησιμοποιούνται ενίοτε από τους «μοντέρνους» παραγωγούς της περιοχής. Αντίστοιχα, για να χαρακτηριστεί ένα κρασί Barolo, πρέπει να προέρχεται από το ομώνυμο χωριό ή από τις άλλες δέκα οροθετημένες κοινότητες νοτιοδυτικά της Alba και να έχει παλαίωση για τουλάχιστον τριών χρόνων.
Κατά το οδοιπορικό μου στην ευρύτερη περιοχή του Piemonte, πρώτος μου σταθμός το οινοποιείο του διασήμου Angelo Gaja, στο Barbaresco, όπου οικοδεσπότης μου ήταν η μεγαλύτερη θυγατέρα του, Gaia Gaja, και στο οποίο θα αναφερθώ στο επόμενο τεύχος του Capital Today.