ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ
ΤΙΤΛΟΣ:
Πόλις, Πολίτης, Πολιτική…
ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ:
O πρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου μάς ξεναγεί στο γραφείο του και με κριτική προσέγγιση θέτει στο μικροσκόπιο τις παθογένειες που έχουν δημιουργηθεί στη χώρα μας.
ΦΥΤΕΥΤΟ: «Η αποπολιτικοποίηση συνδέεται και με την αναχρονιστική κομματικοποίηση του συστήματος, ως παράγωγο διαχρονικής μορφής πελατειακών σχέσεων»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΜΙΛΥ ΜΙΝΤΗ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΘΕΟΔΩΡΑ ΙΑΚΩΒΟΥ
Γεννήθηκε στην Καλαμάτα. Λείπει από την Ελλάδα πολλά χρόνια. Κοντά 35. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1980 επί πρυτανείας Σάκη Καράγιωργα γίνεται Επιστημονικός Συνεργάτης. Το 1983 μεταβαίνει στον Καναδά προσκεκλημένος αρχικά του Universit? de Montr?al για μια σειρά σεμιναρίων και διαλέξεων και, λίγο αργότερα, για την εκπόνηση της διδακτορικής του έρευνας στο Carleton University. Αποκτά το 1988 το διδακτορικό του από το Πάντειο Πανεπιστήμιο στο πεδίο της δημόσιας επικοινωνίας. Στο μεταξύ, αποφασίζει να παραμείνει στον Καναδά ως ερευνητής και διδάσκων σε διακεκριμένα πανεπιστήμια της χώρας. Φθάνει στην Κύπρο το 2000 και ξεκινά ένα νέο ταξίδι ως καθηγητής στο Cyprus College. Το 2007 το κολλέγιο μετασχηματίζεται σε Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, όπου και εκλέγεται Αντιπρύτανης Ερευνών και Εξωτερικών Σχέσεων.
Το 2014 έρχεται να προστεθεί ένας ακόμα τίτλος στο βαρύ βιογραφικό του καθηγητή Κώστα Γουλιάμου όταν εκλέγεται στη θέση του Πρύτανη. Είναι ο μόνος Έλληνας ακαδημαϊκός που αναγορεύτηκε (2013) σε Επίτιμο Καθηγητή στην Κίνα (Lanzhou City University). Έχει συγγράψει μεγάλο αριθμό βιβλίων, άρθρων και δοκιμίων. Συμμετέχει σε διεθνή ακαδημαϊκά σώματα. Μέρος της εργασίας του έχει μεταφραστεί στα Κινέζικα, Ισπανικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Αγγλικά και Σλοβακικά. Κατέχει σημαντικές διεθνείς διακρίσεις και έχει συμμετάσχει στη σύνταξη δύο παγκόσμιων εκθέσεων με αντικείμενο την επικοινωνία. Με βάση το έργο που έχει γράψει μαζί με το συνάδελφό του καθηγητή στο University of Alberta, W. Anselmi, το πανεπιστημιακό περιοδικό University of Toronto Quarterly τους κατέταξε στους «επίγονους της Σχολής της Φρανκφούρτης». Κάποια από τα βιβλία του τίμησαν με τη συμμετοχή τους κορυφαίοι διανοητές της εποχής μας - από τον κάτοχο του βραβείου Νόμπελ Noam Chomsky, μέχρι τον Καστοριάδη και τον Henry Giroux.
«ΤΑ ΝΕΥΡΑΣΘΕΝΙΚΑ ΤΟΠΙΑ»
Έχει γράψει πέντε ποιητικές συλλογές για τις οποίες μίλησαν και έγραψαν άνθρωποι όπως οι Τάσος Λειβαδίτης, Σπύρος Τσακνιάς, Jacques Bouchard και Αλέξης Ζήρας. Το 1981, ο Μάνος Χατζιδάκις επέλεξε στο διεθνές φεστιβάλ «Μουσικός Αύγουστος» να παρουσιάσει οπτικοακουστικά (σε σκηνοθεσία Άννας Κεσίσογλου και μουσική Nicola Piovani ) και, ταυτόχρονα, να εκδώσει την ποιητική του συλλογή Νευρασθενικά Τοπία.
Ο καθηγητής Γουλιάμος δηλώνει ότι πολιτισμός και γνώση αποτελούν ένα ενιαίο σώμα σκέψης και αισθητικής. Ως πρύτανης εισηγήθηκε και θεσμοθετήθηκε ο «Πολιτιστικός Μήνας» με αφιερώματα σε προσωπικότητες του πολιτισμού μας όπως ο Σεφέρης, ο Χατζιδάκις και ο Ρίτσος. Του χρόνου ο «Πολιτιστικός Μήνας» του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου θα είναι αφιερωμένος στον Μίκη Θεοδωράκη.
ΣΙΩΠΗΛΕΣ ΚΡΑΥΓΕΣ
Το Capital Today συνάντησε τον πρύτανη του Ευρωπαϊκού Πανεπιστήμιου, καθηγητή Κώστα Γουλιάμο στο γραφείο του, ένα βροχερό πρωινό του Δεκέμβρη. Ο χώρος πλαισιωμένος από πολλά βιβλία, πίνακες και καλλιτεχνικές φωτογραφίες που αποτυπώνουν, σε λίγα τετραγωνικά, ένα μέρος της κοσμοθεωρίας του. Έργα τέχνης στους τοίχους που αποτυπώνουν μια αντιπολεμική κραυγή. Ένα δριμύ κατηγορώ για τη φτώχεια, τις ανισότητες και την αποδόμηση του κοινωνικού ιστού.
Στο Capital Today ο πρύτανης Γουλιάμος μίλησε για παθογένειες της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι νέοι στη χώρα μας, ενώ ήγειρε έντονα το θέμα ότι ως χώρα δεν έχουμε ακόμα δημιουργήσει αξιακό κοινωνικό μοντέλο. Σε ερώτηση αν πέραν της ακαδημαϊκής, θα επιθυμούσε καριέρα πολιτική, απαντά ευθέως: «Δεν με ενδιαφέρει να γίνω πολιτικός. Με ενδιαφέρει ωστόσο έντονα η πολιτική ως στάση και συμπεριφορά στον καθημερινό βιόκοσμο, επειδή είμαστε πάνω και, πρώτα απ’ όλα, πολίτες. Πιστεύω ακράδαντα στην αριστοτελική σύνδεση «Πόλις-Πολίτης-Πολιτική» ως θεμελιώδες εφαλτήριο εμβάθυνσης της σύγχρονης δημοκρατικής κουλτούρας, ειδικότερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολίτες αποστασιοποιούνται πολιτικά».
Η ΑΠΟΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
Η συγκεκριμένη προσέγγισή του δίνει την αφορμή να ρωτήσουμε για το φαινόμενο της αποπολιτικοποίησης, το οποίο παρατηρείται όλο και πιο έντονα τα τελευταία χρόνια ως στοιχείο στάσης και συμπεριφοράς στους νέους.
Ο καθηγητής Γουλιάμος θεωρεί πως «η αποπολιτικοποίηση είναι ένα επικίνδυνο φαινόμενο με παθογενή χαρακτηριστικά που έχει τις ρίζες του στο μεταβατικό στάδιο ισχυρών κοινωνικών μετασχηματισμών που καταγράφονται λόγω της τεχνολογίας και της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης».
Πιστεύει μάλιστα πως «ένα τέτοιο φαινόμενο γίνεται εξαιρετικά επικίνδυνο γιατί απομειώνοντας ή εξοστρακίζοντας τη συμμετοχή των πολιτών από τα κοινά, ανοίγει το δρόμο σ` ένα είδος πολιτικής αφασίας. Ως αφασία, εννοώ τη μερική ή ολική απώλεια κριτικής σκέψης, των κοινωνικών και πολιτισμικών ικανοτήτων. Παρατηρούμε έτσι ανθρώπους χωρίς ιδιότητες πολίτη, οι οποίοι μεταλλάσσονται σε άτομα με συμπεριφορά κτητικού ατομικισμού και στάση παρασιτικής και επιδεικτικής κατανάλωσης. Αυτή ακριβώς η πολιτική αφασία ευνοεί κάθε σπέρμα ανάπτυξης λαϊκισμού, εθνικισμού, σοβινισμού και νεοφασισμού».
Κατά τον καθηγητή Γουλιάμο, η αποπολιτικοποίηση συνδέεται και με την αναχρονιστική κομματικοποίηση του συστήματος, ως παράγωγο διαχρονικής μορφής πελατειακών σχέσεων.
Υγεία-Παιδεία, τα πολυτιμότερα αγαθά
«Υγεία και Παιδεία είναι τα δυο πολυτιμότερα αγαθά που μπορεί να έχει ο άνθρωπος» υπογραμμίζει ο πρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου, κληθείς να σχολιάσει - και μέσα από τη θέση που κατέχει στο Πανεπιστήμιο - τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν σήμερα οι νέοι και οι φοιτητές.
Ο πρύτανης, κριτικός ως προς τις απαντήσεις του, θέτει στο μικροσκόπιο τις παθογένειες που έχουν δημιουργηθεί στη χώρα μας, ειδικότερα με την απουσία ενός κοινωνικά αξιακού μοντέλου. Διατυπώνοντας τη θέση πως «όποια προβλήματα και αν υπάρχουν δεν θα πρέπει να τα αναζητήσουμε δαιμονοποιώντας τους φοιτητές, αλλά οφείλουμε να διακριβώσουμε τις παθογένειες μιας νόθας αστικοποίησης, που έχει δημιουργήσει ο βίαιος μετασχηματισμός της κυπριακής κοινωνίας. Πραγματικά, μετά το 1974 έγινε ένας βίαιος μετασχηματισμός της κοινωνίας και από αγροτική μεταλλάχθηκε σε ένα είδος “αστικής”. Πολλοί μίλησαν για οικονομικό θαύμα. Μπορεί και να ήταν έτσι. Όμως δεν δουλέψαμε πάνω στο κοινωνικό θαύμα. Αποφύγαμε να καλλιεργήσουμε το αξιακό μας μοντέλο. Επιπλέον, στη στροφή του νέου αιώνα, συνέβησαν στην Κύπρο τα σημεία και τα τέρατα της χρηματιστηριακής οικονομίας. Σε αυτή την πλασματική πραγματικότητα κυριάρχησε το μοντέλο της επιδεικτικής - παρασιτικής κατανάλωσης. Υπάρχει αναντίλεκτα έλλειμμα κουλτούρας παραγωγής. Αλήθεια, τι παράγει ο τόπος μας ώστε να δικαιολογεί αυτά τα μεγάλα αυτοκίνητα των 3.500 κυβικών που δεν τα βλέπει κανείς σε αναλογία, ούτε καν στο κέντρο της Ζυρίχης; Σε κάθε περίπτωση, το οικονομικό μας DNA παραπέμπει σε μια κοινωνία μεταπρατικού χαρακτήρα με όλες τις αρνητικές συνεπαγωγές, της αλλοτρίωσης συμπεριλαμβανομένης. Συνεπώς, γιατί θα πρέπει να δαιμονοποιηθεί η σημερινή νεολαία αφού, ως μεταπρατική κοινωνία, δεν έχουμε συνεισφέρει στην κατανόηση και ερμηνεία δεδομένων που τελούν υπό αίρεση και ανατροπή»; Ο καθηγητής Γουλιάμος εκφράζοντας την άποψη ότι θα πρέπει να γίνει ένας ουσιαστικός διάλογος σε ό,τι αφορά στην έρευνα και, κυρίως, στο μοντέλο παραγωγής στην Κύπρο, καταλήγει ότι «η χώρα ενώ έχει θαυμάσια παραδοσιακά προϊόντα, δεν έχει διαμορφωμένο μοντέλο καινοτομίας, μολονότι ορισμένοι που ασχολήθηκαν με τον αγροτικό τομέα έχουν επιτύχει».
Κατά τον καθηγητή Γουλιάμο, η νέα εποχή των έντονων ανταγωνισμών, απαιτεί νέα εργαλεία, πρακτικές και μηχανισμούς, ώστε να παραχθούν υψηλές επιδόσεις με προστιθέμενη κοινωνική και οικονομική αξία.
ΥΨΗΛΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ
Σημαντικές επιδόσεις στον τομέα της έρευνας καταγράφει το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο, το οποίο είναι μέλος της Laureate International Universities, του μεγαλύτερου οργανισμού τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον κόσμο. Το Πανεπιστήμιο κατέχει την 117η θέση σε όλη την Ευρώπη στην έρευνα και συγκεκριμένα στις ετεροαναφορές. Επίδοση που είναι η υψηλότερη σε Ελλάδα και Κύπρο. Εκφράζοντας χαρά και περηφάνια ο Πρύτανης τονίζει πως «το Πανεπιστήμιο υπηρετεί πολύ καλά, ως και άριστα, τα στοιχεία της έρευνας και της καινοτομίας», υπογραμμίζοντας ότι «είναι εξίσου σημαντικό για ένα Πανεπιστήμιο να αναπτύσσει τις δεξιότητες και την κριτική σκέψη των φοιτητών και, συνάμα, να ανταποκρίνεται στα κριτήρια ικανοτήτων που απαιτεί η λεγόμενη αγορά εργασίας. Ως Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο διαθέτουμε από τους πιο καινοτομικούς μηχανισμούς προγραμμάτων απασχολησιµότητας στην περιοχή μας, γι’ αυτό και πετυχαίνουμε, σε όλη την περιφέρεια, από τα υψηλότερα ποσοστά απορρόφησης αποφοίτων στην αγορά εργασίας. Αναζητάμε απαντήσεις σε προβλήματα, αλλά και μαθαίνουμε τους φοιτητές μας, να θέτουν τα σωστά ερωτήματα που θα οδηγήσουν σε ορθολογικά ισόρροπες και βιώσιμες λύσεις».
ΜΕΡΟΣ Β
ΠΙΝΑΚΕΣ:
Α-Β:
«Υπάρχουν πόλεμοι και πόλεμοι. Ένας από τους πιο ανόητους που υπήρξε ποτέ στην ιστορία του 20ου αιώνα είναι ο πόλεμος του Βιετνάμ. Και οι δύο πίνακες είναι μια αντιπολεμική κραυγή, εκφρασμένη αισθητικά».
ΠΙΝΑΚΑΣ
ΦΤΩΧΕΙΑ
«Μια από τις παθογένειες της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης είναι η φτώχεια. Στο αριστερό μέρος του πίνακα ο κόσμος είναι θεατής. Αν αυτή η στάση γίνει κυρίαρχη, τότε θα είμαστε και υπεύθυνοι για τη διαιώνιση και επιδείνωση των σημερινών αβεβαιοτήτων».
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ:
ΓΑΖΑ-ΠΑΙΔΙΚΗ ΦΤΩΧΕΙΑ
Φωτογραφίες από τους αποκλεισμούς στη Γάζα. Κραυγή ενάντια στον πόλεμο και την παιδική φτώχεια.
Γκραβούρα 1:
Η παλιά Λευκωσία.
Γκραβούρα 2:
Καλαμάτα. Η πόλη που γεννήθηκε.
Γκραβούρα 3:
Σπάνια γκραβούρα της Μεσσηνίας. Δώρο αγάπης από κάποιο φίλο του νομικό από την Καλαμάτα «επειδή ξέρει τη λατρεία μου» λέει και χαμογελά.
ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΑ
Άνθρωποι που καθόρισαν την σκέψη του: Antonio Gramsci , Thedoro Adorno, Νίκος Πουλαντζάς. Ένα βιβλίο που σημάδεψε στην εφηβεία τη σκέψη και την αισθητική του ήταν το Βατερλό δύο γελοίων του Γιάννη Σκρίμπα. Καθοριστικής σημασίας, αναφέρει, ήταν η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη του Karl Marx. Τον ερεθίζουν επίσης, βιβλία που πραγματεύονται την ανθρώπινη ηλιθιότητα γιατί - κατά τη γνώμη του - συνιστούν την πιο επικίνδυνη ομάδα ανθρώπων. Λέγοντας αυτό, ανασύρει δύο βιβλία, τη Χρησιμότητα του άχρηστου» και τους Βασικούς νόμους της ανθρώπινης ηλιθιότητας (γελά).