1
Υπήρξε αδυναμία σύγκλισης σε ένα σημαντικό θέμα, το εδαφικό, όχι γενικό ναυάγιο. Κάθε ηγέτης επιδιώκει στο κεφάλαιο του εδαφικού το καλύτερο για τη δική του κοινότητα. Η απόσταση δεν είναι χαοτική, υπάρχουν όμως έντονες και συναισθηματικά φορτισμένες απόψεις για συγκεκριμένες περιοχές, όπως η Μόρφου και η Καρπασία. Η δική μας πλευρά θέλει ουσιαστικά να κλείσει ευνοϊκά το εδαφικό και να κρατήσει διαπραγματευτικά χαρτιά, όπως η εκ περιτροπής προεδρία, για το τελικό στάδιο όπου θα τεθούν η ασφάλεια και οι εγγυήσεις. Η τουρκική πλευρά θέλει να κρατήσει πτυχές του εδαφικού ανοικτές για να τις διαπραγματευτεί στην τελική φάση. Από εκεί και πέρα, διάφοροι χειρισμοί προκάλεσαν εκνευρισμό, ένταση, κρίση εμπιστοσύνης, σκλήρυνση θέσεων. Αυτά όμως είναι δευτερεύοντα. Τα έχουν αυτά οι διαπραγματεύσεις, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζει η στιγμή για λήψη συνολικών και μεγάλων αποφάσεων.

2
Επαναλαμβάνω, δεν έχουμε γενικό αδιέξοδο ή ναυάγιο. Δυστοκίες υπήρξαν και σε προηγούμενα στάδια. Το εγχείρημα μιας συμφωνημένης λύσης ήταν και παραμένει δύσκολο. Ωστόσο, χάρη στη βούληση των δύο ηγετών και στη σκληρή δουλειά από τους διαπραγματευτές, έχει υπάρξει σημαντική πρόοδος σε στρατηγικής σημασίας πτυχές της λύσης. Έχουμε σύγκλιση στη συγκρότηση ενός ομοσπονδιακού κράτους, μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, με μία κυριαρχία και μία ιθαγένεια, μέλος της ΕΕ και της Ευρωζώνης. Κατοχύρωση των ελευθεριών διακίνησης, εγκατάστασης, απόκτησης περιουσίας και εργασίας σε όλη την επικράτεια, για όλους τους πολίτες. Διασφάλιση της ιστορικής δημογραφικής σύνθεσης (αναλογία 4 προς 1). Αναγνώριση του δικαιώματος των νόμιμων ιδιοκτητών και κατάληξη σε κριτήρια για αποκατάσταση, ανταλλαγή ή αποζημίωση. Αυτά και πολλά άλλα είναι πολύ σημαντικά και θετικά για όλους τους Κυπρίους. Ο στρατηγικός στόχος για συμφωνημένη λύση ομοσπονδίας είναι εφικτός. Η τακτική αποδίδει. Η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί από εκεί που διακόπηκε και να ενταθεί, με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, όπως ορθά ανέφερε και ο Πρόεδρος. Δεν μπορώ να σκεφτώ άλλη τακτική που να οδηγεί σε συμφωνημένη λύση και μάλιστα με καλύτερους όρους για τη δική μας πλευρά. Αν υπάρχει εναλλακτική στρατηγική ή τακτική για συμφωνημένη λύση, με ορθολογικά επιχειρήματα ως προς τα μέσα, να την ακούσουμε.


3.
Βρισκόμαστε στην κορύφωση μιας προσπάθειας που είναι εφικτό να οδηγήσει σε συνολική συμφωνία. Σε μια λύση που θα ανταποκρίνεται στις βασικές προδιαγραφές, που η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει θέσει εδώ και δεκαετίες. Μπορεί, όμως, να οδηγήσει σύντομα και σε ένα ηχηρό και οριστικό ναυάγιο. Σε αυτό το στάδιο, κάθε πλευρά οφείλει να είναι προσεκτική, αν μη τι άλλο για να μην χρεωθεί ευθύνες για πιθανή αποτυχία. Ας μην βιαζόμαστε να κηρύξουμε ναυάγιο και να εισέλθουμε σε ένα κλίμα έντασης και αντιπαράθεσης. Δεν είμαι ειδικός σε θέματα ενέργειας ούτε μπορώ να προβλέψω τις κινήσεις της Τουρκίας σε περίπτωση ναυαγίου. Φρονώ ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την Τουρκία με στρατιωτικούς όρους, παρά μόνο με την πολιτική και τη διπλωματία. Υπομονή και αυτοσυγκράτηση θα σύστηνα σε όλους.