ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ
ΤΙΤΛΟΣ
Στο προσωπικό βασίλειο της Ρίτας Σεβέρη

ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ
Η ιστορικός Τέχνης μιλά για το μεγάλο ταξίδι της εξερεύνησης

ΦΥΤΕΥΤΟ:
30 χρόνια έρευνας
1500 πίνακες
10.000 βιβλία
25.000 φωτογραφίες
500 κοστούμια

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΜΙΛΥ ΜΙΝΤΗ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΘΕΟΔΩΡΑ ΙΑΚΩΒΟΥ
Πλούτος ιστορικός και πολιτιστικός, που ξεδιπλώνει ένα σημαντικό κομμάτι της πολυτάραχης ιστορίας της Κύπρου, χαρακτηρίζει το Κέντρο Εικαστικών Τεχνών και Έρευνας Κώστα και Ρίτας Σεβέρη. Ένα «διαμάντι», που λειτουργεί στην καρδιά της παλιάς Λευκωσίας. Εκεί που χτυπά και η καρδιά του κυπριακού λαού? διόλου τυχαία άλλωστε, η επιλογή του χώρου.
ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ
To Capital Today συναντά την Εκτελεστική Διευθύντρια του Κέντρου Ρίτα Σεβέρη, η οποία μας χαρίζει ένα υπέροχο ταξίδι πίσω στον χρόνο. Τη ρωτάμε αν η ζωή είναι μια εξερεύνηση ή ένα ταξίδι και μας απαντά πως για την ίδια είναι «μια μεγάλη εμπειρία». Τόσο η συνέντευξη όσο και η συνάντηση μαζί της είναι μια μοναδική εμπειρία. Ενθουσιώδης, ευσυγκίνητη, παραστατική μάς ξεναγεί στο προσωπικό της βασίλειο, το οποίο περιέχει 1500 πίνακες, 10.000 βιβλία, 25.000 φωτογραφίες, 500 κοστούμια κ.ά. Μια συλλογή, η οποία χρειάστηκε περισσότερα από 30 χρόνια για να δημιουργηθεί, αμέτρητα ταξίδια, θέληση και επιμονή. «Ο άντρας μου φοβάται την επιμονή μου» μας λέει. Σε ερώτηση αν υπάρχει κάποιος στόχος που δεν έχει ολοκληρωθεί μας απαντά: «Στόχος του μουσείου είναι η προβολή του κυπριακού πολιτισμού και η συμφιλίωση και η ειρηνική συνύπαρξη μέσω της επανένωσης. Αυτός ο στόχος, δεν έχει εκπληρωθεί και δεν θέλω να ζήσει άλλη γενιά αυτά που ζήσαμε εμείς. Είμαστε ένα μικρό νησί, δεν σηκώνει άλλο».
ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ
Αφοσιωμένη στην έρευνα, ξεκινά το ταξίδι της με τον σύζυγό της Κώστα το 1983, όταν ανακαλύπτουν τον πρώτο πίνακα ενός ξένου ζωγράφου για την Κύπρο. Τον αγοράζουν και η σκέψη για μια θεματική συλλογή φέρνει στη συνέχεια αρκετά άλλα έργα τέχνης. Η φήμη τους φθάνει μέχρι το εξωτερικό, και αρκετοί επισκέπτες έρχονται στην Κύπρο για να δουν τα έργα. Αυτό είναι μόνο η αρχή… Η μια πρόκληση φέρνει την άλλη. Η Ρίτα Σεβέρη επιστρέφει στα πανεπιστημιακά έδρανα και αποκτά Διδακτορικό PhD στην Ιστορία της Τέχνης. Σταδιακά, η συλλογή φθάνει τα 350 κομμάτια και τότε, μαζί με τον σύζυγό της, αποφασίζουν ότι τα κομμάτια αυτά αποτελούν ιστορία του τόπου και πρέπει να τη μοιραστούν.
Ορόσημο το 2008
Αρχίζουν να εξετάζουν το ενδεχόμενο να δημιουργήσουν ένα μουσείο, κάτι που γίνεται εφικτό το 2008. Βρίσκουν τον χώρο όπου στεγάζεται σήμερα, στην οδό Ερμού, αριθμός 285, το αγοράζουν και το αναστηλώνουν με τη βοήθεια του USAID και ΕΕΑ Νorway grants. «Δεν υπήρχε ούτε καν στέγη» μας εξηγεί και στο σημείο αυτό εκφράζει έντονα την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι δεν βρήκε καμία στήριξη από την πολιτεία. «Ο πολιτισμός στη χώρα μας ήταν νούμερο 50» προσθέτει σε σχετική παρατήρηση και εκφράζει την ελπίδα ότι τώρα που το Κέντρο έχει αναγνωριστεί ως μουσείο «αυτό μπορεί να βοηθήσει». Αισθάνεται επίσης απογοήτευση γιατί, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε με τους τουριστικούς φορείς, εδώ και 2,5 χρόνια ούτε ένα τουριστικό λεωφορείο δεν πήγε στο μουσείο.
Αν θα ξαναέκανε αυτό το ταξίδι; «Πιστεύω στο τι κάνω, είμαι ενθουσιώδης και το αγαπώ αφάνταστα. Όταν όμως, δεν έχεις μια μικρή υποστήριξη σού δημιουργείται μια κούραση. Παλεύουμε μόνοι μας και όλο αυτό έχει μεγάλο άγχος, ταλαιπωρία και έγνοια. Δεν υπάρχει ενθάρρυνση από την πολιτεία» αναφέρει. Αν και κάτοχος PhD η σχέση της με την πανεπιστημιακή κοινότητα περιορίζεται σε διαλέξεις. Ωστόσο, εκφράζει τις ευχαριστίες της προς το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το οποίο θα ψηφιοποιήσει όλες τις συλλογές.
ΜΙΑ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ
Κάθε ανακάλυψη είναι συγκλονιστική μάς περιγράφει η κα Σεβέρη, προσθέτοντας ότι ενθουσιάζεται κάθε φορά και χρειάζεται μέρες να ηρεμήσει. Ανάμεσα σε άλλες ξεχωρίζει την εμπειρία που βίωσε όταν ανακάλυψε τα έργα ενός Γάλλου ζωγράφου του Edmond Duthoit, ο οποίος ήταν στην Κύπρο το 1863-1865. Πέντε έργα του, τα οποία απεικόνιζαν τα κάστρα της Κύπρου, ήταν σε ένα από τα βιβλία του περίφημου ιστορικού Τέχνης Camille Enlart Η γοτθική τέχνη και η αναγέννηση στην Κύπρο. Μας περιγράφει την εμπειρία της: «Όταν ξεκίνησα την έρευνα πήρα συνεντεύξεις από 29 απογόνους του ζωγράφου, οι οποίοι όλοι μου είπαν πως τα έργα ήταν στο Μουσείο Picardie στην Αμιένη. Πήγα και ζήτησα να δω τα έργα του και μου έλεγαν ότι δεν είχαν κάτι. Επέμενα μέχρι που την τρίτη μέρα με άφησαν να ψάξω στις αποθήκες. Ψάχνοντας βρήκα ένα κουτί που έγραφε απ’ έξω Τουρκία-Συρία-Αίγυπτος. Μέσα ήταν τυλιγμένα σε ρολό τα σχέδια. Στο μουσείο δεν ήξεραν ότι πρόκειται για την Κύπρο γιατί ήταν καταγραμμένα ως Τουρκία (1863), ενώ κατά 90% οι επιγραφές ήταν στα ελληνικά. Ήταν περίπου 300 έργα, όλα μνημεία της Κύπρου του 19ου αιώνα. Τα κατέγραψα, τα μετάφρασα και τα εκθέσαμε στην Κύπρο και Λονδίνο».
Η ΚΥΠΡΟΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ
Πολλά από τα ευρήματα, λόγω της αποικιοκρατίας εντοπίστηκαν στην Αγγλία. Αρκετά τα αγόρασε, άλλα της τα χάρισαν πρόσωπα, όπως π.χ. απόγονοι κυβερνητών, που θεωρούσαν ότι έπρεπε να επιστραφούν στην Κύπρο. Μας αναφέρει ενδεικτικά ότι της έδωσαν ακόμη και την τελευταία σημαία που κυμάτιζε στο κυβερνείο στις 16/8/1960.
Με χρονολογική σειρά οι αγαπημένοι της ζωγράφοι στην Κύπρο είναι οι Κισσονέργης και Paul Γεωργίου. Από τους ξένους ξεχωρίζει τους Keith Henderson (Κύπρος - 1928) και τον David Bomberg (Κύπρος 1949). Ασχολήθηκε περισσότερο όμως, με την περιηγητική λογοτεχνία, προσθέτοντας ότι «οφείλω να ομολογήσω ότι τον τόπο μου τον έμαθα μέσα από τα ημερολόγια ενός Αμερικάνου Ιεραπόστολου του Lorenzo Warriner Pease που ήταν στην Κύπρο το 1835-1839». Τώρα, δουλεύει πάνω στα ημερολόγια του Rupert Gunnis, ο οποίος ήταν ο προσωπικός γραμματέας του Sir Ronald Storrs του Κυβερνήτη της Κύπρου μεταξύ 1927-1932.
ΕΝΘΕΤΟ:
ΤΟ ΝΥΦΙΚΟ ΦΟΡΕΜΑ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ
Μια πολύ πρωτότυπη έκθεση με φόντο την προώθηση του πολιτισμού στη χώρα μας, διοργανώθηκε από τις 15-30 Οκτωβρίου 2016 στο Κέντρο Εικαστικών Τεχνών και Έρευνας. Στην έκθεση που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Τράπεζα Κύπρου και κάτω από την αιγίδα της κας Άντρης Αναστασιάδη και της κας Μεράλ Ακκιντζί παρουσιάστηκαν περίπου 70 νυφικά φορέματα Ε/κ και Τ/κ φορεμένα από μαθήτριες σχολείων. Τα νυφικά χρονολογούνται από το 1800 μέχρι σήμερα και ένας από τους στόχους ήταν να έρθουν οι νέοι κοντά στο μουσείο. «Γνωρίζοντας το παρελθόν μας, χτίζουμε γέφυρες για το μέλλον μας» υπογραμμίζει η κα Σεβέρη. Κάθε νυφικό είναι και ένας σταθμός στην ιστορία και την πολιτιστική μας παράδοση. Μικροσκοπικά νυφικά, λευκά και κρεμ για τις Ε/κ, κόκκινα με χρυσές κλωστές 24 καρατίων και λιλά αποχρώσεις, σε κάποιες περιπτώσεις, για τις Τ/κ. Όλα, μια μοναδική ιστορία που φορέθηκαν από γυναίκες και τα κληρονόμησαν οι επόμενες γενιές. Μέσα από την επίδειξη αναδείχθηκαν οι πολιτιστικές και θρησκευτικές κουλτούρες και οι διαφορές ανάμεσα σε πόλεις και χωριά. Το λευκό νυφικό καθιερώθηκε στην Κύπρο αρχές του 1900 από τη βασίλισσα Βικτωρία και υιοθετήθηκε από τις πρώτες Αγγλίδες που έφθασαν στο νησί.
ΕΝΘΕΤΟ:
ΜΟΝΑΔΙΚΑ ΕΡΓΑ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
ΠΙΝΑΚΑΣ 1:
Francis Vyvyan Jago Arundale (1807-1853). Ο πίνακας απεικονίζει την Αμμόχωστο, μια πόλη φυλακή-μάλλον νεκρή όπου βρίσκονταν οι εξόριστοι και οι εγκληματίες. Σε εκείνη την πόλη δεν μπορούσε να μπει κανένας εκτός από τους στρατιώτες και τις οικογένειές τους. Βλέπουμε ότι υπάρχουν Τούρκοι, (άσπρο φέσι και άλογο), (κόκκινο φέσι -οι χριστιανοί απαγορευόταν να εισέλθουν καβάλα) και σκλάβοι (μαύρο φέσι). Βλέπουμε επίσης τον Καθεδρικό Ναό της Αμμοχώστου και τον Χότζα. Επίσης, ο ζωγράφος βάζει στο περιθώριο τους Έλληνες, για να δείξει ότι δεν μπορούσαν να μπουν μέσα.
ΠΙΝΑΚΑΣ 2: Η Κύπρια που πουλά πορτοκάλια και λουλούδια. Έργο του 1860. Η ενδυμασία είναι εντελώς φανταστική, όμως η διάφανη φούστα βασίζεται στην ιδέα που είχαν οι ξένοι περιηγητές για τις Κύπριες επηρεασμένοι από την ιστορία του Ηρόδοτου. Σύμφωνα με την ιστορία, οι Κύπριες για παντρευτούν θα έπρεπε να δοθούν πριν τον γάμο τους σε όποιο θα τους έριχνε λεφτά έξω από τον ναό της Αφροδίτης. Η θυσία της παρθενίας ήταν για τη θεά του έρωτα. Η ιστορία όμως μεταλλάχθηκε από στόμα σε στόμα και έτσι, υπάρχουν λανθασμένες εντυπώσεις.
ΣΕΤ ΣΕΡΒΙΤΣΙΑ
Το πρώτο σετ στο Κυβερνείο το οποίο αγοράστηκε από την κα Σεβέρη από την τελευταία απόγονο.
ΠΙΝΑΚΑΣ 4:
Jacgues Wagrez (French 1846-1908): Η Αικατερίνη Κορνάρο δίνει το στέμμα της Κύπρου στον Δόγη της Βενετίας όταν της ζητούν να παραδώσει το νησί και να φύγει. Έχει στοιχεία αρχαιοελληνικά, βυζαντινά, ευρωπαϊκά, ισλαμικά. Πολυπολιτισμός.
ΠΙΝΑΚΑΣ 5:
Keith Henderson (1883-1982). Peristerona from the river bed. Ένας από τους πίνακες που λατρεύει. Ο πίνακας έχει δημιουργηθεί με στίγματα και απεικονίζει το χωριό, την εκκλησία του 11ου αιώνα με τους πέντε τρούλλους. Το χωριό όμως είναι νεκρό, δεν έχει κίνηση, δεν έχει κόσμο, ζώα, ούτε καπνός να βγαίνει από τα σπίτια. Μέσα από τον ξερό ποταμό περπατούν παιδάκια Ε/κ και Τ/κ (τουρμπάνι και φέσι) όμως είναι χωρίς πρόσωπα. Λες και είναι φαντάσματα, λες και δεν έχουν μέλλον. Η κα Σεβέρη βρίσκει συγκλονιστικό τον πίνακα και τον χαρακτηρίζει προφητικό.
Info: 1
ΜΟΝΑΔΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Μοναδικές εκδηλώσεις προγραμματίζονται για τον Δεκέμβριο στο Κέντρο Εικαστικών Τεχνών και Έρευνας. Στις 18 Δεκεμβρίου 2016 για τρίτη συνεχή χρονιά, διοργανώνεται το «Ερμού 1900», μια μοναδική εκδήλωση με αναπαράσταση της εποχής. Φέτος στην εκδήλωση θα συμμετέχει και ο Δήμος Λευκωσίας. Αμέσως μετά, στις 20-21 Δεκεμβρίου θα πραγματοποιηθεί το χριστουγεννιάτικο κονσέρτο με τενόρο και σοπράνο από το Covent Garden, του Λονδίνου.