Το σχέδιο Γιούνκερ μοιράζει φρέσκο χρήμα, αλλά εδώ αγρόν ηγόρασαν…
Η ΚΥΠΡΟΣ ΧΑΝΕΙ ΚΟΝΔΥΛΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ
Επελέγησαν έργα για την επιχειρηματικότητα, έρευνα και καινοτομία

ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ ΙΩΑΚΕΙΜ
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μοιράζει χρήμα για επενδυτικά σχέδια ύψους €116 δις μέσω του «πακέτου» Γιούνκερ. Ωστόσο, η Κύπρος είναι η μοναδική από τα 28 κράτη-μέλη που δεν επωφελήθηκε ούτε και σεντ από ένα σχέδιο για το οποίο, μέχρι στιγμής, εγκρίθηκαν 200 χιλιάδες δάνεια και δημιουργήθηκαν 100 χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας.
Τι πήγε όμως λάθος και η Κύπρος δεν κατάφερε μέχρι στιγμής να επωφεληθεί;
Aς πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το 2014 έξι έργα υποδομής επελέγησαν από τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την κυπριακή Κυβέρνηση για να ενταχθούν στο δίκτυο των επενδύσεων που θα χρηματοδοτούνταν από το περίφημο «πακέτο» Γιούνκερ. Τότε, η Κομισιόν παρουσίασε έναν κατάλογο 2.000 έργων από όλες τις χώρες - μέλη, συνολικού κόστους €1,3 τρις, τα οποία θα «συναγωνίζονταν» μεταξύ τους για τη χρηματοδότηση από το «πακέτο».
Η λίστα περιλάμβανε έργα όπως η επέκταση του αεροδρομίου της Φρανκφούρτης μέχρι και υπόγεια οπτική ίνα που θα συνδέει τα Κανάρια Νησιά με τη Βραζιλία.
ΤΑ ΕΡΓΑ ΠΟΥ ΠΡΟΤΑΘΗΚΑΝ
Τα κυπριακά έργα που κατάφεραν να συμπεριληφθούν στην πρώτη επιλογή ήταν:
1. Στο πρόγραμμα επιχειρηματικότητας - καινοτομίας. Η υποστήριξη 39 επιχειρήσεων καινοτόμων προϊόντων για τη διεθνή αγορά (κόστος €0,100 δις).
2. Στο πρόγραμμα έρευνα - καινοτομία - τεχνολογία. Η κατασκευή Πάρκου Τεχνολογίας στην Κύπρο, με τη μορφή Πάρκου Γνώσης, με στόχο την προώθηση της έρευνας, της καινοτομίας και της τεχνολογίας. Στόχος ήταν να μετατραπεί η Κύπρος σε περιφερειακό ερευνητικό κέντρο και κέντρο καινοτομίας, που θα συμβάλει στη διαφοροποίηση της οικονομίας (απροσδιόριστο κόστος, γύρω στα €20-100 εκατ.).
3. Στο πρόγραμμα κοινωνικές υποδομές και περιβάλλον. Ο εκσυγχρονισμός κι η επέκταση του αποχετευτικού δικτύου (κόστος €0,75 δις).
4. Στο πρόγραμμα εκπαίδευση και κατάρτιση. Η κατασκευή, ανανέωση και αναβάθμιση υποδομών έρευνας και διδασκαλίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου (κόστος €0,216 δις).
5. Στο πρόγραμμα ενεργειακή ένωση. Η κατασκευή δεξαμενών (tank farm) πετρελαίου, ντίζελ και φυσικού αερίου στη βιομηχανική περιοχή Βασιλικού, που θα αντικαταστήσει τις παρωχημένες εγκαταστάσεις της Λάρνακας (κόστος €0,04 δις).
6. Στο πρόγραμμα ενεργειακή ένωση. Η ενεργειακή κάλυψη κτηρίων, με τη δημιουργία ειδικού ταμείου μέσω του οποίου θα παραχωρούνται δάνεια με ανταγωνιστικούς όρους στα νοικοκυριά για την ενεργειακή κάλυψη κι αναβάθμιση των κατοικιών (€0,120 δις).

ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΤΗΚΑΝ
Η κυβέρνηση, μέσω του υπουργείου Οικονομικών, προσπάθησε να παρουσιάσει τα πλεονεκτήματα του συγκεκριμένου σχεδίου στις εργοδοτικές οργανώσεις. Τα μέλη τους, αν και πήγαν αρχικά με ενθουσιασμό στις πρώτες παρουσιάσεις που πραγματοποιήθηκαν, εντούτοις έφυγαν απογοητευμένοι όταν διαπίστωσαν πως το επιτόκιο που θα κατέβαλλαν ήταν υψηλότερο από αυτό που επωφελούνταν μέσω των σχεδίων που προσφέρονταν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων σε συνεργασία με τις κυπριακές τράπεζες.
Σε αντίθεση με το σχέδιο της ΕτΕΠ, στο σχέδιο Γιούνκερ για κάθε €1 που θα προσφέρεται σε μια επένδυση, χρειάζονται -περίπου- άλλα €7 από ιδιώτες.
ΟΙ ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΕΣ ΣΧΟΛΙΑΖΟΥΝ
Το Capital Today ζήτησε και κατέγραψε την άποψη των 6 Κυπρίων ευρωβουλευτών για την αποτυχία της Κύπρου να απορροφήσει κονδύλια μέσω του σχεδίου Γιούνκερ.
Λευτέρης Χριστοφόρου, Ευρωβουλευτής ΔΗΣΥ: Τροποποίηση γεωγραφικής κατανομής
«Μέσω του σχεδίου κινήθηκαν €115 δις στις χώρες της Ε.Ε. Ο προγραμματισμός αφορά €315 δις μέσα σε 3 χρόνια. Πρέπει να κινητοποιηθούν οι φορείς στην Κύπρο και όπως ανέφερε ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Γιέρκι Κατάινεν θα τροποποιηθούν οι κανονισμοί για γεωγραφική κατανομή για να καλύψει και την Κύπρο».

Νεοκλής Συλικιώτης, Ευρωβουλευτής ΑΚΕΛ: Σχέδιο πυροτέχνημα
«Το “πακέτο” του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιούνκερ για την ανάπτυξη είναι ένα πυροτέχνημα, γιατί άλλαξε η δομή του, από ότι όπως το εισηγείτο αρχικά ο Γιούνκερ, πριν εκλεγεί στην προεδρία της Κομισιόν. Η αλλαγή έγινε επειδή αντέδρασε ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Έτσι, καταλήξαμε σε ένα πλάνο του οποίου η αρχιτεκτονική είναι λανθασμένη γιατί στηρίζεται στις ιδιωτικές επενδύσεις. Αρχικά, ο Γιούνκερ είχε πει ότι θα πάρει €150 δις από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και €150 δις από ιδιώτες, ενώ μόλις €16 δις προέρχονται από τα ταμεία της Ε.Ε. τα οποία προήλθαν κυρίως από αποκοπές άλλων ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Για να γίνει οποιαδήποτε αξιοποίηση προγράμματος σε μια χώρα, πρέπει να βρεθεί ιδιώτης επενδυτής που θα κάνει επενδύσεις χωρίς ρίσκο, διότι εγγυητές είναι τα κράτη μέλη και η Ε.Ε.».

Τάκης Χατζηγεωργίου, Ευρωβουλευτής ΑΚΕΛ: Αξιοποίηση για δημιουργία τρένου
«Το “πακέτο” Γιούνκερ κατά την προσωπική μου άποψη θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία τρένου στην Κύπρο. Για να γίνει όμως αυτό χρειάζεται συνέργεια του κράτους και ιδιωτών. Δυστυχώς σήμερα δεν ξέρει κανένας πού να αποταθεί για να βάλει αυτό το θέμα μπροστά».

Κώστας Μαυρίδης, Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ: Να παραδεχθούμε την αποτυχία
«Το επενδυτικό σχέδιο Γιούνκερ είχε συσταθεί αρχικά με φιλόδοξους στόχους, κυρίως για να αντιμετωπιστεί το τεκμηριωμένο χάσμα επενδύσεων εντός της Ε.Ε. και επιπλέον για να αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση, με τη χρηματοδότηση επενδύσεων υψηλού ρίσκου. Σε αυτό το πλαίσιο, θα έπρεπε να επωφεληθεί αναλογικά, ιδιαίτερα ο ευρωπαϊκός Νότος που πλήττεται από την κρίση. Εκ του αποτελέσματος, οι αρχικοί στόχοι δεν έχουν πραγματοποιηθεί. Μακάρι τα εγκωμιαστικά λόγια να είχαν περιεχόμενο... Χαρακτηριστικά, η Κύπρος δεν έχει πάρει ούτε ένα ευρώ από τα τόσα δις που διατίθενται (€620 δις μέχρι το 2020). Η Ελλάδα έχει πάρει μονάχα κάποια ψίχουλα. Με υπευθυνότητα επισημαίνω, ότι μεγάλο μερίδιο ευθύνης στην αποτυχία του προγράμματος στην Κύπρο φέρει και η Κυβέρνηση, που είναι ο άμεσα αρμόδιος φορέας. Προϋπόθεση όμως, για να προχωρήσουμε σε αλλαγές, είναι πρωτίστως η αναγνώριση της αποτυχίας (αντί των εγκωμιαστικών σχολίων!) και ακολούθως, μια στοχευμένη προσπάθεια αξιοποίησης του σχεδίου. Στο βαθμό που μπορώ να ενεργήσω, θα το πράξω. Έχω οριστεί εισηγητής, εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε μια νομοθετικού περιεχομένου έκθεση, με διαθέσιμο ποσό γύρω στα €150 εκατ., χρηματοδότηση που τα κράτη μέλη μπορούν να απορροφήσουν για παροχή τεχνογνωσίας για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, περιλαμβανομένου και της διαχείρισης και υποβολής επενδυτικών σχεδίων».
Δημήτρης Παπαδάκης, Ευρωβουλευτής ΕΔΕΚ: Απούσα η Κύπρος από τα προγράμματα στήριξης της Ε.Ε.
«Η Κύπρος είναι η μοναδική χώρα από τα 28 κράτη μέλη που δεν αξιοποίησε, μέχρι στιγμής, το “πακέτο” Γιούνκερ. Δυστυχώς, παρά τα μεγάλα λόγια των κυβερνώντων, η Κύπρος δεν συμπεριλήφθηκε σε κανέναν από τα προγράμματα υποδομών και καινοτομίας και δεν κατατέθηκε καμία πρόταση από την Κύπρο, ώστε να συμπεριληφθεί στο επενδυτικό σχεδιασμό της Ε.Ε. Αναμένουμε απαντήσεις από την κυβέρνηση, γιατί δεν έχει δημιουργηθεί επενδυτική πλατφόρμα και πώς θα πληροφορήσει τις κυπριακές μικρομεσαίες επιχειρήσεις για την αξιοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος. Παρόλα τα προβλήματα που υπάρχουν στην αρχιτεκτονική του εν λόγω “πακέτου”, καθώς είναι απαραίτητη και η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, υπάρχουν τομείς και έργα που θα μπορούσαν να απορροφήσουν κονδύλια, ώστε να δημιουργηθούν πραγματικές συνθήκες για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που τα υπόλοιπα κράτη μέλη έχουν αξιοποιήσει το συγκεκριμένο επενδυτικό “πακέτο”, με φωτεινή εξαίρεση την Κύπρο».

Ελένη Θεοχάρους, Ευρωβουλευτής: Αναγκαία η δημιουργίας πλατφόρμας
«Για την αποτυχία απορρόφησης κονδυλίων μέσω του σχεδίου ευθύνεται, κατά την προσωπική μου άποψη, η κυβέρνηση λόγω του ότι δεν υποστήριξε ικανοποιητικά το σχέδιο. Αυτό που δεν έγινε και έπρεπε να γίνει ήταν η δημιουργία πλατφόρμας προώθησής του σε κύπριους επιχειρηματίες».

ΞΕΧΩΡΙΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ
ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΟΥΝΚΕΡ
· Κινητοποιεί πόρους για επενδύσεις
· Δημιουργεί εργαλεία για να φτάσουν πόροι στην πραγματική οικονομία
· Βελτιώνει το επενδυτικό περιβάλλον
· Διαθέτει εγγυημένα δημόσια κεφάλαια ύψους €21 δις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα οποία διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
· Το ποσό του σχεδίου πολλαπλασιάζεται πρακτικά, καθώς το Ταμείο παρέχει τις εγγυήσεις που θα προσελκύσουν ιδιωτικούς φορείς για την πραγματοποίηση των επενδύσεων στην πραγματική οικονομία.
· Για την περίοδο 2015-2017 το ποσό υπολογίζεται ότι ανέρχεται στα €315 δις για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
· Από το σύνολο του ποσού, το ? του συνολικού κεφαλαίου -περίπου €75 δις- αφορούν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις εταιρείες μεσαίας κεφαλαιοποίησης και υλοποιούνται μέσω των τραπεζών.
· Το υπόλοιπο ποσό -περίπου €240 δις- αφορά στρατηγικές για μακροπρόθεσμες επενδύσεις στους τομείς της έρευνας, της ανάπτυξης, της καινοτομίας, της ενέργειας. Επίσης επενδύσεις στις υποδομές των μεταφορών, στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, στο περιβάλλον και στην ενεργειακή απόδοση, στο ανθρώπινο δυναμικό, στον πολιτισμό και στην υγεία. Υλοποιούνται μέσω της ΕΤΕΠ, με μικρότερο όριο τα €25 εκατ. -που σημαίνει ότι τα μικρότερα έργα πρέπει να ομαδοποιηθούν.
ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΗΣΕΙΣ
· Σε επιχειρήσεις κάθε μεγέθους
· Σε φορείς του δημόσιου τομέα
· Σε εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές
· Σε φορείς υποστήριξης επενδύσεων
· Στα ίδια τα κράτη μέλη
ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΗΤΗ
· Τα έργα που προτείνονται να θεωρούνται οικονομικά και τεχνικά βιώσιμα βάσει των όρων της αγοράς
· Να συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της Ε.Ε. για αειφόρο ανάπτυξη και απασχόληση
· Να λειτουργούν ως κίνητρο για άλλες πηγές χρηματοδότησης
· Να χρειάζονται στήριξη από το ΕΤΣΕ