The Cyprus Bail-In
Η κριτική ματιά του Αλέξανδρου Αποστολίδη

Ο Αθανάσιος Ορφανίδης βρέθηκε στην Κύπρο λόγω και της κυκλοφορίας του βιβλίου The Cyprus Bail-In: Policy Lessons from the Cyprus Economic Crisis, το οποίο επιμελήθηκε σε συνεργασία με τον καθηγητή Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, Αλέξανδρο Μιχαηλίδη.
Το βιβλίο παρέχει μια λεπτομερή ανάλυση (case study) για τους λόγους που το 2013 οδήγησαν την Κύπρο στο «κούρεμα» και στην πρωτόγνωρη συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου η χώρα να αποφύγει την πλήρη οικονομική καταστροφή· συμφωνία, η οποία πυροδότησε την οικονομική κρίση που ακόμα και σήμερα μαστίζει την κυπριακή οικονομία και κοινωνία.
Το Capital Today ζήτησε από τον πρόεδρο του τμήματος Οικονομικών, Χρηματοοικονομικών και Λογιστικής του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου, Αλέξανδρο Αποστολίδη, να αναλύσει τα σημαντικότερα κεφάλαια του βιβλίου τα οποία είναι γραμμένα από έμπειρους και καταξιωμένους πανεπιστημιακούς οικονομολόγους, οι οποίοι έχουν μελετήσει όλες τις επιπτώσεις της Συμφωνίας στην κυπριακή οικονομία, μέσα από την πάροδο του χρόνου.

Μοναδικό ντοκουμέντο το βιβλίο
Σύμφωνα με τον κ. Αποστολίδη, τον Μάιο του 2013 όταν διοργανώθηκε το συνέδριο από το Ίδρυμα Τάσσος Παπαδόπουλος, Κύπρος: Πέντε χρόνια σαν μέλος της Ευρωζώνης - του οποίου οι μελέτες έχουν εκδοθεί και ως βιβλίο πρόσφατα - ήταν λογικό ότι οι ερευνητές θα έδιναν έμφαση στην προσπάθεια να συμπληρώσουν το παζλ για το πώς έφτασε η Κύπρος στην πρωτοφανή θέση οπού, η σύναψη δάνειου για την αποφυγή κρατικής χρεοκοπίας είχε σαν προαπαιτούμενο το κούρεμα τον ανασφάλιστων καταθετών. «Όσοι παρακολούθησαν το συνέδριο θεωρούσαν ότι ήταν μια προσπάθεια κατανόησης των λόγων της κατάρρευσης. Δυστυχώς τρία χρόνια μετά, λόγω της δυστοκίας στην απόδοση ευθυνών, υπάρχει ακόμα σχεδόν πλήρης συσκότιση για το πώς φτάσαμε στην κατάρρευση. Το βιβλίο περιέχει 11 συγγράμματα από επιφανείς Κύπριους και ξένους ακαδημαϊκούς, εκ των οποίων οι πλείστοι έχουν διατελέσει έργο στα πολιτικά δρώμενα είτε άμεσα (π.χ. Μιχάλης Σαρρής), είτε έμμεσα, δια μέσου δηλαδή συμβουλευτικού ρολού στην Κύπρο ή και στο εξωτερικό, εντός της προσπάθειας διαχείρισης της οικονομικής κρίσης της ευρωζώνης. Σαν αποτέλεσμα το βιβλίο αποτελεί ένα μοναδικό ντοκουμέντο από ανθρώπους εκ των έσω, που εκθέτουν βιωματικά την εμπεριστατωμένη τους γνώμη για το πώς οδηγήθηκε η Κύπρος στην κατάρρευση» σημείωσε.
Οι λόγοι κατάρρευσης της κυπριακής οικονομίας
Ποιοι όμως ήταν οι λόγοι της κατάρρευσης της κυπριακής οικονομίας που οδήγησε και στο κούρεμα καταθέσεων; Αυτοί, σύμφωνα με τον κ. Αποστολίδη, μπορούν να κατηγοριοποιηθούν χρονικά σε μακροχρόνια, μεσοπρόθεσμα (από το 2008 μέχρι την εθνικοποίηση της Λαϊκής το 2012) και σε αποφάσεις που πάρθηκαν τους δώδεκα μήνες πριν τη συμφωνία του μνημονίου και την έγκριση του από το Εurogroup.
«Μακροπρόθεσμα, οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η Κύπρος δεν κατανόησε πλήρως τις πιθανές επιπτώσεις της φιλελευθεροποίησης της χρηματοπιστωτικής αγοράς και της εισόδου της Κύπρου στην Ευρωζώνη. Ο εποπτικός μηχανισμός και το πολίτικο σύστημα δεν κατανόησε τη μείωση της ελευθερίας κινήσεως, σαν μέρος την ευρωζώνης, και εγκλωβίστηκε. Την ιδία ώρα, η διόγκωση του χρηματοπιστωτικού τομέα αύξησε το ρίσκο προς την οικονομία και το κράτος γενικότερα, καθώς η πιθανή κατάρρευση μιας τράπεζας θα έφερνε και την κατάρρευση της Κυπριακής δημοκρατίας. Μεσοπρόθεσμα, ο μεγαλύτερος λόγος της κατάρρευσης ήταν η καθυστέρηση εφαρμογής διορθωτικών μέτρων στην οικονομία από την κυβέρνηση Δημήτρη Χριστόφια, με τους συγγραφείς να αποδίδουν ευθύνες στην κυβέρνηση για την κωλυσιεργία εισδοχής σε μνημόνιο».
«Είναι αξιοσημείωτο» συνεχίζει ο κ. Αποστολίδης «ότι όλες οι άλλες χώρες που μπήκαν σε μνημόνιο συναντίληψης με τους Ευρωπαίους εταίρους, κατανόησαν ότι η αύξηση του κόστους δανεισμού της κυβερνήσεως δημιούργησε πολλαπλά προβλήματα στην οικονομία. Η αβουλία στη λήψη αποφάσεων και η αβεβαιότητα που αυτό δημιουργούσε, διόγκωσε τα οικονομικά προβλήματα της κυβερνήσεως και της οικονομίας με τέτοιο τρόπο, που μόνο δραστικές λύσεις παρέμειναν διαθέσιμες στο τραπέζι το Μάρτιο του 2013. Αρκετά από τα εμπεριεχόμενα συγγράμματα δίνουν έμφαση στις βραχυπρόθεσμες αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας, τόσο στη συνέχιση παροχής emergency liquidity assistance (ELA) στη Λαϊκή Τράπεζα όσο και στην εκπόνηση της ερευνάς κεφαλαιακών αναγκών της PIMCO. Είναι αξιοσημείωτο ότι δεν είναι ακόμα γνωστό με πιο αιτιολογικό συνέχισε η Κεντρική Τράπεζα να παραχωρεί ELA σε μια τράπεζα που δεν έδειχνε ότι μπορούσε να επιβιώσει. Η παραχώρηση του ELA ήταν μεν κάτω από την ευθύνη της κεντρικής, αλλά έβαλε σε κίνδυνο την κυβέρνηση, καθώς οποιαδήποτε ανάγκη κεφαλαιοποίησης την Κεντρικής Τράπεζας θα διπλασίαζε τις δανειακές ανάγκες της δημοκρατίας» υπογράμμισε.
Έκαναν το κούρεμα τη μόνη βιώσιμη λύση
Όλοι αυτοί και άλλοι παράγοντες έκαναν το κούρεμα των ανασφάλιστων καταθέσεων σε Λαϊκή και Τράπεζα Κύπρου ως τη μόνη βιώσιμη λύση που θα συμφωνούσαν οι δανειστές πολύ πριν από τις 15 Μάρτιου το 2013, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο βιβλίο.
«Αυτό το βιβλίο είναι μια καλή προσπάθεια κατανόησης της καταστροφής που επήλθε και αποτελεί ένα βήμα προς την καλύτερη κατανόηση των γεγονότων. Δυστυχώς όμως, ακόμη ελπίζουμε σε μια πληρέστερη διερεύνηση των γεγονότων και αποφάσεων, αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει, αν δεν υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια», καταλήγει ο κ. Αλέξανδρος Αποστολίδης.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί πως η έκδοση του βιβλίου διατίθεται - σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή - στις μεγαλύτερες και πιο γνωστές ιστοσελίδες πώλησης βιβλίων, όπως Amazon UK, Amazon USA, World Scientific Publishing και άλλες.