Κρατικό Λαχείο: Σε καλή μεριά το… έπαθλο για τους φτωχούς και τους μικρομεσαίους
Η κότα γεννά χρυσά αυγά αλλά θα τη σφάξουν…

ΤΗΣ ΧΡΥΣΩΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ
Έτος 2013. Μια χρονιά σταθμός για την Κύπρο, μια χρονιά σταθμός για την οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η Τρόικα φθάνει στο νησί και προτείνει συνταγές για εξυγίανση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και επιβάλλει πολιτική λιτότητας. Οι δανειστές ζητούν από την Κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις στον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα, και θεωρούν καίριας σημασίας την αποκρατικοποίηση οργανισμών στους οποίους συμμετέχει το κράτος.
Από τη μια πιστεύουν πως θα αυξηθούν τα έσοδα του κράτους και από την άλλη πως θα γίνουν τομές σε ημικρατικούς και άλλους οργανισμούς, προς το συμφέρον του υγιούς ανταγωνισμού και της οικονομίας. Έτσι τουλάχιστον, προτάσσουν ως επιχείρημα και καλούν την κυβέρνηση να προχωρήσει άμεσα σε υλοποίηση των συστάσεων τους. Ουδέποτε η Τρόικα δεν θέτει στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις, επίσημα ή ανεπίσημα, το θέμα της αποκρατικοποίησης του Κρατικού Λαχείου, μιας κρατικής υπηρεσίας του υπουργείου Οικονομικών, που ασχολείται μόνο με λαχεία, κληρώσεις, ξυστά λαχεία και που ουδέποτε ασχολήθηκε ή ασχολείται με τον τζόγο ή οποιοδήποτε άλλο τυχερό παιγνίδι.
Το Κρατικό Λαχείο διαχρονικά παρουσιάζει μια υψηλή κερδοφορία και ταυτόχρονα έχει ένα χαμηλό κόστος για δαπάνες προσωπικού και λειτουργικά έξοδα. Μάλιστα, τα λειτουργικά έξοδα μαζί με τις δαπάνες του προσωπικού είναι μόλις το 2.5% επί των εισπράξεων. Μόνο και μόνο με αυτά τα οικονομικά δεδομένα, αντιλαμβάνεται κανείς πως το λαχείο αποτελεί μια πηγή εσόδων για το κράτος, την οποία όμως το Υπουργικό Συμβούλιο με την τελική απόφασή του καλεί τον Έφορο Αποκρατικοποιήσεων να προχωρήσει με την αποκρατικοποίησή του.
Τα καθαρά κέρδη του Λαχείου μεταφέρονται στο Πάγιο Ταμείο της Δημοκρατίας για τις ανάγκες του κράτους. Τα τελευταία 25 χρόνια το κράτος έχει καθαρά κέρδη πέραν των €546 εκατ. ή €22 περίπου εκατ. μέσο όρο τον χρόνο από τις εισπράξεις του.
Ωστόσο, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφασίζει στις 5 Δεκεμβρίου 2013 να δώσει το πράσινο φως στο Υπουργείο Οικονομικών να προωθήσει την ιδιωτικοποίηση του Κρατικού Λαχείου.
Δυο χρόνια μετά, στις 19 του Μάη 2015, το Κρατικό Λαχείο ενσωματώνεται μέσα στα περιουσιακά στοιχεία του κράτους υπό ιδιωτικοποίηση και εκδίδεται διάταγμα «με το οποίο καθορίζονται όλες οι δραστηριότητες του Κρατικού Λαχείου, καθώς και οτιδήποτε ανήκει στο Κράτος το οποίο χρησιμοποιείται για τη διενέργεια των εργασιών του Κρατικού Λαχείου, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών σημάτων και λογοτύπων του Λαχείου αυτού, ως περιουσιακά στοιχεία της Δημοκρατίας υποκείμενα σε αποκρατικοποίηση».
Υπεραμυνόμενος της απόφασης της κυβέρνησης, ο υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης, υπέρμαχος της αποκρατικοποίησης του Λαχείου, αναφέρει σε δηλώσεις του κατ’ επανάληψη πως «το Κρατικό Λαχείο δεν είναι καν επιχείρηση, είναι μια λειτουργία που διεξαγάγει το υπουργείο Οικονομικών και πέραν από τα μισά των €20 εκατ. των εσόδων από το κρατικό λαχείο είναι έσοδα του ΟΠΑΠ, τα οποία για σκοπούς προϋπολογισμού συνυπολογίζονται στα έσοδα του λαχείου».
Απαντώντας σε επικρίσεις για την αποκρατικοποίηση μιας υπηρεσίας που φέρνει έσοδα στο κράτους εξηγεί πως «το κράτος δεν μπορεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερα έσοδα από την πώλησή του, γι’ αυτό και εξετάζεται και το ενδεχόμενο το κράτος να εκχωρήσει δικαιώματα στον ιδιωτικό τομέα, λαμβάνοντας έσοδα σε ετήσια βάση». Ο Υπουργός κάνει λόγο για πώληση του Λαχείου έναντι €100 εκατ. Ωστόσο, τηρουμένων των αναλογιών 1@14 με την Ελλάδα, η πώληση του Λαχείου θα απέφερε στο κράτος €13.5 εκατ.
ΠΙΑΝΟΥΝ ΔΟΥΛΕΙΑ ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ
Στις 30 Μαΐου 2016, ο έφορος Αποκρατικοποιήσεων Κωνσταντίνος Ηροδότου, μετά από σχετικό διαγωνισμό προσφορών, υπογράφει σύμβαση με ομάδα συμβούλων οι οποίοι και θα βοηθήσουν τη Μονάδα του να προετοιμαστεί και να εφαρμόσει τη διαδικασία για την ενδεχόμενη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στη διαχείριση των δραστηριοτήτων του κρατικού λαχείου.
Η ομάδα συμβούλων αποτελείται από οργανισμούς με εξειδίκευση σε τεχνικά/εμπορικά, χρηματοοικονομικά, νομικά και ρυθμιστικά θέματα του τομέα των λαχείων και τυχερών παιγνίων μεταξύ των οποίων:
· Η KPMG Limited, Κύπρος, Τμήμα Συμβουλευτικών Υπηρεσιών - Deal Advisory: Συμμετέχει στο έργο με εξειδίκευση στην ετοιμασία χρηματοοικονομικών μοντέλων και αποτιμήσεων.
· Η QLot Consulting AB, Σουηδία: Εξειδικεύεται σε θέματα τυχερών παιχνιδιών και λαχείου. Ενεργεί και ως σύμβουλος της μεγαλύτερης Αρχής λαχείου παγκοσμίως (World Lottery Association).
· Η J&E Davy Holdings Limited, Ιρλανδία: Παρέχει ένα ευρύ φάσμα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών σε κυβερνήσεις, ημικρατικούς οργανισμούς, δημόσιες και ιδιωτικές εταιρείες και επενδυτές.
· Η Vlaemminck & Partners BV BVBA, Βέλγιο: Δικηγορική εταιρεία με εξειδίκευση στον κλάδο των τυχερών παιγνίων, και ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών και εθνικών νομοθεσιών σε σχέση με τυχερά παιχνίδια.
· Η Angelides, Ioannides, Leonidou LLC - LLPO Law Firm, Κύπρος: Δικηγορικό γραφείο που δραστηριοποιείται σε όλους τους τομείς δικαίου και παρέχει νομική στήριξη και συμβουλευτικές υπηρεσίες σχετικά με το εμπορικό δίκαιο, κανονισμούς που αφορούν λαχεία, τυχερά παιχνίδια και στοιχήματα, το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας, καθώς και το εταιρικό δίκαιο.
Οι πιο πάνω οίκοι, εγνωσμένου κύρους, πληρώνονται αδρά από την Κυπριακή Δημοκρατία, τα ταμεία του κράτους και τους φορολογούμενους πολίτες, όπως κάθε φορά που μετακαλείται ένας σύμβουλος για να παρέχει υπηρεσίες στο κράτος, και σε πρώτο στάδιο θα προβούν σε σχετικές αναλύσεις αναφορικά με τις οδηγίες που τους δόθηκαν από τη Μονάδα του Εφόρου. Μετά από κατάλληλη προετοιμασία αναμένεται, σύμφωνα με τις οδηγίες που έλαβαν, ότι θα ξεκινήσει η διαδικασία για να εξευρεθεί ο κατάλληλος επενδυτής ή διαχειριστής με τον οποίον θα επιτευχθεί συμφωνία για συμμετοχή στη διαχείριση των δραστηριοτήτων του Κρατικού Λαχείου.
ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ
Η Μονάδα, για να κατευνάσει τις αντιδράσεις που εκδηλώνονται, μιας και η νομοθεσία για τροποποίηση της νομοθεσίας περί Λαχείου που θα επιτρέπει στο κράτος να αποκρατικοποιήσει το Λαχείο θα πρέπει να τύχει της έγκρισης της Βουλής, έχει καλέσει τους συμβούλους να εξετάσουν και τις δυνατότητες διεύρυνσης των εισπράξεων του Λαχείου με προσθήκη και νέων προϊόντων. Στη συνέχεια θα αρχίσει η διαπραγμάτευση με τους επενδυτές οι οποίοι και θα επιδείξουν ενδιαφέρον.
Μέσα στις σκέψεις που υπάρχουν, και οι οποίες θα τύχουν της… σφραγίδας των εμπειρογνωμόνων, είναι να μην πουληθεί το Κρατικό Λαχείο αλλά να παραχωρηθεί για κάποια χρόνια (περίπου 15) σε επενδυτή. Ο επενδυτής υποχρεούται να έχει ικανοποιητικά έσοδα, με παράλληλο όφελος και για το κράτος. Στα σενάρια που βρίσκονται επί χάρτου και θα τύχουν της ανάλυσης των εμπειρογνωμόνων είναι:
· Nα καταβληθεί στο κράτος ένα εφάπαξ χρηματικό ποσό.
· Να καταβληθεί μικρότερο ποσό με παράλληλο διαμοιρασμό των κερδών σε ποσοστά που θα συμφωνηθούν.
· Να μην καταβληθεί οποιοδήποτε ποσό και να είναι αυξημένα τα ποσοστά που θα εισπράττει το κράτος σε σχέση με τα δύο προηγούμενα σενάρια.
Ακόμη ένα σενάριο είναι η ηλεκτρονική πώληση προϊόντων (π.χ. το ξυστό να προσφέρεται και στο διαδίκτυο), όπως κάνουν και άλλοι ιδιώτες που δραστηριοποιούνται στα τυχερά παιγνίδια.
Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι ο επενδυτής θα μπορεί να προωθήσει και άλλα προϊόντα, νοουμένου ότι δεν υπάρχει άλλος που έχει την αποκλειστικότητα με βάση ισχύουσες συμφωνίες.
Το θέμα της αποκρατικοποίησης του Κρατικού Λαχείου απασχόλησε και την Ελεγκτική Υπηρεσία με σχετικές αναφορές στις ετήσιες εκθέσεις της. Ο Γενικός Ελεγκτής της Δημοκρατίας, Δρ Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ζήτησε από νωρίς να ανατεθεί σε εξειδικευμένους εμπειρογνώμονες η διεξαγωγή μελέτης για το θέμα της ιδιωτικοποίησης του Κρατικού Λαχείου, ώστε η επιλογή που θα γίνει σχετικά με την ενδεχόμενη ιδιωτικοποίηση να είναι η οικονομικά πλέον συμφέρουσα για το Κράτος.
PROFILE
Το Κρατικό Λαχείο είναι υπηρεσία του κράτους, υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών και σε αυτήν εργάζονται δημόσιοι υπάλληλοι και ωρομίσθιοι κυβερνητικοί υπάλληλοι.
Λειτούργησε για πρώτη φορά το 1958 από την Αγγλική Αποικιοκρατική Κυβέρνηση. Η πρώτη κλήρωση έγινε στις 15 Φεβρουαρίου 1958 και ο αριθμός των λαχείων που εκτυπώνονταν για κάθε κλήρωση ανέρχονταν σε 80.000 λαχεία των 250 μιλς το καθένα, δηλαδή 25 σεντ.
Ο πρώτος τυχερός κέρδιζε το ποσό των £5.000 λιρών, δηλαδή €8.543. Μετά την τρίτη κλήρωση σταμάτησε η λειτουργία του γιατί, λόγω του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, το κοινό μποϊκόταρε το Λαχείο. Με την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας το Λαχείο επαναδραστηριοποιείται και η πρώτη κλήρωση έγινε στις 5 Αυγούστου 1961 με μηνιαίες πωλήσεις 80.000 λαχείων των 250 μιλς το καθένα. Από τότε λειτουργεί χωρίς διακοπή μέχρι σήμερα, εκτός από μια μικρή διακοπή κατά την περίοδο της τουρκικής εισβολής.
Στις 13 Οκτωβρίου 1979 κυκλοφορεί για πρώτη φορά παράλληλα με το εβδομαδιαίο λαχείο και το ξυστό λαχείο, που απεικονίζει το άγαλμα της Αφροδίτης και ήταν αξίας 250 μιλς.
ΤΥΠΟΙ ΛΑΧΕΙΟΥ
Σήμερα το Κρατικό Λαχείο κυκλοφορεί στην αγορά με τους τρεις τύπους λαχείων:
· Εβδομαδιαίο λαχείο (παραδοσιακό).
· Λαχείο ειδικών κληρώσεων (Χριστούγεννα και Πάσχα).
· Ξυστά λαχεία (Mini, Standard, Super, Μεγάλο, Τόμπολα, Χρυσό, Χριστουγεννιάτικο, Πασχαλινό).
· Για κάθε παιχνίδι ξυστού εκτυπώνονται 1.000.000 λαχεία (εκτός από το Χρυσό).
· Το 50% των συνολικών εισπράξεων του ξυστού επιστρέφεται πίσω στους αγοραστές υπό μορφή βραβείων.
· Η πλειοψηφία των τυχερών του ξυστού προέρχεται από τα χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά στρώματα του λαού.
· Τα χρήματα που κερδήθηκαν, σύμφωνα με δηλώσεις των τυχερών, χρησιμοποιούνται για εξόφληση χρεών, σπουδές των παιδιών, ανέγερση ή συμπλήρωση κατοικιών, βοήθεια στα παιδιά.
· Μέρος του ποσού για αγορά Κρατικών Λαχείων καταλήγει στο Πάγιο Ταμείο της Δημοκρατίας και χρησιμοποιείται για αναπτυξιακούς σκοπούς.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
· Ο προϋπολογισμός του Κρατικού Λαχείου υποβάλλεται για έγκριση στον υπουργό Οικονομικών.
· Η οικονομική διαχείριση του Ταμείου Κρατικού Λαχείου και η τήρηση των οικονομικών καταστάσεων διεξάγεται από τον Οικονομικό Διευθυντή της Διεύθυνσης Προϋπολογισμού του υπουργείου Οικονομικών που εκτελεί χρέη διευθυντή του Κρατικού Λαχείου και τον προϊστάμενο του Κρατικού Λαχείου.
· Τα έσοδα του Λαχείου κατατίθενται στον γενικό κυβερνητικό λογαριασμό από τον οποίον γίνονται όλες οι πληρωμές του Ταμείου μέσω του ολοκληρωμένου συστήματος Διοικητικής και Οικονομικής Πληροφόρησης του Γενικού Λογιστηρίου της Δημοκρατίας.
Φόρος Κερδών
Από την 1η Ιανουαρίου 2013 τέθηκε σε ισχύ ο νόμος «Ο περί Φορολογίας των κερδών από παιγνίδια της ΟΠΑΠ Α.Ε. και από το Κρατικό Λαχείο Νόμος του 2012». Με τη νομοθεσία αυτή επιβάλλεται 20% για το ποσό κέρδους που υπερβαίνει τις €5.000. Το Κρατικό Λαχείο έχει παρακρατήσει φόρο από τυχερούς που κέρδισαν ποσά πέραν των €5.000 και κατέβαλε στο Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας το ποσό των €272.000 (Για τα έτη 2013 - 2014 ο φόρος που παρακρατήθηκε ανέρχεται στο ποσό των €1.259.400).
ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ
Υπάρχει εμπιστοσύνη στο Κρατικό Λαχείο:
· Oι μηχανές κλήρωσης ελέγχονται ετησίως από το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών και λειτουργός του Τμήματος παρευρίσκεται σε κάθε κλήρωση.
· Αρμόδια Επιτροπή ελέγχει το βάρος και τη διάμετρο των μπαλών κλήρωσης κάθε χρόνο.
· Η κλήρωση πραγματοποιείται ενώπιον επιτροπής που διορίζεται από τον Διευθυντή του Κρατικού Λαχείου.
· Οι κληρώσεις είναι ανοικτές στο κοινό.
· Τα στοιχεία των πωλήσεων και τα αποτελέσματα της κάθε κλήρωσης αποστέλλονται στη Στατιστική Υπηρεσία κάθε μήνα, για στατιστικούς ελέγχους.
· Υπάρχει πλήρης και καθολικός έλεγχος σε όλα τα επίπεδα της λειτουργίας του Λαχείου από το Γραφείου του Γενικού Ελεγκτή (οι λογαριασμοί του ελέγχονται κάθε χρόνο), το Τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου του Λαχείου, τον Κλάδο Εσωτερικού Ελέγχου του Γενικού Λογιστηρίου.
· Το εβδομαδιαίο Κρατικό Λαχείο εκτυπώνεται και ελέγχεται σε ειδικό χαρτί ασφαλείας στο Κυβερνητικό Τυπογραφείο.
· Τα ξυστά λαχεία εκτυπώνονται στο εξωτερικό μετά από διεθνείς προσφορές.
· Απαγορεύεται η αγορά λαχείων από το προσωπικό των εκτυπωτών.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ
· Οι λαχειοπώλες είναι άτομα μεγάλης ηλικίας ή αναξιοπαθούντες. Με την πώληση λαχείων συμπληρώνουν τις συντάξεις τους.
· Είναι το μόνο κυβερνητικό Τμήμα που από τον καιρό της ίδρυσής του συνεργάζεται με τον ιδιωτικό τομέα.
· Δεν έχει έξοδα διανομής του λαχείου.
· Οι πράκτορες παραλαμβάνουν τα λαχεία από τα γραφεία του Κρατικού Λαχείου και τα διανέμουν με δικά τους έξοδα. Δεν επιβαρύνουν τα δημόσια ταμεία και δεν είναι δημόσιοι υπάλληλοι.
· Οι πράκτορες πληρώνουν τοις μετρητοίς με την παραλαβή των λαχείων και λαμβάνουν 10% ως προμήθεια. Αυτοί δίνουν μέχρι και 9% προμήθεια στους λαχειοπώλες.

Ανάλυση εισπράξεων:
Βραβεία 48.56%
Προμήθειες λαχειοπωλών και πρακτόρων 10%
Λειτουργικές δαπάνες 1.50%
Δαπάνες προσωπικού 0.87% (Εργάζονται 16 χαμηλόμισθοι υπάλληλοι - ψηλότερη κλίμακα Α7)
Καθαρά έσοδα 39.07%