Εταιρείες γίγαντες «φλερτάρουν» την κυπριακή ΑΟΖ


Ποιες ενεργειακές δυνάμεις στήνονται και διεκδικούν συμμετοχή


ΤΟΥ ΝΕΣΤΟΡΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Ευχάριστο πονοκέφαλο προκάλεσε στους κυβερνώντες το άνοιγμα των προσφορών για την εκδήλωση ενδιαφέροντος στον Γ’ γύρο αδειοδότησης στην κυπριακή ΑΟΖ. Το ζωηρό ενδιαφέρον επιβεβαιώθηκε, αφού τα διαθέσιμα οικόπεδα και δη το οικόπεδο 10 αποτελούν «μήλον της Έριδος» για εταιρείες - κολοσσούς στον τομέα των υδρογονανθράκων. Με την τουρκική απειλή να υποβόσκει, η προσέλκυση μεγάλων «παιχτών» από ισχυρές χώρες ήταν πρωταρχικής σημασίας για τις κυπριακές Αρχές. Το γεγονός ότι το οικόπεδο 10 της κυπριακής ΑΟΖ γειτνιάζει με το γιγαντιαίο αιγυπτιακό κοίτασμα «Ζορ» δεν άφησε αδιάφορες τις εταιρείες κολοσσούς, που εκδήλωσαν το ενδιαφέρον τους και διεκδικούν την κυριότητά του.

Η ιταλική ΕΝΙ εκδήλωσε ενδιαφέρον, είτε μεμονωμένα είτε σε κοινοπραξία με τη γαλλική Total, για αδειοδότηση και στα τρία τεμάχια (6 - 8 - 10) που παραχωρήθηκαν από την Κυπριακή Δημοκρατία στο πλαίσιο του Γ’ γύρου αδειοδότησης.


ΤΟ «10» ΤΟ ΚΑΛΟ

Το οικόπεδο 10 μπήκε στο στόχαστρο πέντε εταιρειών κολοσσών ή τριών μνηστήρων, δεδομένου ότι διεκδικείται και από κοινοπραξίες γιγάντων στην παγκόσμια σκακιέρα του τομέα της ενέργειας.
Συγκεκριμένα επέδειξαν ενδιαφέρον οι κοινοπραξίες ΕΝΙ και TOTAL, ExxonMobil και Qatar Petroleum, αλλά και η Statoil.
Σύμφωνα με τον καθηγητή γεωπολιτικής υδρογονανθράκων, Θεόδωρο Τσακίρη, η ExxonMobil είναι η ισχυρότερη και πλουσιότερη των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην κυπριακή ΑΟΖ και θα ήταν μεγάλο δυστύχημα, κατά την έκφρασή του, να μην επιλεγεί. «Ακόμη και χειρότερη να είναι η προσφορά της από άλλες εταιρείες θα πρέπει να τη δεχτεί η κυβέρνηση» αναφέρει. Σημαντικό είναι και το γεγονός ότι το ενδιαφέρον της ExxonMobil είναι σε κοινοπραξία με την Qatar Petroleum.
Ο κ. Τσακίρης επισημαίνει ότι «η Exxon/Mobil μόνο στην Κύπρο έχει υποβάλει αίτηση για αδειοδότηση, αφού δεν έχει παρουσία, όχι μόνο στην ανατολική, αλλά ίσως και σε ολόκληρη τη Μεσόγειο». Σημειώνει την ίδια ώρα ότι και η Statoil είναι επίσης ένας πολύ σοβαρός «παίχτης». Η διαδικασία επιλογής για το τεμάχιο 10 θεωρείται ως η δυσκολότερη, δεδομένου του ενδιαφέροντος και των μεγεθών των εταιρειών που το διεκδικούν.


ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΓΙΓΑΝΤΩΝ ΣΤΟ 6

Ευκολότερα είναι τα πράγματα στο οικόπεδο 6, εκεί όπου οι γίγαντες ΕΝΙ και Total συμμάχησαν και το διεκδίκησαν ως κοινοπραξία. Η γαλλοϊταλική συμμαχία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία δεδομένου ότι το οικόπεδο 6 είναι στο στόχαστρο της Τουρκίας, η οποία ακονίζει μαχαίρια και δεν αποκλείεται να βγάλει εκ νέου στο σεργιάνι το Μπαρμπαρός.
Το οικόπεδο 6 γειτνιάζει με το οικόπεδο 10. Ο καθηγητής Γεωπολιτικής Υδρογονανθράκων Θεόδωρος Τσακίρης χαρακτηρίζει το ενδιαφέρον για το οικόπεδο 6 ως τη μεγαλύτερη επιτυχία του τρίτου γύρου αδειοδότησης, καθώς για πρώτη φορά κατατίθεται μια σοβαρή προσφορά για το τεμάχιο αυτό.

ΟΙ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΥΠΟΠΤΟΙ ΣΤΟ 8

Κονταροχτύπημα για την εξασφάλιση της αδειοδότησης στο οικόπεδο 8 της κυπριακής ΑΟΖ. Στις δύο αιτήσεις που υποβλήθηκαν συνωστίζονται λίγο πολύ, οι συνήθεις ύποπτοι. Συγκεκριμένα το τεμάχιο 8 διεκδικούν η κοινοπραξία Capricorn/ Delek/ Avner και η EΝΙ. Σχολιάζοντας το ενδιαφέρον για το οικόπεδο 8, ο κ. Τσακίρης αναφέρει ότι η ΕΝΙ είναι η καλύτερη επιλογή. «Παίζει μόνη της» αναφέρει χαρακτηριστικά.


ΤΑ ΠΡΟΦΙΛ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΚΟΛΟΣΣΩΝ


Ο αμερικανικός κολοσσός ExxonMobil εδρεύει στο Τέξας των ΗΠΑ. Θεωρείται η μεγαλύτερη άμεση απόγονος της εταιρείας Standard Oil του John D. Rockefeller. Η Exxon συγχωνεύθηκε με τη Mobil, και εργοδοτεί 75 περίπου χιλιάδες ανθρώπους. Είναι η όγδοη μεγαλύτερη εταιρεία πετρελαίου στον κόσμο, βάσει εσόδων.

Η Qatar Petroleum εδρεύει στη Ντόχα και ιδρύθηκε το 1974. Είναι η κρατική εταιρεία πετρελαίου της χώρας και τα έσοδά της, από τις πωλήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, φτάνουν στο 60% του ΑΕΠ του Κατάρ. Είναι η τρίτη μεγαλύτερη εταιρεία πετρελαίου στον κόσμο σε αποθέματα «μαύρου χρυσού» και φυσικού αερίου.


Η ιταλική ΕΝΙ εδρεύει στη Ρώμη και ιδρύθηκε το 1953. Δραστηριοποιείται σε 79 χώρες, και βρίσκεται στην 11η θέση των μεγαλύτερων βιομηχανικών εταιρειών παγκοσμίως. Εργοδοτεί πέραν των 80 χιλιάδων ανθρώπους και η αξία των περιουσιακών της στοιχείων ανέρχεται στα €134,8 δις.


Η νορβηγική Statoil εδρεύει στο Στάβανγκερ και ιδρύθηκε το 1972. Δραστηριοποιείται σε 36 χώρες και κύριος μέτοχός της είναι το νορβηγικό κράτος, το οποίο κατέχει το 67% του μετοχικού της κεφαλαίου. Το 2013 το περιοδικό «Forbes» την κατέταξε στην 11η θέση των μεγαλύτερων εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου ανά τον κόσμο και στην 26η θέση των μεγαλύτερων εταιρειών, ανεξαρτήτως βιομηχανίας, ανάλογα με τα κέρδη της. Εργοδοτεί 23 χιλιάδες ανθρώπους και τα προσαρμοσμένα έσοδά της στο πρώτο εξάμηνο του 2016 ανήλθαν στα €780 εκατ.


Η γαλλική ΤΟΤΑL εδρεύει στο Παρίσι και ιδρύθηκε το 1924. Συγκαταλέγεται ανάμεσα στους επτά πετρελαϊκούς κολοσσούς του κόσμου, τις λεγόμενες «επτά αδελφές». Μέχρι το 2010 η εταιρεία είχε δραστηριότητες σε πάνω από 130 χώρες και το 2014 εργοδότουσε 100.307 υπαλλήλους.

Η σκωτσέζικη Cairn Energy εδρεύει στο Εδιμβούργο και ιδρύθηκε το 1981. Είναι δημόσια ανώνυμη εταιρεία και οι εργασίες της επικεντρώνονται σε τέσσερεις γεωγραφικές περιοχές: βορειοδυτική Ευρώπη, βορειοδυτική Αφρική, Βόρειο Ατλαντικό και Μεσόγειο Θάλασσα. Εργοδοτεί περίπου 1.300 υπαλλήλους.

Η Delek Group-Avner Oil εδρεύει στη Νετάνια του Ισραήλ και ιδρύθηκε το 1951. Η Delek φιγουράρει ανάμεσα στις μεγαλύτερες εταιρείες του Ισραήλ. Το πλειοψηφικό πακέτο των μετοχών της κατέχεται από τον πολυεκατομμυριούχο Yitzhak Tshuva. Εργοδοτεί περίπου 2.360 υπαλλήλους και διατηρεί καλές σχέσεις με την τουρκική εταιρεία Ζορλού. Μαζί επεξεργάζονταν σενάρια για την κατασκευή του τουρκο-ισραηλινού αγωγού, προτού ακόμη εξομαλυνθούν οι σχέσεις των δύο χωρών. Η Avner Oil Exploration ιδρύθηκε το 1991 και κατέχει συμφέροντα σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου σε Ισραήλ και Κύπρο. Η εταιρεία ανήκει κατά πλειοψηφία στον όμιλο Delek.


Η ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ

Με μεγάλη επιτυχία στέφθηκε ο Γ’ γύρος αδειοδότησης, σύμφωνα με τον Δρ Χαράλαμπο Έλληνα, ο οποίος δίδει μεγάλη σημασία στην ποιότητα του ενδιαφέροντος. Επισημαίνει ότι το ενδιαφέρον προήλθε, από διεθνώς αναγνωρισμένες εταιρείες που έχουν τις τεχνικές και οικονομικές δυνατότητες να αναπτύξουν οποιουσδήποτε ταμιευτήρες υδρογονανθράκων ανακαλύψουν.
Θεωρεί ότι εάν υπάρξουν ανακαλύψεις κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, θα ήταν δυνατό να ληφθούν τελικές αποφάσεις για επενδύσεις το 2022 και ενδεχομένως οι πρώτες εξαγωγές να γίνουν τα έτη 2025 - 2026. Τονίζει ότι οι εκτιμήσεις του βασίζονται σε ένα πρόχειρο χρονοδιάγραμμα, το οποίο είναι «εκτεθειμένο» σε πολλούς παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις, όπως ο χρόνος λύσης του κυπριακού, οι παγκόσμιες αγορές, οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η ασφάλεια της περιοχής και οι προτεραιότητες των εταιρειών. «Αλλά, στο τέλος χρειάζεται εξασφάλιση πωλήσεων φυσικού αερίου πριν προχωρήσουμε σε έργα. Βρισκόμαστε σε μια εποχή ενεργειακής αφθονίας και χαμηλής ζήτησης, με πληθώρα ΦΑ στις διεθνείς αγορές, που συγκρατούν τις τιμές του σε πολύ χαμηλά επίπεδα και είναι κάτι που μας προβληματίζει» καταλήγει.


ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ

Η αξιολόγηση των αιτήσεων των ενδιαφερόμενων εταιρειών για έρευνα υδρογονανθράκων στα τρία οικόπεδα θα ολοκληρωθεί από τη συμβουλευτική επιτροπή τον Νοέμβριο. Οι τελικές αποφάσεις για την επιλογή των εταιρειών θα ληφθούν τον Ιανουάριο του 2017 από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Μέχρι τότε:
· Θα υποβληθεί έκθεση με συγκεκριμένες εισηγήσεις της συμβουλευτικής επιτροπής αξιολόγησης προς τον υπουργό Ενέργειας.
· Ο υπουργός θα υποβάλει την έκθεση, συνοδευόμενη από τις δικές του εισηγήσεις, στο υπουργικό συμβούλιο, το οποίο θα ανάψει το πράσινο φως για την έναρξη διαπραγμάτευσης των τελικών συμβολαίων με τις εταιρείες που θα επιλεγούν.
· Το υπουργικό συμβούλιο θα ορίσει διαπραγματευτική ομάδα, επικεφαλής της οποίας θα είναι ο υπουργός ενέργειας.
· Με την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων το υπουργικό συμβούλιο θα χορηγήσει άδεια έρευνας στους αιτητές, με τους οποίους θα υπάρξει κατάληξη στις διαπραγματεύσεις.


Η άδεια για έρευνες στα τρία οικόπεδα της κυπριακής ΑΟΖ θα είναι διάρκειας επτά ετών και χωρίζεται σε τρείς περιόδους.
· Αρχική περίοδος: 3 χρόνια
· Πρώτη περίοδος ανανέωσης: 2 χρόνια
· Δεύτερη περίοδος ανανέωσης: 2 χρόνια

Το υπουργείο Ενέργειας θα ζητήσει να κατατεθεί από κάθε εταιρεία το πεδίο δραστηριότητας που θα αναλάβει, κυρίως σε ό,τι αφορά σεισμικά θέματα και τις γεωτρήσεις, αλλά και την προκαταρκτική τους εκτίμηση για τον προϋπολογισμό τους για κάθε περίοδο του συμβολαίου τους.

Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΠΕΙΛΗ

Σύμφωνα με τον διεθνολόγο Μιχάλη Κοντό η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη την υπεροχή ισχύος της, προσπαθεί να επιβάλει τη βούλησή της σ’ ένα ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος, μέλος της Ε.Ε. και του ΟΗΕ, για ένα θέμα που άπτεται του σκληρού πυρήνα των κυριαρχικών του δικαιωμάτων.
«Υπάρχει ένα πολύ καλό διπλωματικό πεδίο εκμετάλλευσης για την Κυπριακή Δημοκρατία, φτάνει να καταφέρει να προκαλέσει τη διεθνή προσοχή στην υπόθεσή της με τις κατάλληλες συνεργασίες και να διατηρήσει το “παιχνίδι” στο πεδίο του διεθνούς δικαίου» αναφέρει. «Η κατάσταση» κατά τον διεθνολόγο Μιχάλη Κοντό «στη μετά αποτυχημένου πραξικοπήματος εποχή, στην Τουρκία δεν θα εμπόδιζε τα τουρκικά υπουργεία Ενέργειας και Άμυνας να προβούν σε ενέργειες χαμηλής εντάσεως, για να αμφισβητήσουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας». Επίσης αναφέρει πως δεν αναμένει πολύ διαφορετικές ενέργειες εκ μέρους της Τουρκίας από αυτές, στις οποίες προέβη, με το Μπαρμπαρός να συνοδεύεται από τουρκικά πολεμικά πλοία και να εισέρχεται στην κυπριακή ΑΟΖ. Αν και δεν θεωρεί ότι θα κλιμακωθούν στρατιωτικά οι ενέργειές της. Το 2011 όταν η Noble Energy ξεκινούσε τη δραστηριοποίησή της στο οικόπεδο 12 προέβη σε έμμεσες απειλές χρήσης βίας, τις οποίες τελικά δεν πραγματοποίησε.