Οι Πρώτες Βοήθειες ζητούν τη βοήθεια μας!

Μια περιδιάβαση και μια κουβέντα με τους ανθρώπους του Τμήματος Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών

ΤΟΥ ΣΩΦΡΟΝΗ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ
Οικονομολόγος - Νομικός

Όταν κάποιος δεν ξέρει πού είναι, δεν μπορεί να ξέρει και το πού θέλει να πάει. Κατά το ίδιο και ο κρότος περί αυτονόμησης των δημόσιων νοσηλευτηρίων ως πανάκεια των προβλημάτων τους - τα οποία φαίνεται να ξεχάσαμε - όπως εξάλλου παραδέχτηκε - προς τιμή του - και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, όταν δήλωνε πως δεν είναι δυνατό να παραπλανάται.
Τα δημόσια νοσηλευτήρια και ιδιαιτέρα το ΤΑΕΠ (Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών), είναι ένα θέμα που αγγίζει όλους, για έναν πολύ απλό λόγο: ανεξαρτήτως του ποιοι είμαστε, δεν ξέρουμε πότε εμείς ή στενά μας πρόσωπα μπορεί να βρεθούμε εντός του. Απολογούμαι για τυχόν σκοτεινές σκέψεις, μα το θέμα δεν είναι κάτι που μπορούμε ή που πρέπει να κρύψουμε κάτω από το χαλί. Εξάλλου, αμφιβάλλω κατά πόσο μια οποιαδήποτε οικονομία μπορεί να είναι υγιής, εάν ασθενεί το σύστημα υγείας της.
Αντικαθιστώντας τον Διευθυντή του ΤΑΕΠ Δρ Φοίβο Κωστόπουλο (ένεκα οικογενειακού απροόπτου σοβαρής μορφής), οι Βοηθοί Διευθυντές του ΤΑΕΠ Δρ. Ανδρέας Ηλιάδης και Δρ. Σάββας Χριστοδούλου, παρουσία του Προέδρου του Παγκύπριου Συνδέσμου Νοσηλευτών και Μαιών (ΠΑ.ΣΥ.Ν.Μ) Ιωάννη Λεοντίου, μας ενημερώνουν για τη σημερινή κατάσταση του τμήματος των Πρώτων Βοηθειών και εξηγούν τις εμπειρίες που αποκομίζουν από το ΤΑΕΠ.
ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΤΑΕΠ
Σε ό,τι αφορά τη στελέχωση του ΤΑΕΠ, ο Δρ. Ηλιάδης αναφέρει χαρακτηριστικά: «Βρισκόμαστε σε επικίνδυνα επίπεδα και υπάρχει σοβαρότατο πρόβλημα. Ήδη, το ΤΑΕΠ έχασε τέσσερις ιατρούς και ένας έχει ήδη δώσει παραίτηση και από τους εναπομείναντες, περίπου οι μισοί έκαναν αιτήσεις για να αποχωρήσουν. Με το νοσηλευτικό και παραϊατρικό προσωπικό να βρίσκεται στην ίδια περίπου κατάσταση, ενώ το νοσηλευτικό προσωπικό στελεχώνει επίσης και το ανεξάρτητο τμήμα των ασθενοφόρων (αν και η συνεργασία τους κρίνεται καλή)».
Σε ό,τι αφορά τις εγκαταστάσεις, οι κλινικές είναι γεμάτες και τα κρεβάτια καταλυμένα, αφήνοντας έτσι λίγο χώρο εξυπηρέτησης των ασθενών.
Εν μέσω γενικών αποκοπών που αγνοούν την ιδιαίτερη φύση του ιατρικού επαγγέλματος και δη του ιατρού και προσωπικού του ΤΑΕΠ, με όλο το χάος που επικρατεί, η θέλξη του ιδιωτικού τομέα ποτέ δεν φάνταζε πιο ελκυστική και δυστυχώς δεν υπάρχει προοπτική επίλυσης, παρά μόνο μια γενική υπόσχεση από το Υπουργείο Υγείας.
Αν και ο όλος διάλογος και η πρόθεση περί αυτονόμησης των δημόσιων νοσηλευτηρίων μπορεί να βοηθήσει, φαίνεται πως υπάρχει μια γενική σύγχυση περί του νοήματος του όρου και πρόσθετα κατά πόσο ο όρος μπορεί να επεκταθεί και σε ό,τι αφορά τα τμήματα τα ίδια.
ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΕΥΣΗ
Το ίδιο το Τμήμα δεν έχει λόγο στον σχεδιασμό, λόγο έχει το νοσοκομείο. Ανησυχητικά, το ΤΑΕΠ δεν κάνει λόγο για τον αριθμό των αστυνομικών - που είναι ικανοποιητικός - αλλά για τις οδηγίες που λαμβάνουν, καθώς και τη στάση που διατηρούν, με την αστυνομία να καταφθάνει εκ των υστέρων, όταν είναι πλέον πολύ αργά.
Φυσικά, η εντύπωση που αποκόμισα είναι πως, τόσο οι αστυνομικοί όσο και το προσωπικό του ΤΑΕΠ, δουλεύουν πολλές φορές με κίνδυνο τη ζωή τους. Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται ίσως στο γεγονός, πως το αστυνομικό Σώμα και το ΤΑΕΠ δεν έχουν ακόμη ενταχθεί αρμονικά σε ένα κοινό Σώμα με κοινό σκοπό και άρα επί του παρόντος, το ένα αισθάνεται το άλλο ως ξένο σώμα. Ίσως οι μελλοντικοί διάλογοι, εάν τεθούν στη βάση μιας μορφής συγχώνευσης, να αποβούν εποικοδομητικοί.
Καταμεσής όλων αυτών, φαίνεται τουλάχιστο πως υπάρχει κάποιο φως στο τούνελ. Το επίπεδο και η κατάρτιση τελειόφοιτων που πραγματοποιούν πρακτική στο ΤΑΕΠ είναι άκρως ικανοποιητικά, αν και οι ίδιοι αισθάνονται πως το Πανεπιστήμιο δεν τους προετοίμασε αρκετά σε θέματα πρακτικής, με το βάρος να δίνεται στην ακαδημαϊκή κάλυψη, ένα ίσως κοινό παράπονο αρκετών τελειόφοιτων ιδιωτικών πανεπιστημίων.
ΑΧΡΕΙΑΣΤΗ ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΤΑΕΠ και του ΠΑ.ΣΥ.Ν.Μ, 75%-80% των περιστατικών προσέρχονται αχρείαστα και θα μπορούσαν να καλυφθούν από τα εξωτερικά ιατρεία, αν λειτουργούσαν απογεύματα και βράδυ (15:00-22:00), ιδιαίτερα τα περιφερειακά. Δυστυχώς, ο σχεδιασμός που έγινε έμεινε μέχρι εκεί. Από την άλλη, μια καλύτερη ενημέρωση του κόσμου για το τι σημαίνει ΤΑΕΠ, έστω και στα βασικά, θα βοηθούσε πολύ.
Όπως το ΤΑΕΠ δηλώνει, είναι ακατανόητο πως κατέληξε μια πρωτεύουσα με περίπου τριακόσιες χιλιάδες πληθυσμό, να εξυπηρετείται από ένα και μόνο ΤΑΕΠ, ενώ το ΤΑΕΠ του Μακάριου Νοσοκομείου παραμένει κλειστό, όταν ακόμα και το άνοιγμα ενός-δύο τμημάτων, όπως Ακτινολογικού και Χημείου, θα ελάφρυνε το φόρτο εργασίας, επιτρέποντας αυτόματα στα παιδιατρικά και γυναικολογικά περιστατικά να κατευθύνονται και να εξυπηρετούνται εκεί.
ΔΕΝ ΒΟΗΘΑ Η ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ
Oι πολίτες, αν και επιλέγουν την επίσκεψη στο ΤΑΕΠ παρά τα ιδιωτικά νοσοκομεία, εντούτοις συνεχίζουν να έχουν αρνητική εικόνα για τον δημόσιο τομέα.
Παραδείγματος χάριν, μόνο το MRI του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας βλέπει χρονιαία 120.000 περιστατικά, για ένα πληθυσμό των 800.000. Όσο χρήσιμη και αν είναι η εξέταση αυτή, εντούτοις το ποσοστό φαίνεται όντως υψηλό και ίσως και πολλές φορές αχρείαστο. Όπως δηλώθηκε, όταν ο αξονικός τομογράφος έξω κοστίζει €300 ενώ εδώ είναι δωρεάν στο νοσοκομείο, λογικό είναι να προσέρχεται ο κόσμος εδώ.
Αν και οι Πρώτες Βοήθειες ευωδούν πολύχρωμων περιστατικών, η ουσία παραμένει και επαναλαμβάνεται από το ΤΑΕΠ. Το πώς κρίνεται το επείγον από ιατρό και πολίτη διαφέρει. Βέβαια λάθη γίνονται, εξαιρέσεις υπάρχουν, μα ίσως από την άλλη το περιθώριο αυξάνεται υπό την πίεση μιας ίσως αχρείαστης και μη κερδοφόρας εμμονής.
Σύμφωνα με το ΤΑΕΠ, ενώ αναμένονται καρτερικά καθυστερήσεις ιδιωτικών κλινικών, δεν φαίνεται να επεκτείνεται η ίδια υπομονή στα δημόσια νοσηλευτήρια. Όπως δήλωσε ο Δρ Σάββας Κυριάκου: «Εάν μπεις στην τράπεζα και δεις ουρά, περιμένεις, δεν θα ξεκινήσεις να φωνάζεις». Η εισδοχή γίνεται με βάση την αμεσότητα κινδύνου, δηλαδή χωρίς να υπάρχει - και χωρίς να μπορούσε να υπάρχει - η νοοτροπία του πρώτος έρχεται, πρώτος σερβίρεται. Βέβαια η χρήση του «μέσου» δεν είναι έννοια άγνωστη για την κοινωνία μας, μα η ισοπέδωση δεν εξυπηρετεί, εκτός από το να κατευθύνει κάποιος κάπου άδικα τον θυμό του.
ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ
«Έχουμε και εμείς εσωτερικά ευθύνη, για να μην λέμε μόνο ότι φταίνε κάποιοι άλλοι», έκθαμβος άκουσα τα λόγια του Δρ Ηλιάδη, να αποδίδει ευθύνες και στο δικό του Τμήμα, του εαυτού του συμπεριλαμβανομένου και συμπεριλαμβανομένης της κακής επικοινωνίας με ασθενείς και άλλα θέματα, που «δεν είναι της παρούσης». Σπάνια βρήκα λειτουργό του κράτους να παραδέχεται ευθύνη.
Σε αυτό, το ΤΑΕΠ ελπίζει πως η υιοθέτηση των πρότυπων ποιότητας (ISO), που έχει ήδη ως ένα βαθμό ξεκινήσει, θα αμβλύνει το θέμα και εάν το καταφέρουν, το Τμήμα θα μπορέσει να βελτιωθεί εσωτερικά, απλοποιώντας τη διαδικασία και ακολουθώντας κοινές πρακτικές και προδιαγραφές ποιότητας.
Επιπλέον, υπάρχει η ελπίδα και διάθεση του ΤΑΕΠ πως ίσως με την αυτονόμηση, να εισέλθουν στα δημόσια νοσηλευτήρια και άλλα επαγγέλματα όπως της Διοίκησης Επιχειρήσεων και των Οικονομικών επιφέροντας αλλαγές, ελπίζουμε προς το καλύτερο.
ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Χρειάζονται κίνητρα. Πέραν από τις καλύτερες συνθήκες εργασίας, η αντικατάσταση και προσθήκη προσωπικού δεν πρόκειται να επιτευχθεί εν απουσία ψηλότερων μισθών.
Μακριά από συζητήσεις ευθύνης, με το ωφέλιμο και μόνο υπόψη, προσθέτω τα λόγια του Σενέκα όταν είπε πως «εάν κάποιος δεν γνωρίζει προς πιο λιμάνι πλέει, κανένας άνεμος δεν είναι ευνοϊκός». Στην απαρχή των πραγμάτων και κατά κατευνασμού της ευκατανόητης ορμής περί αναδιάρθρωσης του τομέα της δημόσιας υγείας, παντός υπεύθυνος ας ζέψει τα χαλινάρια και ας δούμε πρώτα το πού συγκεκριμένα είμαστε και το πού συγκεκριμένα θέλουμε να πάμε, ώστε να μπορούμε να ξέρουμε τι ωφελεί και τι βλάπτει.