Έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία
Κυριακός E. Γεωργίου
Knowledge Worker
Μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον, όπου η παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα μεταβάλλεται συνεχώς, με κύρια χαρακτηριστικά την εντατικοποίηση του ανταγωνισμού και τη διεθνοποίηση και ολοκλήρωση των αγορών, η Έρευνα Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία (ΕΤΑΚ) ως μέσο παραγωγής και εφαρμογής νέας γνώσης, έχει αναδειχθεί σε παράγοντα κλειδί για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από αποφάσεις συνόδων Ευρωπαϊκών Συμβουλίων, έχει θέσει ως στόχο να καταστεί χώρος που να χαρακτηρίζεται από συνθήκες βιώσιμης ανάπτυξης, ευημερίας, κοινωνικής συνοχής και ποιότητας ζωής υψηλής στάθμης για τους πολίτες της. H έρευνα, η καινοτομία και οι τεχνολογίες αιχμής, συνιστούν βασικές κινητήριες δυνάμεις και ως εκ τούτου έχει τεθεί ως στόχος η αύξηση και βελτίωση των επενδύσεων σε ΕΤΑΚ, ώστε να φτάσουν το 3% του ΑΕΠ. Τα δύο τρίτα της δαπάνης αυτής πρέπει να προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα.
Απώτερος στρατηγικός στόχος της αύξησης των δαπανών για ΕΤΑΚ είναι να αναδειχθεί η ευρωπαϊκή οικονομία ως η πιο ανταγωνιστική οικονομία με βάση τη γνώση, σε παγκόσμιο επίπεδο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η Κύπρος - κυρίως λόγω άλλων προτεραιοτήτων που υπαγορεύονταν από το εθνικό θέμα και την οικονομική κρίση - μέσω της απουσίας, μέχρι πρόσφατα, πανεπιστημίων καθώς και της έλλειψης ερευνητικής παράδοσης, παρουσιάζει τις χαμηλότερες επιδόσεις από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες σε θέματα της έρευνας, επενδύοντας ως κράτος μόλις το 0,48% του ΑΕΠ, ενώ ο μέσος όρος του αντίστοιχου ποσοστού για τις χώρες μέλη της ΕΕ ανέρχεται στο 2,01% του ΑΕΠ για το 2013 (Εurostat,ND).
Οι χώρες οι οποίες θεωρούνται πρωτοπόρες στο θέμα επενδύουν κεφάλαια τα οποία, ως ποσοστά του ΑΕΠ τους, κυμαίνονται γύρω στο 3%. Για παράδειγμα, η Γερμανία επενδύει 2,84% του ΑΕΠ, η Φιλανδία 3,31% και η Σουηδία 3,30%. Σε αντίθεση η Ιταλία επενδύει 1,26 %, η Ισπανία 1,24%, η Πορτογαλία 1,36% και η Ελλάδα μόλις 0,80%. Μόνο από αυτό το κριτήριο μπορεί κανείς να αντιληφθεί γιατί ο Ευρωπαϊκός Βορράς έχει ηγεμονική θέση στην Ε.Ε. και ο Νότος ακολουθεί ως υποτελής.
Δαπάνες σε Έρευνα και Ανάπτυξη

Ποσοστό του ΑΕΠ σε χώρες της ΕΕ 2013
Χώρα / Περιοχή Ε&Α ως % ΑΕΠ
Μέσος όρος ΕΕ 28 2,01
Μέσος Όρος Ευρωζώνης 2,09
Γερμανία 2,84
Σουηδία 3,30
Φιλανδία 3,31
Ισπανία 1,24
Ιταλία 1,26
Πορτογαλία 1,36
Ελλάδα 0,80
Κύπρος 0,48

Είναι σαφές ότι οι δαπάνες για ΕΤΑΚ θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά από τον δημόσιο τομέα, ώστε να ανέλθουν τουλάχιστον στο 1% του ΑΕΠ. Επίσης, ο ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να αυξήσει σημαντικά την περίπου μηδενική συνεισφορά του, μόλις στο 2%, του ΑΕΠ. Προς τον σκοπό αυτό θα πρέπει να δοθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις και την ερευνητική κοινότητα. Θα πρέπει ακόμη να ενθαρρυνθεί η συμβιωτική σχέση μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και των επιχειρήσεων, η οποία θα μετουσιώσει την έρευνα σε προϊόντα και υπηρεσίες.
Η σημασία της επένδυσης στην έρευνα είναι ότι έχει ένα πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα (multiplier effect) που επιτρέπει στην αρχική επένδυση να επιφέρει ένα πολλαπλάσιο αποτέλεσμα. Η έρευνα, σε όλα τα επίπεδα και πεδία, και οι εφαρμογές της θα λειτουργήσουν ως μηχανή ανάπτυξης της οικονομίας. Τα αποτελέσματα μιας πειραματικής διαδικασίας μπορεί να αποτελέσουν τη βάση μιας επιτυχημένης βιομηχανικής εφαρμογής, η οποία θα αποφέρει ανάπτυξη της οικονομίας, κέρδη και αύξηση των θέσεων εργασίας.
Βιβλιογραφία
Eurostat (ND). Gross domestic expenditure on R&D, 2003-13 (% of GDP) YB15.png