Γενικό Σχέδιο Υγείας με κυπριακό χρώμα
Τι ψάχνει η ομάδα της Deloitte για το ΓεΣΥ και την υγεία


ΤΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ Η ΜΕΛΕΤΗ
· Αυτονόμηση νοσηλευτηρίων - ο ρόλος των εργαζομένων
· Η πολιτική χρεώσεων στο νέο Σχέδιο Υγείας (γιατροί, κλινική κ.ά.)
· Ο θεσμός του προσωπικού γιατρού
· Ο ρόλος του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας και των ασφαλιστικών εταιρειών

Δρ. Νικόλας Χριστοδούλου, Πρόεδρος της Επιτροπής Μελετών ΓεΣΥ ΠΙΣ: «Όχι να αντιγράψουμε ό,τι συμβαίνει στο εξωτερικό, γκρεμίζοντας τα δικά μας συστήματα».


Της Χρύσως Αντωνιάδου

Ο στόχος για ένα Γενικό Σχέδιο Υγείας είναι να είναι οικονομικά βιώσιμο, να καλύπτει τον συνολικό πληθυσμό και να προσφέρει ποιοτικές υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Εδώ και πενήντα χρόνια, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν κατάφερε να διασφαλίσει την υγεία των πολιτών και την οικονομική βιωσιμότητα του κράτους μέσω ενός ολοκληρωμένου γενικού σχεδίου υγείας. Κάθε φορά που διεξάγονται εκλογές, το θέμα της υγείας είναι πρώτο στην ατζέντα των δεσμεύσεων όμως, κάθε φορά, όχι μόνο δεν φτάνει στη βουλή αλλά εξαφανίζεται. Βέβαια, ο κάθε υπουργός υγείας θέτει τη δική του ατζέντα για το θέμα, πιστεύοντας πως θα περάσει στην ιστορία ως ο υπουργός που πέτυχε να εισαγάγει το ΓεΣΥ. Στο τέλος, είναι και ο μόνος υπουργός που δημιουργεί αντιπάθειες και για διάφορους λόγους φεύγει από το υπουργείο, χωρίς να καταφέρει να υλοποιήσει τον πολυπόθητο στόχο του.
Όταν ανέλαβε αυτή η κυβέρνηση, είχε δεσμευτεί πως θα δώσει στον λαό της Κύπρου ένα βιώσιμο ΓεΣΥ. Όπως η κάθε κυβέρνηση εδώ και 50 χρόνια, από την εποχή που ο Τάσσος Παπαδόπουλος ήταν υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Η Τρόικα και το ΓεΣΥ
Όμως, η κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη έχει ιδιαίτερους λόγους να επιθυμεί να εφαρμόσει ένα γενικό σχέδιο υγείας. Η Τρόικα, που για τρία χρόνια είχε την εποπτεία και την… έγνοια της κυπριακής οικονομίας, είχε πολλές φορές αξιώσει μείωση των δαπανών για την υγεία και ένα οικονομικά βιώσιμο σχέδιο, το οποίο όχι μόνο δεν θα επιβάρυνε τα δημόσια οικονομικά, αλλά θα ελάφρυνε τον κρατικό προϋπολογισμό από τις δαπάνες υγείας.
Εξάλλου, στο οικονομικό πρόγραμμα προσαρμογής αναφερόταν συχνά και η φράση «μεταρρύθμιση του συστήματος υγείας», που στην πράξη σήμαινε αναδιάρθρωση ολόκληρου του συστήματος, αυτονόμηση των δημοσίων νοσηλευτηρίων και μετέπειτα εφαρμογή του ΓεΣΥ, αφού πρώτα διασφαλιστεί πλήρως η οικονομική του βιωσιμότητα.

Μίνι ΓεΣΥ ή αυτονόμηση
Η τωρινή κυβέρνηση έκλεισε αισίως τρία χρόνια διακυβέρνησης και οι πολίτες αγναντεύουν ακόμη μια προοπτική για το απατηλό όνειρο...
To ΓεΣΥ αλλάζει ονόματα, γίνεται «μίνι», άλλοτε λέγεται «αυτονόμηση», παίρνει το σχήμα της «μεταρρύθμισης» αλλά ποτέ, μα ποτέ δεν παίρνει τη μορφή που του έδιναν για χρόνια οι ξένοι εμπειρογνώμονες, οι οποίοι πληρώθηκαν αδρά για να ετοιμάσουν μελέτες και να στηρίξουν τις απόψεις τους για ένα βιώσιμο σχέδιο. Μελέτες που παραμένουν για χρόνια στις ελληνικές καλένδες.
Ο χρόνος περνά, η Βουλή αλλάζει πρόσωπα και πρωταγωνιστές, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προσδοκεί να καταλήξει με τα κόμματα του νέου κοινοβουλίου σε έναν χάρτη με τα χρονοδιαγράμματα της εφαρμογής του ΓεΣΥ. Από την άλλη, ο υπουργός υγείας, Δρ. Γεώργιος Παμπορίδης, βάζει ψηλά τον πήχη για την εφαρμογή του, προσδοκώντας πως θα περάσει στην ιστορία ως ο υπουργός που πέτυχε να παραδώσει στον κυπριακό λαό το Σχέδιο Υγείας. Ο κ. Παμπορίδης ωστόσο, αντιλήφθηκε νωρίς πως το εγχείρημα αυτό δεν είναι ό,τι πιο εύκολο και κατορθωτό, πόσο μάλλον όταν αγγίζει κατεστημένα και συμφέροντα. Ο ίδιος αντιλαμβάνεται πως το υπουργείο του μπάζει νερά από παντού και πως κάθε φορά που επιχειρεί να διαχειριστεί ένα θέμα, του προκύπτουν άλλα δέκα.
Όμως, ο υπουργός -που μεγάλωσε σε μια οικογένεια με πατέρα γιατρό- αντιλαμβάνεται πια, ίσως αργά, πως εάν δεν καταφέρει να πείσει αλλά και να ακούσει όλους όσοι εμπλέκονται στο σύστημα υγείας, δεν θα πετύχει ποτέ τον πολυπόθητο στόχο του -να συνδέσει δηλαδή το όνομά του με την εισαγωγή του ΓεΣΥ και την προσφορά δωρεάν ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στον κυπριακό λαό.

Μάχη για την αυτονόμηση
Μετά τις απέλπιδες προσπάθειές του αποφάσισε να δώσει όλες τις δυνάμεις του στη μάχη της αυτονόμησης των δημόσιων νοσηλευτηρίων -ακόμη κι αν χρειαστεί το ΓεΣΥ να γίνει «μίνι»- πιστεύοντας στη ρήση πως «η αρχή είναι το ήμισυ του παντός».
Σε αυτή τη φάση, καταβάλλει άλλη μια σοβαρή προσπάθεια να πείσει για την ορθότητα της αυτονόμησης, επιχειρώντας να φέρει στο τραπέζι του διαλόγου τεχνοκράτες από τη μια και εκπροσώπους όλων των μερών από την άλλη, των συνδικάτων και όλων όσοι εμπλέκονται στα θέματα υγείας.

Ο ΠΙΣ αναλαμβάνει δράση
Ίσως για πρώτη φορά, μετά από δεκαετίες, το θέμα του ΓεΣΥ παίρνει κυπριακό χρώμα. Ο Παγκύπριος Ιατρικός Σύνδεσμος, αντιλαμβανόμενος πως έχει βαρύνουσα άποψη και ρόλο στην εφαρμογή ενός σχεδίου που θα λειτουργεί αποτελεσματικά -ίσως και να διασφαλίζει και τα δικά του συμφέροντα- αποφάσισε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο, παρουσιάζοντας μια ολοκληρωμένη μελέτη για την υγεία με επίκεντρο την εισαγωγή του ΓεΣΥ. Η μελέτη, η οποία σύντομα θα είναι έτοιμη, συμμαζεύει εισηγήσεις, απόψεις, θέσεις, προβληματισμούς και ανησυχίες από όλες τις πλευρές, για να… ωριμάσει η ιδέα και να υπάρξει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση σε σχέση με την εισαγωγή του ΓεΣΥ.
Η ενεργή συμμετοχή του συνδέσμου γίνεται πια με τη συμμετοχή στην Επιτροπή Μελετών ΓεΣΥ, με πρόεδρο τον Δρα Νικόλα Χριστοδούλου. Η Επιτροπή, με τη στήριξη του ΠΙΣ, αναλαμβάνει δράση ώστε να διαμορφωθεί μια εμπεριστατωμένη μελέτη με κυπριακό χρώμα, που να ψάχνει όλες τις παραμέτρους της κυπριακής πραγματικότητας και να αξιολογεί -ανάμεσα σε άλλα- το κόστος, τη διοικητική δομή, αλλά και τις καλύψεις και ρυθμίσεις που προνοεί μια μεταρρύθμιση στον τομέα της υγείας.

Η μελέτη της Deloitte
Μέσα από διαδικασία προσφορών, ανατέθηκε στον εγνωσμένου κύρους συμβουλευτικό και ελεγκτικό οίκο Deloitte, η διενέργεια μιας ολοκληρωμένης μελέτης. Μέσω της μελέτης πρέπει να καθοριστούν οι αναγκαίες αρχές, προϋποθέσεις και προδιαγραφές που θα διέπουν τον τρόπο λειτουργίας ενός ολοκληρωμένου, καθολικού και οικονομικά βιώσιμου ΓεΣΥ. Οι εμπειρογνώμονες του οίκου, στο πλαίσιο της μελέτης τους, καλούνται να διαμορφώσουν και να υποβάλουν προς τις αρμόδιες αρχές ένα πλαίσιο λειτουργίας του ΓεΣΥ που να βασίζεται στις εισηγήσεις όλων των εμπλεκομένων φορέων. Ταυτόχρονα, προσδοκούν να μεταφέρουν και τις βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται επιτυχώς στον διεθνή τομέα της υγείας.
Όλες οι πλευρές ξέρουν πως το επίκεντρο και η βάση για μια κοινά αποδεκτή συμφωνία είναι το κόστος για την εφαρμογή ενός σχεδίου.
Η ομάδα της Deloitte εργάζεται συστηματικά και πυρετωδώς, ξεσκονίζοντας τις απόψεις ακόμη και του «μικρότερου» παίχτη στον τομέα της υγείας. Επικεντρώνεται σε μια σειρά από σημαντικά ζητήματα, που χωρίς τη διασαφήνισή τους η εφαρμογή του Σχεδίου θα παραμείνει ένα όμορφο όνειρο…

Τι ψάχνουν οι εμπειρογνώμονες
Όπως πληροφορείται το Business Today, ψηλά στην ατζέντα βρίσκονται τα θέματα που αφορούν στη μεταρρύθμιση των δημόσιων νοσηλευτηρίων, στον ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν οι εργαζόμενοι σε αυτά, στις υπηρεσίες που θα προσφέρουν και στις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν με την αυτονόμηση, την οποία οι κυβερνώντες ευελπιστούν πως θα επιβάλουν πριν την εφαρμογή του ΓεΣΥ. «Κλειδί» βέβαια και καθοριστικός παράγοντας παραμένει η πολιτική χρεώσεων, το καθεστώς και οι όροι απασχόλησης στα νοσηλευτήρια, καθώς και άλλοι τρόποι διαχείρισης της μεταβατικής περιόδου στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης.
Ένας εξίσου σημαντικός παράγοντας, στον οποίον ενδιατρίβουν οι άνθρωποι της Deloitte, είναι η εισαγωγή του θεσμού του προσωπικού γιατρού, τα οφέλη και τα μειονεκτήματα, αλλά και οι πιθανές δικλείδες ασφαλείας που θα πρέπει εισαχθούν, για να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του θεσμού. Επίσης, άλλο ένα καίριας σημασίας θέμα, είναι ο ρόλος του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας και των ασφαλιστικών εταιρειών στο σύστημα υγείας, καθώς και θέματα που αφορούν γενικότερα στη διαχείριση του συστήματος υγείας, π.χ. πώς θα πληρώνεται η κλινική και ο γιατρός, ποιος θα διαχειρίζεται τις δαπάνες και ποιος θα έχει την ευθύνη να ενημερώνει τους ηλεκτρονικούς φακέλους.
Όπως πληροφορούμαστε, η μελέτη υπεισέρχεται σε ζητήματα που αφορούν στον προϋπολογισμό για την υγεία, στα πρότυπα διασφάλισης ποιότητας και στις προϋποθέσεις για σύνδεση με το ΓεΣΥ. Η μελέτη όμως εξετάζει και τη λειτουργία κέντρων αναφοράς για εξειδικευμένα περιστατικά, καθώς και άλλα που αφορούν στη διαχείριση και αντιμετώπιση των χρόνιων παθήσεων, στην τεχνολογική υποδομή και στην ηλεκτρονική ενημέρωση των φακέλων των ασθενών.

Ο ΠΙΣ θέλει αποδοτικότητα
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Μελετών του ΠΙΣ, Δρ Νικόλας Χριστοδούλου, ένας άνθρωπος που έχει για χρόνια ενδιατρίψει στα θέματα του ΓεΣΥ, κληθείς να σχολιάσει τη μελέτη και τα πορίσματα που αναμένεται να εξαχθούν αναφέρει στο Business Today: «Ο ΠΙΣ αποφάσισε να διεξαγάγει αυτή τη μελέτη, όχι επειδή όπως λανθασμένα προβάλλεται οι γιατροί δεν θέλουν το ΓεΣΥ για δικά τους συμφέροντα και λόγους, αλλά γιατί εκτός από γιατροί είμαστε και μελλοντικοί ασθενείς και θέλουμε ένα βιώσιμο και ολοκληρωμένο Σχέδιο που να λαμβάνει υπόψη την κυπριακή πραγματικότητα. Εκείνο που ζητείται είναι να αξιοποιηθούν οι θετικοί παράγοντες της υγείας και όχι να αντιγράψουμε ό,τι συμβαίνει στο εξωτερικό, γκρεμίζοντας τα δικά μας συστήματα». Ο Δρ Χριστοδούλου αναφέρει πως: «η μελέτη αναμένεται να είναι έτοιμη μέχρι το τέλος Ιουνίου αρχές Ιουλίου. Θα συζητηθεί στον ΠΙΣ και στη συνέχεια θα παρουσιαστεί και στο Υπουργείο Υγείας. Είναι η πρώτη φορά που πραγματοποιείται μια τέτοια μελέτη, η οποία λαμβάνει υπόψη ό,τι συμβαίνει στον τομέα της υγείας της Κύπρου. Η πρωτοβουλία αναλαμβάνεται από τους γιατρούς, οι οποίοι ξέρουν τα προβλήματα της υγείας. Είμαστε βέβαιοι ότι η εν λόγω πρωτοβουλία θα συμβάλει στην ουσιαστική μετεξέλιξη και κατ’ επέκταση αναβάθμιση των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών. Πιστεύουμε ότι ο τομέας της υγείας στην Κύπρο μπορεί και πρέπει να καταστεί ο πιο αποδοτικός, οικονομικά βιώσιμος και κοινωνικά δίκαιος τομέας».

Ο Γενικός Ελεγκτής παρακολουθεί
Τις εξελίξεις παρακολουθεί και ο Γενικός Ελεγκτής της Δημοκρατίας, Δρ Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ο οποίος έχει προειδοποιήσει την κυβέρνηση πως «η Υπηρεσία του έχει πολλές επιφυλάξεις κατά πόσον έπρεπε να συνεχιστεί ο διαγωνισμός για το μηχανογραφικό σύστημα του ΓεΣΥ, που βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2007». Εξάλλου, στην ετήσια έκθεσή του για το 2014 (δημοσιοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2015), ο γενικός ελεγκτής σημειώνει: «Θεωρούμε εκ των ων ουκ άνευ ότι ουδεμία σύμβαση θα υπογραφτεί για το λογισμικό πριν υπάρξει απόλυτη βεβαιότητα για την εφαρμογή του ΓεΣΥ και ικανοποιητική ακρίβεια ως προς τον χρόνο εφαρμογής του». Ο κ. Μιχαηλίδης εξάλλου, έχει στείλει ξεκάθαρο μήνυμα προς την κυβέρνηση, επισημαίνοντας πως η κατακύρωση της προσφοράς χωρίς οδικό χάρτη για το ΓεΣΥ είναι ισοδύναμη με σπατάλη εκατομμυρίων ευρώ. Μια απόλυτα ορθή θέση, που φαίνεται να βρίσκει τη σύμφωνη γνώμη και της κυβέρνησης, από την οποία αναμένει όμως απτά στοιχεία, με έναν οδικό χάρτη για την εφαρμογή του Σχεδίου.

Νιέτ σε μη βιώσιμο Σχέδιο
Ο Υπουργός Οικονομικών, Χάρης Γεωργιάδης, παρακολουθώντας επίσης τις εξελίξεις θεωρεί πως πριν την εφαρμογή του ασφαλιστικού σχεδίου υγείας, θα πρέπει να υλοποιηθούν, ριζοσπαστικές και τολμηρές μεταρρυθμίσεις, όπως τις χαρακτηρίζει, αναφορικά με τη δομή, τη διάρθρωση και τη λειτουργία των δημόσιων νοσοκομείων, τα οποία θα πρέπει να μετατραπούν σε οικονομικά και διοικητικά αυτόνομους οργανισμούς.
Ο Χάρης Γεωργιάδης έχει ξεκαθαρίσει επίσημα -αλλά και ανεπίσημα- και προς το Υπουργείο Υγείας πως το ΓεΣΥ δεν μπορεί να εφαρμοστεί εάν δεν διασφαλιστεί πλήρως η βιωσιμότητα και αποτελεσματικότητά του, με την επιβολή τέλους φορολογίας.