ΤΟ «ΤΡΙΠΤΥΧΟ» ΕΝΟΣ ΠΑΡΕ-ΔΩΣΕ, ΠΟΥ ΕΦΕΡΕ ΤΟΝ ΚΛΗΡΙΔΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Το «ντιλ» Γλαύκου - Σπύρου
και η προεδρία της Βουλής

Γιατί ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ήθελε Πρόεδρο της Βουλής της ίδιας φιλοσοφίας με τη δική του και γιατί η προϊστορία διδάσκει πώς οι στενότερες συνεργασίες αναπτύχθηκαν μεταξύ Προέδρων Δημοκρατίας και Προέδρων Βουλής με διαφορετικές θέσεις στο Κυπριακό

ΚΩΣΤΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Είναι δυνατόν να υπάρξουν συναλλαγές μεταξύ πολιτικών κομμάτων στην προσπάθεια διεκδίκησης της προεδρίας της Βουλής; Ενίοτε μπορεί να γίνουν. Η συνηθέστερη είναι η προσφορά της προεδρίας, από ένα κόμμα σε άλλο, υπό τον όρο της αντιπαροχής της υποστήριξης με στήριξη της υποψηφιότητας για την προεδρία της Δημοκρατίας: «Σου βγάζω Πρόεδρο της Βουλής, μου βγάζεις Πρόεδρο της Δημοκρατίας», κατά το απλοϊκότερο. Συνήθως βλέπουμε κυβερνώντα κόμματα να ψηφίζουν Πρόεδρο της Βουλής, από το κόμμα που πρόσφερε την υποστήριξή του για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Και αντίστροφα.
Μία τέτοια συναλλαγή, αλλά πιο ευρύτερης μορφής, έγινε το 1993, μεταξύ του Δημοκρατικού Συναγερμού του Γλαύκου Κληρίδη, και του ΔΗΚΟ του Σπύρου Κυπριανού. Αλλά τότε υπήρχαν και οι ευνοϊκές, για τέτοιες συναλλαγές, συγκυρίες. Να υπενθυμίσουμε ότι Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήταν τότε ο Γιώργος Βασιλείου, ο οποίος αφενός συγκέντρωνε τις έντονες επικρίσεις του ΔΗΚΟ, τόσο για την πολιτική του στο εθνικό θέμα (Ιδέες Γκάλι), όσο και για την εσωτερική διακυβέρνηση που ασκούσε. Παράλληλα, ύστερα από τόσες διαδοχικές αποτυχίες του Γλαύκου Κληρίδη να εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας, καθώς πάντοτε εύρισκε μπροστά του είτε τον Σπύρο Κυπριανού, είτε άλλο κεντρώο ηγέτη, να εκλέγονται με την υποστήριξη του ΑΚΕΛ, ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ έκρινε, με πολλή διορατικότητα, ότι ήλθε η στιγμή να αξιοποιήσει τις πολιτικές συγκυρίες και να εκλεγεί Πρόεδρος, με την υποστήριξη του ΔΗΚΟ.
Η μακρά αντιπαλότητα ΔΗΣΥ - ΔΗΚΟ, εξαιτίας της διαφορετικής φιλοσοφίας των δύο κομμάτων στο Κυπριακό, καθώς και η μακρά επίσης προσωπική σύγκρουση Κληρίδη - Κυπριανού, δυσχέραναν αφάνταστα τους προεκλογικούς σχεδιασμούς του Γλαύκου Κληρίδη. Έπρεπε πρώτα να σπάσουν οι πάγοι μεταξύ των δύο κομμάτων και να αποκατασταθούν οι γέφυρες μεταξύ των εκλογέων τους, ώστε οι δηκοϊκοί ψηφοφόροι να τολμήσουν ό,τι δεν τόλμησαν ποτέ προηγουμένως: Να βάλουν σταυρό κάτω από τον διαχρονικό «εχθρό» τους Γλαύκο Κληρίδη, και να τον εκλέξουν Προέδρο της Δημοκρατίας.
Τι έπραξε σε αυτή την περίπτωση ο Γλαύκος Κληρίδης. Ετοίμασε ένα μεγαλοφυές σχέδιο, το οποίο θα επαναπροσέγγιζε τους δηκοϊκούς και συναγερμικούς ψηφοφόρους, θα έσπαζε τον πολυετή πάγο μεταξύ τους και, παράλληλα, θα πρόσφερε στο ΔΗΚΟ πολιτικό δέλεαρ. Το «τρίπτυχο» ήταν: Υποστήριξη του ΔΗΣΥ σε δηκοϊκούς υποψηφίους δημάρχους, στις δημοτικές εκλογές, υποστήριξη στο ΔΗΚΟ για την εκλογή Προέδρου της Βουλής και αποδοχή του όρου του Σπύρου Κυπριανού για απεμπόληση των Ιδεών Γκάλι, τις οποίες είχε αποδεχθεί ως βάση συζήτησης ο Γιώργος Βασιλείου.
Το σχέδιο Κληρίδη επέτυχε απόλυτα. Το ΔΗΚΟ, με συναγερμικούς ψήφους, εξέλεξε τους δημάρχους τους οποίους προέκρινε ο Σπύρος Κυπριανού, με ψήφους των βουλευτών του ΔΗΣΥ εξελέγη Πρόεδρος της Βουλής ο Αλέξης Γαλανός και ο Κληρίδης ξεκίνησε στροφή απόρριψης των Ιδεών Γκάλι, τις οποίες αποδεχόταν μέχρι τότε.
Είχα πληροφορηθεί πρώτος, από τον ίδιο τον Γλαύκο Κληρίδη, τη συμφωνία για τη στήριξη, από τον ΔΗΣΥ, του Αλέξη Γαλανού ως Προέδρου της Βουλής και περιέγραψα σε πρόσφατο άρθρο μου πώς έγινε το «ντιλ». Ανέμενα στα γραφεία του Δημοκρατικού Συναγερμού να με δεχθεί, σε προκαθορισμένο ραντεβού, ο Γλαύκος Κληρίδης και μεσολάβησε το τηλεφώνημα του Σπύρου Κυπριανού. Όταν εισήλθα στο Γραφείο του Προέδρου του ΔΗΣΥ, χωρίς δεύτερη σκέψη (ο Γλαύκος Κληρίδης δεν είχε κανένα πρόβλημα, ούτε φοβίες, να ενημερώσει δημοσιογράφους για οποιαδήποτε πολιτική εξέλιξη), μου είπε: «Μου τηλεφώνησε ο Σπύρος Κυπριανού και συμφωνήσαμε να υποστηρίξει ο ΔΗΣΥ την εκλογή στελέχους του ΔΗΚΟ στην προεδρία της Βουλής». Δεν έδειξα έκπληξη, αφού ήταν γνωστή από καιρό στους δημοσιογραφικούς και άλλους κύκλους η επικείμενη συμφωνία μεταξύ των δύο κομμάτων. Ερώτησα απλώς ποιος θα ήταν ο νέος Πρόεδρος της Βουλής και ο Γλαύκος Κληρίδης μού απάντησε: «Ο Αλέξης Γαλανός». Και ως να ήθελε να προλάβει τις σκέψεις μου, συνέχισε: «Γιατί υπερτιμάται ο ρόλος του Προέδρου της Βουλής; Απλώς αναπληροί τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όταν απουσιάζει στο εξωτερικό...».
Καθώς επανέφερα στη μνήμη αυτή την περίπτωση πάρε-δώσε, δεν αποφεύγω τον πειρασμό να διερωτηθώ κατά πόσο και η τελευταία μυστική συνάντηση Προέδρου Αναστασιάδη - Άντρου Κυπριανού θα μπορούσε να έχει οποιαδήποτε σχέση με την προεδρία της Βουλής. Διότι δεν μπορεί μία συνάντηση με θέμα, όπως ο Άντρος Κυπριανού δήλωσε, τα συμβάντα στην Κωνσταντινούπολη, να θέλει ο Πρόεδρος να την κρατήσει μυστική, και να αποδέχεται και ο Άντρος Κυπριανού. Γιατί;

Τα ετερόφυλα έλκονται...
Γιατί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκφράζει την επιθυμία να εκλεγεί Πρόεδρος της Βουλής κάποιος που έχει την ίδια φιλοσοφία με τον ίδιο στο Κυπριακό;
Η ιστορία διδάσκει πως η μεγαλύτερη συνεργασία Προέδρων Δημοκρατίας και Προέδρων Βουλής επιτυγχάνετο όταν ο Πρόεδρος της Βουλής είχε διαφορετική φιλοσοφία από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ο Ομήρου είχε διαφορετική αντίληψη για τον χειρισμό του Κυπριακού από τον Πρόεδρο Αναστασιάδη. Ποτέ δεν ήλθαν σε ρήξη. Ο Δημήτρης Χριστόφιας ήταν Πρόεδρος της Βουλής επί προεδρίας Γλαύκου Κληρίδη. Ποτέ δεν σημειώθηκε σύγκρουση. Μάλιστα ο Χριστόφιας δήλωνε πως ο Κληρίδης λειτούργησε, με την εμπειρία του, ως δάσκαλός του. Και ο Κληρίδης χρησιμοποίησε τον Χριστόφια ως προσωπικό απεσταλμένο όταν χρειάστηκε τη συνδρομή της Ρωσίας. Ακόμη ο Βάσος Λυσσαρίδης υπήρξε Πρόεδρος της Βουλής, όταν Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήταν ο Γιώργος Βασιλείου. Εντελώς διαφορετικές οι φιλοσοφίες στο εθνικό θέμα.
Θυμούμαι πολύ καλώς, με ποια υπευθυνότητα ενέργησε ο Βάσος Λυσσαρίδης, σε μία περίπτωση κατά την οποία κλήθηκε να τοποθετηθεί επί των Ιδεών Γκάλι, τις οποίες ο μεν Βασιλείου αποδεχόταν, ο δε Λυσσαρίδης απέρριπτε.
Βρισκόμουν τότε σε αποστολή, μαζί με άλλους συναδέλφους, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σε κάποια στιγμή, ήλθε στο Στρασβούργο και ο Βάσος Λυσσαρίδης, για να δώσει δημοσιογραφική διάσκεψη σε Ευρωπαίους δημοσιογράφους, που κάλυπταν ρεπορτάζ του Ευρωκοινοβουλίου. Προηγουμένως, ζήτησε από τους Κυπρίους δημοσιογράφους να μην του θέσουμε ερωτήσεις, οι οποίες ήταν δυνατόν να αποκάλυπταν διάσταση μεταξύ της κυπριακής ηγεσίας όσον αφορά το Κυπριακό. Κάποιος όμως, από την αποστολή μας, δεν «άντεξε» και τον κάλεσε να τοποθετηθεί επί των Ιδεών Γκάλι. Ψύχραιμος ο Λυσσαρίδης απάντησε με γενικότητες, χωρίς να αποκαλύψει τις προσωπικές ή κομματικές του θέσεις. Όταν όμως έληξε η συνάντηση, είδαμε άλλο Λυσσαρίδη. Κατακόκκινος από θυμό φώναξε κοντά του τον συνάδελφο που του έθεσε την ερώτηση και τον κατσάδιασε. «Δεν κατάλαβες, πως ως Πρόεδρος της Βουλής δεν μπορώ να τοποθετούμαι ενώπιον ξένων δημοσιογράφων, και μάλιστα στο εξωτερικό, κατά των θέσεων του Προέδρου της Δημοκρατίας και να προσφέρω ερείσματα στους ξένους, να κατηγορούν την ελληνοκυπριακή πλευρά για διγλωσσία και διαφωνίες επί του εθνικού θέματος;» του είπε οργισμένος.
Γνώριζαν να διατηρούν ισορροπίες Πρόεδροι της Βουλής, και να μην αφήνονται σε συγκρούσεις ή αντιπαραθέσεις με τους Προέδρους της Δημοκρατίας, με τους οποίους διατηρούσαν διαφορετικές απόψεις και θέσεις για το Κυπριακό. Αντίθετα, υπήρχαν περιπτώσεις όπου συχνές ήταν οι διαφωνίες Προέδρων Δημοκρατίας με Προέδρους της Βουλής, προερχόμενους από το δικό τους κόμμα. Μία τέτοια περίπτωση ήταν και εκείνη Σπύρου Κυπριανού - Αλέκου Μιχαηλίδη, όταν ο δεύτερος συνεχώς διαμαρτυρόταν ότι ο Κυπριανού απέφευγε να τον ενημερώσει για τις εξελίξεις τόσο στο Κυπριακό, όσο και σε άλλα θέματα.
Δεν συνιστά «απειλή» για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας η ύπαρξη Προέδρου της Βουλής με διαφορετική φιλοσοφία στο Κυπριακό. Ούτε και εγγύηση ότι δεν θα δημιουργούνται προβλήματα, όταν υπάρχει «συναντίληψη» μεταξύ των δύο. Τα πάντα εξαρτώνται από την υπευθυνότητα και τη σοβαρότητα του πρώτου και δευτέρου τη τάξει στην ιεραρχία του κράτους και στη βούλησή τους να εργασθούν και να συνεργασθούν στην ομαλή λειτουργία του κράτους και στη σωστή διαχείριση των διαφωνιών τους, στο εθνικό θέμα.