Ενδυναμώνεται η εμπιστοσύνη

Του Μιχάλη Κρονίδη*

Η χρηματοοικονομική κρίση στην ευρωζώνη καταδεικνύει την ανάγκη για μια καλύτερη ρύθμιση και εποπτεία του χρηματοπιστωτικού τομέα. Όπως διαφάνηκε μέσα από την κρίση, ο κύριος λόγος εξάπλωσής της ήταν σε μεγάλο βαθμό η σχέση αλληλεξάρτησης που έχουν τα κράτη και οι τράπεζες. Η όποια οικονομική αδυναμία ή/και υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας του ενός από τα δύο μέρη είχε άμεσο και σημαντικό αντίκτυπο στο άλλο μέρος.
Το γεγονός αυτό οδήγησε σε αποφάσεις με στόχο να σταματήσει αυτή η στενή διασύνδεση και αλληλεξάρτηση μεταξύ τραπεζών και εθνικών κυβερνήσεων. Έτσι, λήφθηκε η απόφαση να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο χρηματοοικονομικό πλαίσιο, στο οποίο δόθηκε το όνομα
“Τραπεζική Ένωση”.
Η Τραπεζική Ένωση είναι ένα σύστημα για την εποπτεία, την εξυγίανση και την εγγύηση των καταθέσεων, που έχει στόχο τη διασφάλιση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας των τραπεζών και την αποτροπή διάσωσης τραπεζών με χρήματα φορολογουμένων. Με αυτό τον τρόπο θα ενισχυθεί και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην ευρωζώνη.

Οι πυλώνες της Ένωσης
Η Τραπεζική Ένωση εδράζεται σε τρεις Πυλώνες: 1. Ενιαίος Μηχανισμός Εποπτείας, 2. Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης και 3. Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων.
Ο Ενιαίος Μηχανισμός Εποπτείας έχει τεθεί σε ισχύ από τον Νοέμβριο του 2014 και αποτελεί το ευρωπαϊκό εποπτικό όργανο των τραπεζών της ευρωζώνης. Ευθύνεται για την έκδοση ή/και την ανάκληση της άδειας διεξαγωγής τραπεζικών εργασιών και για την εποπτεία των τραπεζών στην ευρωζώνη, σε συνεργασία με τις Εθνικές Εποπτικές Αρχές. Η εποπτεία μέσω του Μηχανισμού ασκείται με αυστηρούς ελέγχους, σύμφωνα με κοινούς κανόνες κεφαλαιακής επάρκειας.
Ο Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2016 και είναι το σύστημα για την αποτελεσματική εξυγίανση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς έχει την εξουσία και την ευθύνη να λαμβάνει αποφάσεις εξυγίανσης και εφαρμογής του μέτρου “διάσωσης με ίδια μέσα” (bail-in).
Μέρος του δεύτερου Πυλώνα αποτελεί και το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης, το οποίο θα χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της ευρωζώνης και θα ενεργοποιείται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις σε περιπτώσεις λήψης μέτρων εξυγίανσης.
Το Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων αποτελεί τον τρίτο Πυλώνα της Τραπεζικής Ένωσης και αφορά τους κοινούς ευρωπαϊκούς κανόνες εγγύησης των καταθέσεων. Όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υποχρεώνονται με Ευρωπαϊκή Οδηγία να συνεισφέρουν οικονομικά στο Ταμείο Προστασίας Καταθέσεων.

Η διασύνδεση
Το ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι, εάν και σε ποιο βαθμό έχει ολοκληρωθεί η Τραπεζική Ένωση. Σύμφωνα με σχετική έκθεση, τα Συστήματα Εγγύησης Καταθέσεων παραμένουν εθνικά και συνεπώς το κάθε κράτος μέλος έχει την ευθύνη ξεχωριστά, για την εγγύηση όλων των καταθέσεων μέχρι τις €100.000.
Αυτό καταδεικνύει πως τα δημόσια οικονομικά του κάθε κράτους συνεχίζουν να είναι άμεσα συνδεδεμένα με τους πιθανούς δυνητικούς κινδύνους που υπάρχουν ή πιθανόν να προκύψουν στον εθνικό τραπεζικό τομέα. Επίσης, παραμένει ο κίνδυνος κάποια τράπεζα, λόγω μεγέθους, αντί πτώχευσης να επιβάλλεται να λάβει κρατική στήριξη, αφού σε διαφορετική περίπτωση δεν θα μπορούν να αποζημιωθούν οι καταθέσεις μέχρι €100.000.
Έτσι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε μια πρόταση για την καθιέρωση ενός Ενιαίου Ευρωπαϊκού Συστήματος Εγγύησης Καταθέσεων. Αυτό θα αποτελεί συνέχεια των εθνικών Συστημάτων Εγγύησης Καταθέσεων και θα υλοποιηθεί χρονικά σε τρεις φάσεις.
Σε πρώτη και δεύτερη φάση θα αποτελεί ένα καθεστώς αντασφάλισης και συνασφάλισης των εθνικών συστημάτων εγγύησης καταθέσεων. Σε τρίτη φάση, προβλέπεται να είναι ένα πλήρες και ενιαίο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων.
Μέσω αυτών θα ολοκληρωθεί η Τραπεζική Ένωση και θα εξαλειφθεί η αλληλεξάρτηση μεταξύ τραπεζών και δημοσίων οικονομικών και με αυτόν τον τρόπο οι φορολογούμενοι δεν θα χρειάζεται να επιβαρύνονται για την όποια διάσωση τραπεζών. Τέλος, η ενδυνάμωση της Τραπεζικής Ένωσης θα αυξήσει την αξιοπιστία αλλά και την εμπιστοσύνη των καταθετών στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα.

*Πρώτος Ανώτερος Λειτουργός, Σύνδεσμος Τραπεζών Κύπρου