Διαδίκτυο και ναυτιλία - Χάσμα τεχνολογίας

ΤΟΥ ΑΔΩΝΗ ΒΙΟΛΑΡΗ*

Οι επικοινωνίες στη ναυτιλία είναι ένα θέμα που απασχολεί σημαντικά τη ναυτιλιακή βιομηχανία εδώ και πάρα πολλά χρόνια, λόγω της χρησιμοποίησης δορυφορικών συνδέσεων, οι οποίες απαιτούν ένα σημαντικό κόστος, το οποίο επιβαρύνει το πλοίο και κοστίζουν πολύ περισσότερο από ό,τι στοιχίζουν οι επίγειες επικοινωνίες. Τον 20ο αιώνα, αλλά και τα πρώτα χρόνια αυτού του αιώνα, χρησιμοποιούσαμε τέλεξ και φαξ για τη μεταφορά δεδομένων και μόνο τα τελευταία δέκα χρόνια ξεκίνησε η χρήση του διαδικτύου στα πλοία - και όταν λέμε διαδίκτυο συνήθως εννοούμε μόνο επικοινωνία με email.
Τα υφιστάμενα συστήματα που υπάρχουν τώρα στα πλοία μπορούν να προσφέρουν πρόσβαση στο διαδίκτυο για πλοήγηση (σερφάρισμα) και πρόσβαση στα συστήματα κοινωνικής δικτύωσης. Οι ταχύτητες που προσφέρονται δεν έχουν όμως καμία σχέση με αυτές που έχουμε στην ξηρά, και που ακόμα κυμαίνονται μεταξύ 128kbps και 432kbps. Για να έχει ένα πλοίο απεριόριστη χρήση δεδομένων και μια ταχύτητα της τάξεως των 2mbit πρέπει να πληρώνει περίπου €3.000-4.000 τον μήνα, ενώ εμείς στα σπίτια μας με δεκαπλάσιες ταχύτητες και απεριόριστη χρήση δεδομένων πληρώνουμε μόνο μερικές δεκάδες ευρώ!
Το τεχνολογικό χάσμα που δημιουργείται μεταξύ των επίγειων και των θαλάσσιων δορυφορικών επικοινωνιών αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο όλο και περισσότερο και δεν κατάφερε να βοηθήσει σημαντικά τη ναυτιλιακή βιομηχανία, η οποία με πάνω από 60.000 εμπορικά πλοία της μεταφέρει το 90% των εμπορευμάτων με ασφάλεια στον προορισμό τους, με πολύ χαμηλό κόστος, ενισχύοντας σημαντικά το διεθνές εμπόριο και την ανάπτυξη της διεθνούς οικονομίας.
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν διαφορετικά συστήματα, με τα οποία μπορεί κανείς να συνδεθεί με το διαδίκτυο, αλλά κανένα από αυτά δεν προσφέρει τις ταχύτητες που απολαμβάνουμε στην ξηρά. Η Inmarsat φέτος θα μπορεί να προσφέρει ταχύτητες μέχρι και 50mbit, αλλά οι τιμές θα ξεκινούν περίπου στα €2.200 τον μήνα για μία σύνδεση στο διαδίκτυο, στα 256kbps/s και απεριόριστο όγκο δεδομένων. Η άλλη εταιρεία είναι η Iridium, η οποία θα μπορεί να δώσει πρόσβαση στο διαδίκτυο με ταχύτητες 1.5mbit, αλλά το σύστημα αυτό θα είναι διαθέσιμο κάπου μέσα στο 2017. Και, τέλος, το τρίτο σύστημα, το Ku Band VSAT, το οποίο παρέχει «υψηλές» ταχύτητες και απεριόριστο όγκο δεδομένων, αλλά μειονεκτεί στο ότι δεν μπορεί να παρέχει πλήρη γεωγραφική κάλυψη και των επτά ωκεανών.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η ναυτιλιακή βιομηχανία σε ό,τι αφορά των εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στις επικοινωνίες, εκτός από το σχετικά υψηλό κόστος εγκατάστασης και λειτουργίας, είναι και οι αυξημένες πλέον απαιτήσεις των ναυτικών, οι οποίοι δικαιολογημένα επιζητούν την άμεση πρόσβαση στον κυβερνοχώρο και τη συνεχή επικοινωνία με τα σπίτια τους. Ιδιαίτερα σήμερα, η νέα γενιά των ναυτικών που προορίζεται να ανέβει στα πλοία έχει γεννηθεί με «ένα κινητό» και μία ταμπλέτα στο χέρι και απαιτούν να έχουν άμεση πρόσβαση στο διαδίκτυο όπου και να βρίσκονται. Γνωρίζοντας πώς αντιδρά η γενιά των Χ (Millenials) στην ξηρά όταν δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο, για παράδειγμα, για μία μόνο ώρα, τότε μπορεί κάποιος να αναλογιστεί τι μπορεί να συμβεί στη νέα γενιά των ναυτικών, οι οποίοι θέλουν να έχουν άμεση επαφή με τα αγαπημένα τους πρόσωπα, φίλους και συγγενείς τους και θέλουν να έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου και εάν βρίσκονται.
Οι στατιστικές του 2015 μάς λένε ότι 68% των ναυτικών κατωτέρων πληρωμάτων και 28% των αξιωματικών δεν έχουν ακόμα πρόσβαση σε email και ότι το 97% των ναυτικών κατωτέρων πληρωμάτων δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο για πλοήγηση ή για χρησιμοποίηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook, Twitter κ.λπ.
Τα τελευταία δύο χρόνια υπάρχει μια έντονη κινητικότητα στη βιομηχανία θαλάσσιων επικοινωνιών, που δείχνει έμπρακτα το μεγάλο ενδιαφέρον το οποίο δείχνουν οι πλοιοκτήτες και πλοιοδιαχειριστές, τόσο για τη συνδεσιμότητα των πλοίων τους στο διαδίκτυο για σκοπούς μεταφοράς εταιρικών δεδομένων από τα πλοία τους στην ξηρά και αντίστροφα, όσο και για την παροχή του διαδικτύου στους ναυτικούς τους, σε μια μορφή όπως τα internet cafe, στα πλοία. Παλιά η συνδεσιμότητα στο διαδίκτυο ήταν απαγορευτική λόγω του υψηλού κόστους και ήταν διαθέσιμο μόνο στα κρουαζιερόπλοια και στις θαλάσσιες πλατφόρμες εξόρυξης πετρελαίου. Η εξάπλωση του διαδικτύου πρέπει να γίνει όσο το δυνατόν γρηγορότερα, σε όλα σχεδόν τα πλοία, και αυτό θα βοηθήσει σημαντικά να γεφυρωθεί το μεγάλο τεχνολογικό χάσμα που έχουμε στη ναυτιλία μεταξύ γραφείων και εγκαταστάσεων στην ξηρά και πλοίων που βρίσκονται στις θάλασσες.
Η ναυτιλία και ιδιαίτερα οι πλοιοκτήτες και πλοιοδιαχειριστές δεν χρειάζεται να μένουν στο περιθώριο όσον αφορά τις μελλοντικές τεχνολογίες, αλλά επιβάλλεται να λάβουν δραστικά μέτρα για τη συνδεσιμότητα των πλοίων τους, αν θέλουν να βρίσκονται μπροστά και να αντιμετωπίζουν τον ανταγωνισμό, ο οποίος θα παραμένει συνεχής.
Αυτή η αλλαγή είναι αναγκαία για τις επικοινωνίες των πλοίων προς την ξηρά, για να αποφευχθεί για πάντα η δημιουργία παράλληλων λογισμικών λόγω του χαμηλού εύρους ζώνης, το οποίο υφίσταται τώρα στα πλοία. Λόγω των παράλληλων λογισμικών, η ναυτιλία δεν χρειαζόταν άμεσα αναβάθμιση του εύρους ζώνης στα πλοία, αλλά αυτό που το έχει κάνει αναγκαίο είναι η απαίτηση από το ανθρώπινο δυναμικό στα πλοία, τους ναυτικούς.
Είναι γνωστό από τις εμπειρίες μας στην ξηρά, ότι η γρήγορη ροή πληροφοριών προάγει τη γρήγορη λήψη αποφάσεων, η οποία οδηγεί στη μεγιστοποίηση των θετικών αποτελεσμάτων. Δεν μπορούμε πια να βασιζόμαστε στην αποστολή email μηνυμάτων και οι πληροφορίες που περιέχονται σε αυτά να πρέπει να περαστούν χειροκίνητα στη βάση δεδομένων, και μετά να ακολουθήσει η ανάλυσή τους. Σε πλοία όπου το διαδίκτυο είναι καλά εδραιωμένο, τα δεδομένα μπορούν να αποστέλλονται απευθείας από το μηχανοστάσιο του πλοίου σε ένα πρόγραμμα το οποίο διεκπεραιώνει αναλύσεις και μπορεί να επεμβαίνει σε real-time μορφή στη ρότα του πλοίου, ώστε να πετυχαίνονται καλύτερα αποτελέσματα και σημαντική εξοικονόμηση καυσίμων.
Με τη σύνδεση ενός πλοίου στο διαδίκτυο και με το γραφείο του πλοιοκτήτη στην ξηρά, αυτό εξυπακούει ότι το τμήμα πληροφορικής της ναυτιλιακής εταιρείας θα πρέπει να συντηρεί μια ομάδα που δεν θα διαφέρει σε τίποτα από το να συντηρείς ή να συνδέεις ακόμα ένα υποκατάστημα με τα κεντρικά γραφεία. Το πλοίο είναι μια σημαντική επένδυση και χρειάζεται να αναβαθμίζεται συνεχώς τόσο από πλευράς ανθρώπινου δυναμικού όσο και του τεχνολογικού του εξοπλισμού. Προσθέτοντας σήμερα δέκα πλοία στο εταιρικό δίκτυο μιας πλοιοκτήτριας ή πλοιοδιαχειρίστριας εταιρείας είναι το ίδιο με το να συνδέεις ακόμα δέκα υποκαταστήματα με 220 χρήστες, όταν δε έχεις ένα στόλο με 120 πλοία είναι σαν να υποστηρίζεις ένα ολόκληρο χωριό. Το μεγάλο πρόβλημα που προκύπτει είναι το χάσμα τεχνολογίας που αναφέραμε προηγουμένως. Δεν μπορείς να έχεις, π.χ., τεχνολογία οπτικών ινών στα κεντρικά γραφεία και στα υπόλοιπα υποκαταστήματά σου και να περιμένεις τα πλοία να αποδίδουν με τον ίδιο τρόπο όπως και τα υπόλοιπα γραφεία, όταν αυτά είναι συνδεδεμένα στο διαδίκτυο, με ένα φτωχό εύρος ζώνης της τάξεως των 256kbps - 432kbps.
Με ένα τόσο χαμηλό εύρος ζώνης, είναι πολύ δύσκολο να συντηρείς και να ελέγχεις το δίκτυο στα πλοία από μακριά, να υποστηρίζεις τους νέους διαδικτυακούς χρήστες σε διάφορα επίπεδα, να παρέχεις τη διαδικτυακή ασφάλεια και προστασία από διάφορους χάκερ, καθώς και να έχεις και τον έλεγχο της χρήσης από τους ναυτικούς. Όλα αυτά πρέπει να αντιμετωπιστούν και να ληφθούν ορθολογιστικές αποφάσεις για τη σωστή ανάπτυξη του διαδικτύου στα πλοία, έτσι ώστε οι πλοιοκτήτες και οι πλοιοδιαχειριστές να μπορούν να παρέχουν στα πλοία και στους ναυτικούς τους πρόσβαση στο διαδίκτυο. Μόνο έτσι θα παραμείνουν στην αγορά ανταγωνιστικοί και ικανοί να επιβιώσουν των προκλήσεων που υπάρχουν στα χρόνια που έρχονται.
Για να καταστεί δυνατόν να δημιουργηθεί γρήγορο, φθηνό και παγκόσμιας εμβέλειας διαδίκτυο δεν πρέπει να επαφίεται μόνο στις ναυτιλιακές εταιρείες να επενδύσουν ανεξάρτητα η κάθε μια στα δικά της πλοία, αλλά να γίνει μία συλλογική προσπάθεια, έτσι ώστε το διαδίκτυο να είναι διαθέσιμο σε όλα τα εμπορικά πλοία. Με αυτό ας καλέσουμε τις κυβερνήσεις, τμήματα εμπορικής ναυτιλίας, Αρχές τηλεπικοινωνιών, συντεχνίες ναυτικών και εταιρείες διαδικτύου να συμβάλουν έμπρακτα στη δημιουργία μίας πιο φθηνής διαδικτυακής σύνδεσης των πλοίων, έτσι ώστε να καταστεί πιο προσιτό το διαδίκτυο, το τόσο σημαντικό, πρώτα για το παγκόσμιο εμπόριο και κατ' επέκταση για την παγκόσμια οικονομία.
*Πρόεδρος υποεπιτροπής πληροφορικής και επικοινωνιών του Κυπριακού Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου και Διευθυντής Μάρκετινγκ, Interorient Shipmanagement