Τα προβλήματα των δημόσιων επιβατικών μεταφορών

Δικαιολογημένα ο
φορολογούμενος πολίτης,
που ακούει πολλά,
διερωτάται τι πραγματικά
συμβαίνει με τις
εταιρείες λεωφορείων

ΤΟΥ ΑΘΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ*

Η πρόσφατη απεργία των εργαζομένων στην Εταιρεία Λεωφορείων ΖΗΝΩΝ και η παρόμοια εργατική διαφορά στην Εταιρεία Λεωφορείων ΕΜΕΛ έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τα σοβαρότατα προβλήματα, που αντιμετωπίζει το σύστημα των δημόσιων επιβατικών μεταφορών.
Δικαιολογημένα ο φορολογούμενος πολίτης, που ακούει πολλά, διερωτάται τι πραγματικά συμβαίνει με τις εταιρείες λεωφορείων και ποιοι ευθύνονται για τα προβλήματά τους.
Όταν αποφασίστηκε η αναβάθμιση αυτού του συστήματος, με την απόσυρση το 2010 των υφιστάμενων λεωφορειούχων και την ίδρυση πέντε επαρχιακών και μιας παγκύπριας εταιρείας, οι διαβεβαιώσεις των αρμοδίων του Υπουργείου Μεταφορών πόρρω απέχουν από τη σημερινή πραγματικότητα.
Οι μελέτες και οι διαβεβαιώσεις που δίνονταν στη Βουλή των Αντιπροσώπων μέχρι το 2009, προνοούσαν βελτιώσεις και σταδιακή αύξηση της επιβατικής κίνησης, η οποία θα οδηγούσε στη σταδιακή μείωση και τον τερματισμό της επιδότησης προς τις εταιρείες, αφού τα έσοδα από την αύξηση της επιβατικής κίνησης θα κάλυπταν τα κόστη τους.
Αυτό θα πραγματοποιείτο σε μεγάλο βαθμό με τον καθορισμό ενός χαμηλού κομίστρου, με την αγορά καινούργιων λεωφορείων, με τη βελτίωση των υποδομών όπως είναι οι στάσεις, οι σταθμοί, η χρήση της τεχνολογίας στα λεωφορεία, η τηλεματική.
Επίσης, με τη βελτιστοποίηση των δρομολογίων, τη δημιουργία λεωφορειολωρίδων, την πάταξη της παράνομης στάθμευσης, τη μείωση του χρόνου των διαδρομών των λεωφορείων, τα εκδοτήρια και τις ακυρωτικές μηχανές των εισιτηρίων και αρκετά άλλα μέτρα, που θα βελτίωναν την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας προς το επιβατηγό κοινό.
Όλα τα πιο πάνω, που ήταν ευθύνη του Υπουργείου Μεταφορών και των εταιρειών, και θα ενίσχυαν σημαντικά το σύστημα, ενώ έχουν περάσει σχεδόν 6 χρόνια, δεν έγιναν. Αντίθετα, κάποια από αυτά είναι σε χειρότερη κατάσταση απ’ ό,τι προηγουμένως. Για παράδειγμα, το χαμηλό κόμιστρο του 2010 έχει αυξηθεί μερικές φορές, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν δεκάδες παλαιά λεωφορεία, δρομολόγια που χρειάζονται περισσότερο χρόνο απ’ ό,τι προηγουμένως, και χωρίς καμία ουσιαστική βελτίωση στις υποδομές. Είναι με αυτό τον τρόπο που θα προσελκύσουν περισσότερους επιβάτες;
Την ίδια περίοδο, οι εργαζόμενοι σε αυτές τις εταιρείες έχουν εκπληρώσει σε πολύ μεγάλο βαθμό το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογούσε.
Στον προγραμματισμό του Υπουργείου Μεταφορών και της Αναθέτουσας Αρχής, υπήρχε η συνομολόγηση μιας συλλογικής σύμβασης για όλες τις εταιρείες, με υποχρέωση να παρέχουν στους εργαζομένους ημερομίσθια και ωφελήματα, που ήταν καθιερωμένα στη συγκεκριμένη βιομηχανία που διεξήγαγε αυτή την εργασία.
Αντ' αυτού, για να περιοριστούν σημαντικά τα κόστη των εταιρειών, οι εργαζόμενοι αποδέχτηκαν το 2010 ξεχωριστές συμβάσεις με κάθε εταιρεία, καθώς και διαφορετικούς μισθούς, ωφελήματα και όρους εργασίας στην κάθε ξεχωριστή εταιρεία.
Αυτή η παραχώρηση των μερικών χιλιάδων ευρώ τον χρόνο ανά εργαζόμενο αγνοήθηκε από τους αρμοδίους και το 2013 απαιτήθηκαν και νέες παραχωρήσεις. Οι εργαζόμενοι και πάλι ανταποκρίθηκαν θετικά και μέσα στο πλαίσιο των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων, έκαναν και νέες παραχωρήσεις.
Οι εργαζόμενοι σεβάστηκαν τα προηγούμενα χρόνια όλες τις συμφωνίες και όταν ήρθε η ώρα να επανέλθουν παραχωρήσεις, αντέδρασαν αρνητικά τόσο οι εταιρείες όσο και το Υπουργείο Μεταφορών, παραγνωρίζοντας τις συμφωνίες, τις εργασιακές σχέσεις και πρακτικές, καθώς και τον Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων.
Το παράδοξο έγκειται στο γεγονός ότι αυτοί που παραβιάζουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις είναι οι εταιρείες, καθ’ υπόδειξιν του Υπουργείου Μεταφορών, δηλαδή του ίδιου του κράτους, και αντί να καταδικάζονται αυτοί που με τις αποφάσεις τους δημιουργήσαν τις εργατικές διαφορές, κατηγορούνται οι εργαζόμενοι που, αφού εξάντλησαν όλα τα μέσα που είχαν στη διάθεσή τους, υποχρεώθηκαν να προχωρήσουν σε απεργιακά μέτρα.
Είναι επίσης απαράδεκτες και καταδικαστέες οι αντιδράσεις πολιτικών και θρησκευτικών προσώπων (Αβέρωφ Νεοφύτου, Αρχιεπίσκοπος), Υπουργών και άλλων, που κατηγόρησαν ως ανεύθυνους τους εργαζομένους, αθωώνοντας τους υπαίτιους των εργατικών διαφορών.
Το συνδικαλιστικό κίνημα και οι εργαζόμενοι, οι οποίοι έχουν δείξει έμπρακτα την υπευθυνότητά τους, στις δύσκολες συνθήκες που άλλοι μας οδήγησαν, δεν πτοούνται από τέτοιους είδους παρεμβάσεις και ενέργειες, αντίθετα, τους ατσαλώνουν στην προσπάθειά τους να εφαρμόσουν και να διατηρήσουν, και όχι να διαλύσουν τις εργασιακές σχέσεις, που ωφέλησαν αφάνταστα τον τόπο.
*Γενικού Γραμματέα ΣΕΓΔΑΜΕΛΙΝ - ΠΕΟ