Κουμανταρία
Μεθάς από τη γλύκα της

Η Κουμανταρία, δεν είναι μόνο το πρώτο οινοπνευματώδες ποτό που δοκιμάζει κάθε Κύπριος, αλλά είναι και το καμάρι της οινοβιομηχανίας μας. Ξεχωριστή, αρχέτυπη και φινετσάτη, δικαίως έχει βραβευθεί σε πάμπολλους παγκόσμιους διαγωνισμούς και αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα προϊόντα μας με ταυτότητα ‘Appellation d’Origin’ (Ονομασία Προέλευσης και αποκλειστικής γεωγραφικής ζώνης παραγωγής) και ίσως το παλαιότερο κρασί στον κόσμο. Από την Ξένια Τσιαμαντά

Λένε ότι η Κύπρος είναι μια περιοχή που από το 4000π.Χ., δηλαδή 6000 χρόνια πριν, έχει παράξει τα αρχαιότερα κρασιά στην Ευρώπη. Κάθε περιοχή και έδαφος έχουν τα δικά τους χαρακτηριστικά, τα σταφύλια μεγαλώνουν σε ένα ιδιαίτερο υπέδαφος, πλούσιο, ηφαιστειογενές, ασβεστολιθικό με ωκεάνιο πλούτο, υγρασία και άπλετο ήλιο που δίνουν συγκεκριμένη γεύση στα σταφύλια, ξεχωριστό άρωμα σε κάθε κρασί και έναν ασυναγώνιστο συνδυασμό στην παραγωγή γλυκών οίνων.

Η μυθολογία και αρχαιότερη ιστορία
Μετά τις ανασκαφές που έγιναν από το μεγάλο Κύπριο αρχαιολόγο Δίκαιο και την εργασία της Maria Rozaria Belgiorno, η Κύπρος αναδεικνύεται πιθανότατα ως η κοιτίδα του ευρωπαϊκού κρασιού, αφού αποδεικνύεται επιστημονικά ότι στο χωριό Ερήμη υπήρχε από το 4.500π.Χ. μεγάλο κέντρο παραγωγής κρασιού. Αναλύσεις που έγιναν σε υπολείμματα κεραμικών αγγείων στην περιοχή και την τότε αρχαία πόλη έδειξαν πως φιλοξενούσαν γλυκό κρασί. Φάνηκε επίσης πως στον Πύργο Λεμεσού λειτουργούσε σύμπλεγμα παραγωγής χαλκού, κρασιού και αρωμάτων. Μάλιστα ο μεγάλος επικός ποιητής Όμηρος το 1100 π.Χ. αναφέρεται στο κρασί της Κύπρου, ενώ ένας άλλος μεγάλος αρχαίος έλληνας ποιητής, ο Ησίοδος, στο βιβλίο του “Έργα και ημέρες” που γράφτηκε γύρω στο 800 π.Χ., περιγράφει την παραγωγή του λιαστού κρασιού της εποχής, ονομαζόμενο τότε Νάμα και αργότερα Kουμανδαρία. Όπως έγραψε, βάσει κάποιων αστρονομικών συντεταγμένων, όταν δηλαδή οι αστέρες Ωρίωνας και Σείριος είναι στο μεσημβρινό και ο ρόδινος Αυγερινός κοιτάζει προς τον Αρκτούρο, τότε είναι η περίοδος για να μαζευτούν τα σταφύλια. Μετά θα πρέπει να μείνουν για δέκα μέρες στον ήλιο, έπειτα για δέκα νύχτες και στη συνέχεια για πέντε μέρες κάτω από τη σκιά και οκτώ μέρες στο πιθάρι. Και όταν η διαδικασία τελειώσει, τοποθετείτο αυτό το ευχάριστο ποτό του Διονύσου στα αγγεία τους για να το απολαύσουν.

Η Μεσαιωνική Ιστορία
Όπως αναφέρεται στις σελίδες του Μουσείου Κυπριακού Οίνου, η Κουμανταρία, γνωστή κατά την αρχαιότητα ως Νάμα, μετονομάστηκε την περίοδο των σταυροφοριών στο νησί. Ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος, κατά τη σταυροφορία του, κατέλαβε την Κύπρο γύρω στο 1191, παντρεύτηκε την όμορφη Βεραγγάρια και γιόρτασε τη νίκη και τη χαρά του με το γλυκό κρασί Νάμα. Οι Ιππότες του Αγίου Ιωάννη και οι Ναΐτες Ιπποτών που ήρθαν το 1192 στην Κύπρο από την Ιερουσαλήμ, μετά την αγορά της Κύπρου από τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο (ο οποίος την πούλησε στον Γκι ντε Λουζινιάν), εγκατέστησαν την κυρίαρχή τους μονάδα στη νότια πλευρά του νησιού, στο Κολόσσι, κοντά στη Λεμεσό, γνωστή ως La Grande Commandarie. Το γλυκό αυτό κρασί Νάμα, το οποίο παραγόταν κυρίως σε αυτή την περιοχή, ονομαζόμενη Μεγάλη Κουμανταρία, έγινε γνωστό ως το κρασί της περιοχής. Έτσι αυτός ο οίνος, ένας από τους αρχαιότερους στον κόσμο, έγινε γνωστός ως Κουμανταρία. Πολλοί μάλιστα μεσαιωνικοί ταξιδιώτες εξυμνούσαν αυτό το πλούσιο κυπριακό κρασί. Το περιέγραφαν ως παχύ και γλυκό σαν μέλι, που μπορεί να διατηρηθεί για πολλά χρόνια σε πήλινα δοχεία.

Πώς και πού
Πράγματι, αυτό το γνωστό και παμπάλαιο κρασί της Κύπρου μας, έχει βαθύ κεχριμπαρένιο χρώμα, έντονο και σύνθετο χαρακτήρα, με αρώματα σταφίδας, πετιμεζιού, αποξηραμμένων σύκων, ξηρών καρπών, πικρής σοκολάτας, πούρου και μελιού. Είναι το πρώτο και μοναδικό προς το παρόν κρασί του νησιού με Προστατευόμενη-Ελεγχόμενη Ονομασία Προέλευσης και αποκλειστική ζώνη παραγωγής από το 1998. Παράγεται από μια περιοχή στους πρόποδες της οροσειράς Τροόδους και βόρεια της Λεμεσού, στα χωριά Άγιος Ιωάννης, Άγιος Κωνσταντίνος, Άγιος Μάμας, Άγιος Παύλος, Αψιού, Γεράσα, Δωρός, Ζωοπηγή, Καλό Χωριό, Καπηλειό, Λάνια, Λουβαράς, Μονάγρι και Συλικιού. Αυστηρά δεν μπορεί να παραχθεί πουθενά αλλού, ενώ τα σταφύλια από τα οποία είναι φτιαγμένη, το λευκό ‘ξυνιστέρι’ και το κοκκινωπό ‘μαύρο’ -παλιές ποικιλίες του νησιού-, λιάζονται στα χωριά αυτά. Ο τρόπος οινοποίησής της, που καθιερώθηκε την περίοδο των Σταυροφοριών και ενδυναμώθηκε τη δεκαετία του ’30 για να την έχουμε όπως την πίνουμε εμείς σήμερα, δεν διαφέρει και πολύ από την αρχαία μέθοδο.
Ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Οινοχόων, Γιώργος Κασσιανός, μας ανέφερε ότι η Κουμανταρία είναι παγκόσμια αναγνωρισμένη ως ένα από τα καλύτερα κρασιά στον κόσμο. Το αγαπούν πολύ οι Άγγλοι, οι Ευρωπαίοι του βορρά και οι Κινέζοι. Αυτό που το κάνει μοναδικό είναι ο τρόπος παρασκευής του, τα σταφύλια του και το υπέδαφος στο οποίο μεγαλώνουν. Το ονομάζει ‘παιδί του ήλιου’ αφού στις υπόλοιπες χώρες τα γλυκά κρασιά γίνονται είτε από σταφύλια που μένουν μέρες πάνω στο φυτό τους αναπτύσσοντας έναν ευγενή μύκητα είτε από σταφύλια που καταψύχονται. Ωριμάζει σε μεγάλα ξύλινα βαρέλια από δρυ των 500 λίτρων για 2-4 χρόνια, ενώ όσο πιο πολύ παλαιώνει τόσο πιο πλούσια και σχεδόν μνημειώδη γεύση αναπτύσσει.

Σερβίρεται με…
Κατ’ αρχάς, πριν τη σερβίρουμε, τη διατηρούμε σε σκιερό δροσερό μέρος. Όπως μας είπε ο κ. Κασσιανός είναι καλύτερα πριν την πιούμε, να την παγώσουμε και να τη σερβίρουμε σκέτη ή με πάγο. Είναι ένα επιδόρπιο ποτό που συνδυάζεται πολύ με γλυκά κυρίως κουταλιού, σοκολάτα, κέικ φρούτου, σιροπιαστά γλυκά με ξηρούς καρπούς, τσιμπήματα από χοιρινό ρόστο, blue cheese και παλαιωμένα σκληρά τυριά.

ΒΟΧ
Σοκολατάκια Κουμανταρίας
Θα τα βρεις, όπως και αυτά της ζιβανίας, στο σοκολατοποιείο των Πλατρών. Πρόκειται για σοκολατάκια που ταξιδεύουν μέχρι τα σαλόνια του Buckingham Palace, στον Πρόεδρο Πούτιν της Ρωσίας και σε άλλα σημαίνοντα πρόσωπα. Ο ιδιοκτήτης του σοκολατοποιείου, John Adams, πρώην κυβερνητικός υπάλληλος στη Βρετανία, όταν παντρεύτηκε την κ. Πραξούλα, αποφάσισε να ασχοληθεί με τη σοκολατοποιία. Έτσι μετακομίζοντας στην Κύπρο, του ήρθε η ιδέα να φτιάχνει σοκολατάκια αποκλειστικά από κυπριακά προϊόντα. Η πρώτη του ιδέα ήταν να αρωματίσει την γκανάζ λευκής σοκολάτας με ζιβανία και μετέπειτα αρωμάτισε την γκανάζ σοκολάτας γάλακτος με Κουμανταρία. Το αποτέλεσμα είναι φανταστικό. Λατρευτή γεύση. Μάλιστα, ο ίδιος αποκάλυψε πως τα σοκολατάκια κουμανταρίας είναι τα αγαπημένα του Προέδρου Πούτιν της Ρωσίας. Παραγγέλνει ειδικά για τον ίδιο, ενώ τα σοκολατάκια του με την υγιεινή, σπιτική σοκολάτα flava τα απολαμβάνουν οι Ρώσοι αστροναύτες. Υπάρχουν και διάφορα άλλα σοκολατάκια, όπως με γέμιση γλυκό αμυγδάλου, κιτρόμηλο, ροδόσταγμα κ.ά.
Cyprus Chocolates, Platres Chocolate Workshop (99766446, 99494335, www.cypruschocolate.com) Μακαρίου 29, Πάνω Πλάτρες, επ. Λεμεσού.

Συνταγές
Πατέ κοτόπουλου με Κουμανταρία
Μακαρόνια με σάλτσα μασκαρπόνε, λούντζα και κυμανταρία
Χοιρινό με δαμάσκηνα, σύκα και Κουμανταρία
Γλυκό με Κουμανταρία (θα δω πιο θα επιλέξω…)


ERXONTAI