Πώς έγινε «δικοινοτικό» το θέμα και πώς «θάφτηκε» η δικαιοσύνη
Ο ρόλος του Γκόμπι υπέρ των τουρκικών συμφερόντων και οι βρετανικές του ράχες...

ΜΕΡΟΣ Α’

Πρόσφατα η «Σημερινή» δημοσίευσε δύο άρθρα. Στις 31 Οκτωβρίου 2015, στο κύριο άρθρο της «Δικοινοτικό και το θέμα των αγνοουμένων...», ήγειρε ένα σοβαρό κεφάλαιο και έγραψε μεταξύ άλλων:

«...Κατάντησαν, οι ηγέτες μας, να εκφράζουν ικανοποίηση, επειδή οι κατοχικές ‘αρχές’ τούς στέλνουν διαλυμένα λείψανα και βασανισμένα πτώματα. Αλλά, για τα φρικώδη εγκλήματα που διέπραξε η Τουρκία, ουδέποτε ζήτησαν απαντήσεις. Ουδέποτε την κατήγγειλαν. Ουδέποτε απαίτησαν από τη διεθνή κοινότητα να παραπέμψει την Τουρκία και τον στρατό της στο Διεθνές Δικαστήριο. Και, τελικά, υποβάθμισαν το θέμα των αγνοουμένων σε δικοινοτικό. Όπως έπραξαν και με το γενικότερο κυπριακό πρόβλημα... Απουσιάζει η διεθνής καταγγελία της στους διεθνείς οργανισμούς και στα διεθνή βήματα. Την Τουρκία την εμπλέκουν όταν εκφωνούν ομιλίες στο εσωτερικό, σε κηδείες οστών αγνοουμένων και σε συνάξεις συγγενών αγνοουμένων. Έτσι, για να ακούμε μόνον εμείς, αλλά όχι ο διεθνής παράγοντας...».
Και στις 7 Νοεμβρίου 2015 για το ίδιο θέμα έγραψε δεύτερο κύριο άρθρο με τίτλο

«Χειροκροτούν τον δολοφόνο». Ενώ παράλληλα «Τα Νέα» του Λονδίνου στην ηλεκτρονική τους ενημέρωση 7.11.2015 έγραψαν «“Κότα” ο Μπαν κι Μουν, αφαίρεσε την αναφορά στην Τουρκία για τους Αγνοουμένους».

Πολύ πρόσφατα φέραμε στην επιφάνεια και αποκαλύψαμε την 37χρονη παραπλάνηση του λαού για συμφωνίες-φάντασμα μεταξύ Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και Ρ. Ντενκτάς στις 12.2.1977, ως άλλοθι για την προώθηση της τουρκο-βρετανικής Διζωνικής, Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.

Σήμερα φέρνουμε στην επιφάνεια ακόμα μία παραπλάνηση εις βάρος του λαού και υπέρ της Τουρκίας. Πώς και το θέμα των Αγνοουμένων μετατράπηκε σε... δικοινοτικό από ανθρώπους του ΟΗΕ, οι οποίοι συνεχίζουν το θάψιμο της δικαιοσύνης υπέρ της Τουρκίας, με την ανοχή της δικής μας πλευράς.

Ανακοινωθέν Γκόμπι 22 Απριλίου 1981
Στις 22 Απριλίου 1981 στο Λήδρα Πάλας, ο τότε ειδικός αντιπρόσωπος του Γ.Γ. του ΟΗΕ Ούγκο Γκόμπι (Hugo J. Gobbi), εκ μέρους του Γ.Γ. (Κ. Βάλντχαϊμ) ανακοίνωσε ότι αμφότερες οι πλευρές είχαν φθάσει σε συμφωνία για τους όρους εντολής και δημιουργίας μιας Επιτροπής για τους Αγνοουμένους και ότι, βάσει εκείνης της συμφωνίας, θα προχωρούσαν πλέον στην ίδρυση της Επιτροπής και ότι οι προσπάθειες της Επιτροπής θα ενδυνάμωναν το πνεύμα συνεργασίας στο πλαίσιο των ενδοκοινοτικών συνομιλιών.

Ανακοινωθέν Γ.Γ. Κ. Βάλντχαϊμ 4.6.1981
Στις 4 Ιουνίου 1981 ο Γ.Γ. του ΟΗΕ Κ. Βάλντχαϊμ δήλωσε στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας ότι οι ενδοκοινοτικές συνομιλίες είχαν προγραμματιστεί για τις αρχές Ιουλίου και ότι οι εμπλεκόμενοι τού είχαν δώσει λόγο να πιστεύει ότι ετοιμάζονταν για σοβαρή προσπάθεια για μια συνολική διευθέτηση, που θα περιλάμβανε την εδαφική και συνταγματική πτυχή. Επίσης, είπε, ο Hugo Gobbi είχε ανακοινώσει εκ μέρους του τη συμφωνία για τους όρους εντολής της ΔΕΑ και ότι σύντομα θα διόριζε (ο Βάλντχαϊμ) τον κ. Claude Pilloud, έναν αξιωματούχο επιλεγμένο από τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, ως το τρίτο μέλος της Επιτροπής με τη σύμφωνη γνώμη αμφοτέρων των πλευρών, για λύση του ανθρωπιστικού αυτού προβλήματος.

Δηλαδή, ο Κ. Βάλντχαϊμ σφράγισε, με τους όρους εντολής της ΔΕΑ, ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας, ότι το θέμα ήταν ανθρωπιστικό και τίποτα πέρα από αυτό!

1981, η συμφωνία για μυστικότητα επί Γκόμπι
Το 1981, λοιπόν, ιδρύθηκε η ΔΕΑ (Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους στην Κύπρο) και καθορίστηκαν οι «όροι εντολής» της, που συμφωνήθηκαν μεταξύ των «ηγετών» των δύο κοινοτήτων. Σε δύο παραγράφους των «Όρων Εντολής» βρίσκεται και η απάντηση στο άρθρο της «Σημερινής», γιατί κανένας δεν εμπλέκει την Τουρκία, γιατί υποβαθμίστηκε το θέμα σε «δικοινοτικό» και γιατί ουδεμία διεθνής καταγγελία έγινε μέχρι τώρα.

1) Παράγραφος 9 - «Όλη η διαδικασία και τα αποτελέσματα των ερευνών της Επιτροπής θα είναι αυστηρώς εμπιστευτικά. Οιαδήποτε παραβίαση του κανόνα αυτού θα ήθελε θέσει το έργο της Επιτροπής σε κίνδυνο».

2) Παράγραφος 11 - «Η Επιτροπή δεν θα επιχειρήσει να αποδώσει ευθύνη για τους θανάτους οιωνδήποτε αγνοουμένων ή να ερευνήσει την αιτία τέτοιων θανάτων».
Α) Η αναφορά του Γκόμπι στις «δύο πλευρές» στο ανακοινωθέν του, εννοώντας τις «δύο κοινότητες», μετατόπιζε αμέσως και σκοπίμως την προσοχή μακριά από την κατοχική δύναμη, την Τουρκία. Αλλά και για άλλους λόγους πέραν του Κυπριακού, όμως πάντοτε με σκοπό τη μη ενοχοποίηση της Τουρκίας. Επίσης, ο διαχωρισμός του σε «δύο πλευρές» είχε και διχοτομικές αιχμές…

Β) Στην Τουρκία την περίοδο εκείνη, το πραξικόπημα του 1980 είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο και την εξαφάνιση πολλών ανθρώπων, κάτι που συνέχισε και στα επόμενα χρόνια με εξαφανίσεις και αγνοουμένους, καθώς φούντωνε η διαμάχη με τους Κούρδους. Άρα οι δύο απαγορευτικές παράγραφοι στους «Όρους Εντολής» της ΔΕΑ είχαν αφενός άμεσο πολιτικό (και υποκριτικά όχι ανθρωπιστικό) σχεδιασμό εις βάρος των Ελληνοκυπρίων από μέρους του ΟΗΕ και αφετέρου πρόσφεραν μανδύα προστασίας της ενόχου Τουρκίας. Και όλα αυτά με την έγκριση των θυμάτων Ελληνοκυπρίων, που δέχθηκαν τέτοιους όρους εντολής…

Γ) Αξίζει να ληφθεί, επίσης, υπ' όψιν ότι η δεκαετία του 1970 είχε αμαυρωθεί και αυτή με την εξαφάνιση πολλών ανθρώπων (εκτός από την Κύπρο) στις ταραχές της Βορείου Ιρλανδίας, με αποτέλεσμα το 1999 οι κυβερνήσεις Βρετανίας και Ιρλανδίας να συμφωνήσουν σε μιαν Ανεξάρτητη Επιτροπή για την εξακρίβωση των σορών των θυμάτων. Το όνομα της Επιτροπής εκείνης έχει ομοιότητες με τη ΔΕΑ, όπως και οι όροι εντολής της. Η διαφορά, όμως, στην περίπτωση εκείνης της Επιτροπής είναι ότι αποφάνθηκε πως όντως οι αγνοούμενοι στη Βόρειο Ιρλανδία είχαν δολοφονηθεί.

Κανένας δεν αμφισβητεί την αφοσίωση των μελών της ΔΕΑ. Εδώ να προσθέσω εκ προοιμίου ότι δεν είναι αυτό το αντικείμενο. Αλλά το γεγονός ότι η Επιτροπή ιδρύθηκε εν καιρώ που χώρες και άτομα είχαν συμφέρον να περιορίζονται οι όροι εντολής και να αποφεύγονται έρευνες για εγκληματικές ενέργειες, έχει ιδιαίτερη σημασία. Σημειώνεται ότι το International Criminal Court ιδρύθηκε σύμφωνα με τo Statute of Rome του 1998. Αλλά, ακόμα περισσότερο και σημαντικό γεγονός είναι, α) ο φιλοτουρκικός ρόλος του Hugo Gobbi, και β) το παρασκήνιο της σύγκρουσης συμφερόντων του. Που προφανώς δεν δήλωσαν τότε ούτε ο ίδιος ούτε ο Γ.Γ. Κ. Βάλντχαϊμ προς τους Ελληνοκυπρίους. Ξεκινώ από το δεύτερο.

Η σύγκρουση συμφερόντων Γκόμπι
Ο Αργεντινός Hugo Gobbi (1928-2006), όταν διορίστηκε στη θέση του ειδικού αντιπροσώπου του ΓΓ από τον Αυστριακό Κ. Βάλντχαϊμ, δεν είχε καμία προϋπηρεσία στον οργανισμό του ΟΗΕ και διορίστηκε σε μια περίοδο που η Αργεντινή κυβερνιόταν από μια στρατιωτική χούντα από το 1976 μέχρι την κατάρρευσή της, μετά το φιάσκο των Φόκλαντς το 1982. Αυτό δημιουργεί πολλαπλά ερωτήματα. Γιατί ο Δρ Βάλντχαϊμ διόρισε ειδικό αντιπρόσωπο για την Κύπρο έναν διπλωμάτη από μια χώρα με χουντική κυβέρνηση, που ευθυνόταν για την εξαφάνιση μεγάλου αριθμού ανθρώπων; Πόσο στενές σχέσεις είχε ο Γκόμπι με τη χούντα της χώρας του; Ποια ήταν η θέση του Γκόμπι έναντι των νησιών Φόκλαντς και πόσο επηρέασε αυτή του η θέση την άποψή του για την Κύπρο;

(Όταν το 1982 η Αργεντινή εισέβαλε στα νησιά Φόκλαντς, ένας από τους ισχυρισμούς ήταν ότι αυτά είναι πλησιέστερα στην ίδια παρά στο Η.Β. Μια θέση που χρησιμοποίησαν και οι Τούρκοι εναντίον της Ενώσεως, εις υποστήριξιν των τουρκικών συμφερόντων).

Παράλληλα, ερωτήματα εγείρονται και για τον ρόλο του Βάλντχαϊμ, έχοντας υπ' όψιν, α) τον ρόλο της Αργεντινής υπέρ των Ναζί, που φυγαδεύτηκαν εκεί από τη Γερμανία τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και β) τις μετέπειτα αποκαλύψεις για τις σχέσεις του Βάλντχαϊμ με τους Ναζί και την υπηρεσία του στη Wehrmacht, οπόταν εγείρεται το ερώτημα, αν ο Αυστριακός Βάλντχαϊμ είχε ειδικές συμπάθειες προς την Αργεντινή.

Οι έρευνες μάς φανέρωσαν και μια σημαντική δίκη, που ολοκληρώθηκε το 2010, με αποτέλεσμα να γνωστοποιηθεί ότι η χούντα στην Αργεντινή μεταξύ 1976 και 1983 δολοφόνησε και εξαφάνισε πολλούς πολίτες της. Αυτή η είδηση προβληματίζει πολύ για την ανάμιξη του Γκόμπι στην ίδρυση της ΔΕΑ και στους περιορισμούς στους όρους εντολής της υπέρ της Τουρκίας. Η χώρα του είχε άμεσο συμφέρον τα Ηνωμένα Έθνη να μη δημιουργήσουν προηγούμενο για έρευνες εγκληματικών πράξεων, ή δικαστικές έρευνες για την τύχη αγνοουμένων…

Ο φιλοτουρκισμός του Γκόμπι
Αφού έφυγε (τουλάχιστον) από την Κύπρο, ο Hugo Gobbi υποστήριξε ανοικτά τη διχοτόμηση της Κύπρου. Η ιστοσελίδα του τουρκικού Υπ. Εξωτερικών, μάλιστα, διατηρεί αναρτημένη και μια επιστολή του στη «Cyprus Mail», που δημοσιεύθηκε στις 15 Μαρτίου 1998, στην οποία ξεκαθαρίζει την υποστήριξή του για διχοτόμηση και χρησιμοποιεί μάλιστα την περίεργη φράση «Δεν έχουν όλες οι πράξεις του κακού κακά αποτελέσματα» (not all acts of evil have evil consequences).

Στις 4 Οκτωβρίου 1995, η τουρκική «Χουριέτ» έγραψε μεταξύ άλλων: «Πρώην απεσταλμένος των Ηνωμένων Εθνών, ο Hugo Gobbi, πιστεύει ότι η λύση του Κυπριακού βρίσκεται στο εάν ο Βορράς και ο Νότος στο νησί συμφωνήσουν να συγκατοικήσουν μέσα σε ένα σύστημα συνεργασίας, έστω και με τις διαφορές τους. Σε δημοσιογραφική διάσκεψη στο πανεπιστήμιο Bilkent στην Άγκυρα, ο Gobbi υποστήριξε επίσης ένα τουρκοκυπριακό και ένα ελληνοκυπριακό κράτος. Είπε πως μία Κύπρος, δίχως διαχωρισμό, κινδυνεύει από τρομερό κίνδυνο εθνικής έντασης».
http://www.hri.org/news/turkey/trkpr/1995/95-10-04.trkpr.html

ΦΑΝΟΥΛΑ ΑΡΓΥΡΟΥ
Ερευνήτρια/δημοσιογράφος