Στην υγειά της ζιβανίας

Ένα ποτηράκι φτάνει για να νιώσεις την έντασή της και να ταξιδέψεις μαζί της. Το παραδοσιακό ποτό της Κύπρου, η ζιβανία, δεν είναι μόνο μια καλή παρέα στο φαγοπότι και τα τσιμπήματα, αλλά ανέκαθεν αποτελούσε και γιατρικό για το κρυολόγημα. Στις μέρες μας μάλιστα αποτελεί και μια εναλλακτική πρόταση για γαστρονομικές αλχημείες. Γι’ αυτό κι εμείς μπήκαμε στον κόσμο της, μεθύσαμε από τη μαγεία της και βαλθήκαμε να βάλουμε κι εσένα στο ‘χορό’, συστήνοντάς σου την παλιά και την καινούργια της ταυτότητα. Από την Ξένια Τσιαμαντά

Μια μικρή ιστορία
Το παραδοσιακό αυτό ποτό της Κύπρου μας, το οποίο παράγεται από στέμφυλα, δηλαδή τα υπολείμματα των σταφυλιών, έχει τη δική του χαρακτηριστική γεύση και άρωμα. Άρχισε να παράγεται στο νησί από τον καιρό της Γαληνότατης Δημοκρατίας της Βενετίας στα τέλη του 14ου αιώνα, πιθανότατα επειδή σαν Ιταλοί οι επιδρομείς έφτιαχναν τη δική τους Grappa. Παρόλο που το νησί είχε κυριαρχηθεί από τους Οθωμανούς και στη συνέχεια από τους Άγγλους, η παράδοση διατηρήθηκε μέχρι και σήμερα, σε τόσο βαθμό μάλιστα που το 2004 η ζιβανία απέκτησε, από την Ε.Ε., ονομασία προέλευσης, πράγμα που σημαίνει ότι το εν λόγω ποτό δεν μπορεί να παραχθεί, υπό αυτή τη μορφή και ούτε να διανεμηθεί με το ίδιο όνομα σε οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Πώς παρασκευάζεται
Παραδοσιακή
Για την παρασκευή της θελήσαμε να μιλήσουμε με έναν άνθρωπο που γνωρίζει την παράδοσή της από γενιά σε γενιά. Ο κ. Αργύρης Παναγιώτου λοιπόν, εργολάβος οικοδομών στο επάγγελμα, μέτοχος του μικρού οινοποιείου ΛΑΚΡΙΑ και ιδιοκτήτης αγροτουριστικών καταλυμάτων στη Σαλαμιού της Πάφου, ο οποίος γεννήθηκε σε χωριό με αμπέλια και παρακολουθούσε από μικρό παιδί τη διαδικασία, μας εξήγησε τα πάντα για την παρασκευή της, καθώς μάζευε τα σταφύλια του. Ο προπάππους του, είχε ένα μικρό καζάνι, το οποίο κληρονόμησε ο αδελφός του, ενώ η παράδοση στην οικογένεια κρατά πάνω από 150 χρόνια. Τα σταφύλια που επιλέγονται είναι κυρίως μαύρα και κατά προτίμηση κάπως πιο γλυκά. Παλαιότερα τα πατούσαν για να βγάλουν το ζωμό και τα στέμφυλα. Με την πάροδο των χρόνων όμως τα πράγματα άλλαζαν. Κι εκεί που πριν από 50-60 χρόνια να τα αλέθουν σε μια χειροκίνητη μηχανή, σήμερα τα λιώσιμο γίνεται με ακόμα μεγαλύτερη ευκολία. Όταν τα σταφύλια αλεστούν, διαχωρίζεται ο ζωμός από τα στέμφυλα=ζίβανα=τσίπουρα. Τα στέμφυλα στη συνέχεια μπαίνουν σε ένα δοχείο -παλαιότερα έμπαιναν σε πιθάρια-, τους προστίθενται λίγο νερό για να μην υπάρχει καθόλου αέρας, ακολούθως τοποθετείται μία μέτρα από πάνω για να μην έρχονται καθόλου σε επαφή με το οξυγόνο και ξινίσουν, και παραμένουν εκεί για 15-20 μέρες, για να μετατραπεί το σάκχαρό τους σε αλκοόλ. Σε αυτό το σημείο παρατηρούμε πως τα στέμφυλα αλλάζουν χρώμα, γίνονται πιο σκούρα και αποκτούν μια χαρακτηριστική μυρωδιά. Στη συνέχεια τα τοποθετούν σε ένα καζάνι με πώμα το οποίο κλείνουν αεροστεγώς με ζυμάρι. Ανάβουν κάτω από το καζάνι ξύλα και όταν αρχίζει ο σταφυλοπολτός να βράζει, τότε γίνεται η εξάτμιση του μείγματος. Ο ατμός από την εξάτμιση περνά από ένα σωλήνα ο οποίος είναι συνδεδεμένος με ένα δοχείο με κρύο νερό, έτσι μόλις περάσει από αυτό το σωλήνα με νερό, υγροποιείται, και δημιουργεί την πρώτη απόσταξη η οποία δεν είναι ζιβανία αλλά καθαρό αλκοόλ, δηλαδή μη πόσιμο προϊόν και χρήσιμο μόνο για εντριβές. Μετά αρχίζουν να μετρούν την απόσταξη με ένα γραδόμετρο και όταν δουν πως η ποσότητα αλκοόλης βρίσκεται μεταξύ 36-22 βαθμούς, τότε ξέρουμε ότι έχουμε τη γνωστή ζιβανία. Κάτω από τους 22 βαθμούς το ποτό ονομάζεται ‘πόρακος’ δηλαδή μετά το ρακί. Τα ήδη χρησιμοποιημένα στέμφυλα-ζίβανα, επανατοποθετούνται στο καζάνι και περνούν από την ίδια διαδικασία για να μας δώσουν όχι και τόσο καλής ποιότητας ζιβανία, η οποία δεν είναι ούτε πόσιμη ούτε κατάλληλη για εντριβές αλλά πιο πολύ για άναμμα, να ψήνεις δηλαδή τα λουκάνικα, τους παστουρμάδες και τα χαλούμια σου.

Σύγχρονα
????????????????

Ο εξοπλισμός για την παραδοσιακή παρασκευή της ζιβανίας ονομάζεται στα κυπριακά ‘λουλάς’ ή διαφορετικά λαμπίκος.

Εξοπλισμός
Είναι πολύ δύσκολο να βρει κάποιος ένα εργαστήρι ή τεχνίτη που να φτιάχνει στην Κύπρο λαμπίκους, τους λεγόμενους λουλάδες, δηλαδή τον εξοπλισμό για την παρασκευή της ζιβανίας. Όλοι οι λάτρεις του είδους, είτε τον κληρονόμησαν είτε τον αγόρασαν από κάποιον που κατείχε. Όσο για την επισκευή του, αν χρειαστεί, πολλοί καταφεύγουν σε Βούλγαρους που επισκέπτονται το νησί κατά καιρούς. Ωστόσο καταφέραμε και βρήκαμε σπιτικό λαμπίκο στην Κάβα Το Διονύσιον στη Λευκωσία. Πρόκειται για ένα μεταλλικό αντικείμενο το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για την παρασκευή ζιβανίας είτε σαν πανέμορφο στολίδι στο μπαρ.
Κάβα ‘Το Διονύσιον’ (22349395) Κοραή 33, δρόμος Αρχιεπισκοπής, παλιά Λευκωσία.

Φύλαξη
Από κάθε τρία βαρέλια ζίβανα-τσίπουρα, συνολικά δηλαδή γύρω στα 600 λίτρα, μπορούν να βγουν γύρω στα 80 λίτρα καθαρής ζιβανίας, αν εξαιρέσουμε τα πρώτα τρία λίτρα που είναι καθαρό οινόπνευμα και τα τελευταία που είναι ο ‘πόρακος’. Για τη ζιβανία δεν απαιτούνται ειδικές συνθήκες φύλαξης. Είναι αρκετά ανθεκτικό ποτό σε διάφορες καιρικές συνθήκες και δεν αλλοιώνεται εύκολα. Όταν ανοιχτεί και τοποθετηθεί σε σκιερό μέρος μπορεί να διατηρηθεί για πάνω από ένα χρόνο. Το ψυγείο και η κατάψυξη ωστόσο διατηρούν τα επίπεδα της αλκοόλης του πολύ πιο καλά για πολύ περισσότερο χρόνο.

Χρηστικές αξίες
Η ζιβανία δεν είναι μόνο ένα αλκοολούχο ποτό το οποίο απολαμβάνεις κυρίως με μεζεδάκια και σουτζούκο, αλλά και χρησιμοποιείται επίσης τόσο για καυτηριασμό τραύματος όσο και για εντριβές, κυρίως για ανακούφιση από το κρυολόγημα. Ένα-δύο ποτηράκια το βράδυ είναι ικανά να εξουδετερώσουν τον ιό, κυρίως όταν προλάβεις απλά να τον νιώσεις να ‘χτυπά’ τον οργανισμό σου. Σήμερα η ζιβανία χρησιμοποιείται επίσης και για την παρασκευή λικέρ, σε κοκτέιλ, σε σοκολατάκια και σε διάφορες συνταγές που σίγουρα θα σε καταπλήξουν.

Συνταγές
Κουλουράκια
300 γρ. βούτυρο ή μαργαρίνη σε θερμοκρασία δωματίου
1 ποτήρι ζάχαρη
1 κουταλιά μέλι
1 κάψουλα βανίλια (αν θέλετε προσθέτετε μαστίχα ή ξύσμα πορτοκαλιού ή κανέλα ή γλυκάνισο)
1 μεγάλο αβγό
½ κουταλάκι σόδα
1 κουταλιά γιαούρτι ή ταχίνι -αν θέλεις να τα κάνεις νηστήσιμα
1/3 ποτηριού ζιβανία
850 γρ. αλεύρι (λιγότερο από ένα πακέτο ενός 1 κιλού)
Σουσάμι για πασπάλισμα

Εκτέλεση
Χτυπάς καλά σε ένα μίξερ το βούτυρο με τη ζάχαρη, μέχρι το μείγμα να ασπρίσει. Παράλληλα τοποθετείς το αβγό, το μέλι, τη βανίλια (και τα άλλα αν θέλεις αρωματικά), τη σόδα, το γιαούρτι και το τσίπουρο μέσα σε ένα μπολ, ανακατεύοντας καλά με το σύρμα ή στο μίξερ. Προσθέτεις το αλεύρι λίγο-λίγο, ανακατεύοντας απαλά με το χέρι. Όταν ενσωματωθεί, σκεπάζεις το μπολ και το βάζεις στο ψυγείο για 1 ώρα. Προθερμαίνεις το φούρνο στους 180°C. Στρώνεις λαμαρίνες με λαδόχαρτο ψησίματος. Πλάθεις κουλουράκια στο σχήμα που θέλεις και τα αραδιάζεις στη λαμαρίνα με σειρά. Τα αλείφεις με το χτυπημένο αβγό τα πασπαλίζεις με σουσάμι και τα ψήνεις για 20-30 περίπου λεπτά μέχρι να ροδίζουν. Τα βγάζεις από το ταψί και, όταν κρυώσουν, τα τοποθετεις σε αεροστεγές κουτί.

Γαρίδες
600 gr. γαρίδες
2 μεγάλες πιπεριές
1 μεγάλο κρεμμύδι, ξερό
2 σκελίδες σκόρδο
3 ντομάτες ώριμες
1 κουταλάκι του γλυκού ντοματοπελτέ
50 ml. ζιβανία
1 κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη
100 γρ. τυρί φέτα σκληρή
1 μικρό ματσάκι μαϊντανό
Αστεροειδή γλυκάνισο
Ελαιόλαδο
Φρεσκοτριμμένο πιπέρι
Αλάτι

Εκτέλεση
Καθαρίζεις τις γαρίδες και τις βράζεις σε 2 φλιτζάνια αλατισμένο νερό για 10 λεπτά. Τις κατεβάζεις από τη φωτιά και κρατάς το ζωμό. Σοτάρεις τα λαχανικά σε αρκετό ελαιόλαδο για 3 λεπτά και σβήνεις με τη ζιβανία. Αφήνεις να εξατμιστεί, προσθέτεις το ζωμό από τις γαρίδες, τις ντομάτες, τον ντοματοπελτέ αραιωμένο σε λίγο νερό, τη ζάχαρη, το ελαιόλαδο, το πιπέρι και το αλάτι προσεκτικά (καλύτερα να δοκιμάσεις πριν βάλεις) και τον αστεροειδή γλυκάνισο. Συνεχίζεις το ψήσιμο μέχρι να δέσει πολύ καλά η σάλτσα και προσθέτεις τις βρασμένες γαρίδες. Βάζεις το φαγητό σε ένα ταψί, πασπαλίζεις με τον μαϊντανό, ‘σπας’ τη φέτα με το χέρι και ψήνεις για 10-15 λεπτά στους 180°C. Σερβίρεται ζεστό, κατά προτίμηση με άγριο ρύζι.

Λικέρ φράουλας
Πρόκειται για μια συνταγή του Στέλιου Παρλιάρου την οποία φτιάχνει με τσίπουρο. Εσύ μπορείς φυσικά να αντικαταστήσεις το τσίπουρο με ζιβανία, όπως κι εμείς.

Για 1½ λίτρο λικέρ
500 γρ. φράουλες
1 λίτρο τσίπουρο ή ζιβανία
50 γρ. ζάχαρη
200 γρ. νερό

Εκτέλεση
Πλένεις και καθαρίζεις τις φράουλες. Τις στεγνώνεις καλά σε απορροφητικό χαρτί και τις βάζεις σε βάζο που θα πρέπει να κλείνει αεροστεγώς. Αδειάζεις το τσίπουρο-ζιβανία πάνω απ’ αυτές και κλείνεις το βάζο ερμητικά. Το κρατάς για 1 μήνα σε σκιερό μέρος. Βράζεις τη ζάχαρη με το νερό για 1 λεπτό (μετράς το χρόνο από όταν αρχίσει να βράζει το σιρόπι). Αποσύρεις και αφήνεις να κρυώσει. Σουρώνεις τις φράουλες από το αλκοόλ περνώντας τις από ψιλό σουρωτήρι και πιέζοντάς τες να βγάλουν τους χυμούς τους. Ρίχνεις το σουρωμένο τσίπουρο μέσα στο σιρόπι, ανακατεύεις και γεμίζεις μπουκάλια.

Κοκτέιλ με ζιβανία
Επειδή η ζιβανία θυμίζει κάπως τεκίλα, προσωπικά θα έφτιαχνα όλες τις μαργαρίτες α λα κυπριακά, αντικαθιστώντας την τεκίλα με ζιβανία -σε ελάχιστα χαμηλότερη ποσότητα.
Ωστόσο ένα βραβευμένο κοκτέιλ με ζιβανία έγινε για πρώτη φορά από τον Στέργιο Τίκα, φοιτητή της Ξενοδοχειακής Σχολής της Πάφου. Φτιάχνεται με ούζο, νάμα -κάτι σαν λικέρ κουμανταρίας-, κόκκινη ζιβανία, Φίλφαρ λικέρ πορτοκαλιού, χυμό ροδιού, χυμό πορτοκαλιού και 1-2 σταγόνες τριαντάφυλλο. Για να το φτιάξει χρησιμοποιεί 2 shakers. Στο πρώτο χτυπά μαζί την κόκκινη ζιβανία, το νάμα, το χυμό ροδιού και το τριαντάφυλλο. Το αδειάζει σε ένα ποτήρι martini με τριμμένο πάγο. Στο δεύτερο shaker χτυπά το ούζο, το λικέρ Φίλφαρ και το χυμό πορτοκαλιού. Ακουμπά στο χείλος του ποτηριού ένα κουτάλι αντεστραμμένο και αργά ρίχνει πάνω από το κουτάλι το ποτό. Με τον τρόπο αυτό τα δύο ποτά δεν αναμειγνύονται και το κοκτέιλ κρατά τα δύο χρώματά του, κόκκινο κάτω και πορτοκαλί επάνω. Γαρνίρει με μία φράουλα και φυλλαράκια φρέσκου δυόσμου.

ΒΟΧ
Απόσταγμα μήλου σαν ζιβανία
Αν στην Ιταλία φτιάχνουν την Grappa από στέμφυλα, στην κεντρική Ευρώπη τη Σλιβιβίτσα από δαμάσκηνα, στην Ελλάδα (Κρήτη) και Περσία το τσίπουρο, το ρακί και το Αράκ από σταφύλια και το Όγχι από διάφορα κόκκινα φρούτα, κυρίως μούρα στην Αρμενία, μάθε πως στην Κύπρο μας, δεν φτιάχνουμε πλέον μόνο τη ζιβανία από απόσταγμα σταφυλιών αλλά παράλληλα και απόσταγμα μήλου που μοιάζει πολύ με το γνωστό παραδοσιακό μας ποτό, μόνο που φέρει ένα ανεπαίσθητο άρωμα μήλου. Θα το βρεις κυρίως στο Φεστιβάλ Μήλου στην Κυπερούντα. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινώνησε με το Κοινοτικό Συμβούλιο Κυπερούντας (25813204) ή με τον κ. Γιώργο (99613362).
Και επειδή χειμωνιάζει, εμπνεύστηκα μια εποχιακή συνταγή τύπου μαργαρίτας με μήλο που νομίζω ταιριάζει με την περίσταση:
Apple pie margarita
1/3 του ποτηριού κατεψυγμένα, ψημένα μήλα όπως τα φτιάχνεις για μηλόπιτα
2/3 ποτηριού πάγο
Περιχύνεις από πάνω στο ήδη γεμισμένο με μήλα και πάγο ποτήρι
1/3 ποτηριού ζιβανία ή απόσταγμα μήλου
2/3 χυμό μήλου
Βάζεις τα ψημένα παγωμένα μήλα, τον πάγο, το χυμό και τη ζιβανία ή το απόσταγμα σε ένα blender μέχρι να ομοιογενοποιηθούν. Γαρνίρεις με σκόνη κανέλας και τρίμματα λευκής σοκολάτας και στολίζεις με φέτα φρέσκου μήλου και καλαμάκι…

ΒΟΧ
Σοκολατάκια ζιβανίας
Θα πίστευες ποτέ πως ένα σοκολατοποιείο στις Πλάτρες θα έφτιαχνε σοκολατάκια που ταξιδεύουν μέχρι τα σαλόνια του Buckingham Palace, τον Πρόεδρο Πόυτιν της Ρωσίας και τους Ρώσους αστροναύτες στο διάστημα; Σουρεαλιστικό αλλά πραγματικό. Ο John Adams, πρώην κυβερνητικός υπάλληλος στη Βρετανία, μετά την πρόωρη αφυπηρέτησή του, αποφάσισε να ασχοληθεί με τη σοκολατοποιία. Αφού φοίτησε σε σχολές της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Βενεζουέλας και δούλεψε σε διάφορες εταιρείες σαν δάσκαλος, αποφάσισε να μετακομίσει με την Κύπρια σύζυγό του Πραξούλα στο νησί. Άρχισε δειλά-δειλά να φτιάχνει τις δικές του σοκολάτες, ενώ το ερέθισμα για να παρασκευάσει σοκολατάκια αποκλειστικά από κυπριακά προϊόντα, γεννήθηκε όταν έβλεπε την ξαδέλφη του να πίνει ζιβανία και να τρώει μαζί της σοκολάτες, παρακολουθώντας με μανία τηλενουβέλες. Τότε σκέφτηκε να φτιάξει ένα γκανάζ από λευκή σοκολάτα, να το αρωματίσει με ζιβανία, να το τοποθετήσει σε σοκολατένια κυπελάκια και να το επικαλύψει με σοκολάτα. Όταν το πείραμα πέτυχε, έγινε κι η αρχή για πολλές άλλες κυπριακές γεύσεις όπως σοκολατάκια κουμανταρίας-αγαπημένα του Πούτιν-, σοκολατάκια με γλυκό αμύγδαλο, κιτρόμηλο και άλλα. Μετά ήρθε και η υγιεινή, σπιτική σοκολάτα flava την οποία απολαμβάνουν μέχρι και αστροναύτες.
Cyprus Chocolates, Platres Chocolate Workshop, (99766446, 99494335/www.cypruschocolate.com) Μακαρίου 29, Πάνω Πλάτρες, επ. Λεμεσού.

Οι δικές μας εμπειρίες
Το παραδοσιακό ποτό της Κύπρου μας, σίγουρα αφήνει στον καθένα μας τη δική του σφραγίδα. Γι’ αυτό αποφασίσαμε να μοιραστούμε τις δικές μας εμπειρίες συνεχίζοντας να απολαμβάνουμε τη γεύση και τη μέθη του.

Σύλια Ιωαννίδου
Πίνω ζιβανία: Μεσημέρι Σαββάτου ή Κυριακής και βράδυ! Μου αρέσει πολύ η ζιβανία γιατί όσο και να πιεις δεν πονοκεφαλιάζεις. Άσε που είναι και αφροδισιακή!
Τη συνοδεύω: Συνήθως μου αρέσει με καπνιστό σκουμπρί αλλά και με τυράκια, ντοματούλα και αγγουράκι.
Ταιριάζει το τραγούδι: Όταν πίνει μια γυναίκα και όταν παραφέρεται… μην τηνε παρεξηγείτε πώς πονάει δεν ξέρετέ … Ουπς παραφέρθηκα ‘Όταν πίνει μια γυναίκα’ με τη Χαρούλα Αλεξίου.
Εναλλακτικά: Εναλλακτικά της ζιβανίας είναι να κάνεις μπισκότα. Υπάρχει μια συνταγή από την Τήνο για μπισκοτάκια τσίπουρου, που απλά το αντικαθιστάς.
Σύνθημα:? Άσπρο πάτο… γεια μας, για μας!

Πόπη Βακή
Πίνω ζιβανία: Στο κυριακάτικο, οικογενειακό γεύμα και σε μια μου έξοδο, μέσα στην εβδομάδα.
Τη συνοδεύω: Με ποσυρτή και κεφαλοτύρι.
Ταιριάζει το τραγούδι: ‘Έχω έναν καφενέ’ του Μάνου Λοΐζου και πίνω εις υγεία όλων!
Εναλλακτικά: Έριξα λίγες σταγόνες ζιβανίας πάνω στο ζεστό, σπιτικό brownie που έφτιαξα, και του πήγαινε περίφημα!
Σύνθημα: ‘Καθαρή σαν τη ζιβάνα!’.

Μιχάλης Μιχαηλίδης
Πίνω ζιβανία: Πάντα με καλή παρέα και πάντοτε παγωμένη της κατάψυξης.
Τη συνοδεύω: Αναλόγως της περίστασης, με μεζεκλίκια σχάρας, αλλαντικά ή και φρούτα.
Ταιριάζει το τραγούδι: ‘Πίνω και μεθώ’ που πρώτος τραγούδησε ο Κασιμάτης στα 30s αλλά έγινε γνωστό από την ερμηνεία του Τσέρτου.
Εναλλακτικά: Εντριβές όταν αρρωστήσεις -κάνει θαύματα, αλήθεια- ενώ καθαρίζει τέλεια και τα τζάμια.
Σύνθημα: Έπειτα από ένα καλό φαγοπότι πέφτει σχεδόν πάντοτε η ατάκα ‘Ποιος πίνει μια ζιβανία;’.

Νίκος Ανδρέου
Πίνω Ζιβανία: Ζιβανία για μένα σημαίνει χωριό, αμπέλια στον ορίζοντα και ένα αποστακτήριο κάτω από την παράγκα του παππού και της γιαγιάς στο Στρουμπί.
Τη συνοδεύω: Μεζεδάκι αγαπημένο η τσαμαρέλα της Παναγιάς και του Αγρού, το χοιρομεράκι κομμένο σε κυβάκια, πλάι στο αιγινό, σκληρό χαλούμι του Πισσουρκού.
Ταιριάζει το τραγούδι: ‘Ρίξε στο κορμί μου σπίρτο να πυρποληθώ’.
Εναλλακτικά: Τη ρέγγα μου την ψήνω παραδοσιακά σε ένα πιάτο, αναμμένη με ζιβανία. Μόνο οι Γάλλοι να κάνουν φλαμπέ;
Σύνθημα: Zivana or nothing.

Κλεάνθης Κλεάνθους
Πίνω ζιβανία: Το χειμώνα, με τους φίλους μου, δίπλα στο τζάκι, όταν πηγαίνουμε σε ταβερνάκια στην ορεινή Λεμεσό.
Τη συνοδεύω: Με κρασάτο λουκάνικο και μανιταράκια στα κάρβουνα.
Ταιριάζει το τραγούδι: "Smells Like Teen Spirit" των Nirvana.
Εναλλακτικά: Σαν κοκτέιλ σε χαμηλό ποτήρι, με λάιμ, τριμμένο πάγο, λίγες φέτες αγγουράκι, λίγη ζάχαρη και σόδα.
Σύνθημα: Η ζιβανία είναι... ροκ!

Σωτήρης Χριστοφή
Πίνω ζιβανία: Συνέχεια, για να γράφω χωρίς κωλύματα τζαι με την καρκιάν μου.
Τη συνοδεύω: με αφκά ξιδάτα της φαραώνας τζαι της πέρτικας!
Ταιριάζει το τραγούδι: ‘Ζιβανία τζαι λαρτίν’ του Ντίνου Ευσταθίου, έτσι επειδή η ζιβανία θέλει ‘χοραττό’ (χιούμορ)!
Εναλλακτικά: Έβαλα τη μάνα μου να μου κάμει εντριβές, μια φορά που εστραοτζοιμήθηκα. Τωρά είμαι περτίτζιν!
Σύνθημα: 'Πιε κόρη ζιβανία, να μεν είσαι κυρία, τζαι πόψε το κρεβάτιν εν να γενεί ποζάβλιν!'

Ξένια Τσιαμαντά
Πίνω ζιβανία: Συνήθως πριν νιώσω πως θα αρπάξω κρυολόγημα ή όταν νιώθω να με πονά το στομάχι μου από ιό.
Τη συνοδεύω: Αν τύχει να την πιω με την παρέα, τη συνοδεύω με χαλούμι ή λουκάνικο στα κάρβουνα ή σε αναμμένη ζιβανία, ή με λίγο σουτζούκο.
Ταιριάζει το τραγούδι: ‘Ο Φαντάρος’, μουσική Μάνου Λοΐζου, στίχοι Μανώλης Ρασούλης και στο τραγούδι η Χαρούλα Αλεξίου. Ένα μουσικό άσμα από πατρίδα.
Εναλλακτικά: Για μαργαρίτα apple pie, που αναφέρεται πιο πάνω.
Σύνθημα: Πίνε να πίνουμε, εις υγείαν σου, γεια σου.