Πρόσωπο του μήνα
Από τον Σωτήρη Χριστοφή

Για τη Λωξάντρα που κρύβουμε κάπου μέσα μας


Σε ένα καφενεδάκι της παλιάς πόλης, δυο ξένοι μεταξύ τους άνθρωποι ξανοίγονται στα βαθιά νερά μιας ατόφιας ψυχής, αδρά χαραγμένης στη θύμισή μας -της Λωξάντρας. Της προσωπικότητας που σηματοδοτεί όσα σημαντικά ξέμειναν στο χθες, μα κι όσα το κάλεσμα των καιρών απαιτεί να βρεθούν ξανά στο σήμερα. Με οδηγό την υπέροχη Ελισάβετ Κωνσταντινίδου, περιπλανιόμαστε στα στενορύμια της Πόλης, θαυμάζουμε το αληθινό και πηγαίο, προσπαθώντας να το διακρίνουμε απ’ το λαμπερό και ψεύτικο. Η κ. Ελισάβετ, μια ηθοποιός γνωστή και αγαπημένη, στέκει απέναντι σε μια γυναίκα-θρύλο, μια γυναίκα που θα μπορούσε να ήταν η μάνα της, η γιαγιά της, η Ελισάβετ η ίδια. Η συνάντηση μοιάζει από καιρό προδιαγεγραμμένη -σαν επιταγή της μοίρας, γι’ αυτούς που ξέρουν να διαβάζουν τα σημάδια.

Για την κάθοδό της στο νησί
‘Ήταν μια προσωπικότητα που ήθελα πολύ να ενσαρκώσω. Έβλεπα τη σειρά στην ΕΡΤ με την εξαιρετική Μπέτυ Βαλάση, ίσως και γι’ αυτό την αγάπησα τόσο, λόγω εκείνης της συνθήκης. Δεν έκανα δεύτερες σκέψεις όταν με κάλεσε η Έφη Θεοδώρου, η σκηνοθέτρια του έργου, επειδή έχω ξαναδουλέψει εδώ, έχω βαφτιστήρι, φίλους... Βέβαια, το να μένεις μόνιμα διαφέρει, αφού λησμονείς άτομα που άφησες πίσω’.

Για τη σκηνοθετική προσέγγιση της Λωξάντρας
‘Η οπτική της σκηνοθέτριάς μου ταιριάζει πολύ, οι σκηνές ρέουν και ο κόσμος παραμένει μέσα στη σκηνή. Είναι μια δουλειά συνόλου, που όμως με έναν τρόπο μαγικό φωτίζει όλους τους ρόλους, απ’ τον πιο μικρό μέχρι τον πιο μεγάλο. Η διασκευή που έγινε από τον Σάββα Κυριακίδη είναι πιστή στο πρωτότυπο κείμενο της Ιορδανίδου. Έτσι, οι ηθοποιοί υποδύονται ρόλους, λαμβάνοντας, παράλληλα, μέρος στο χορό και χρησιμοποιώντας ακέραια τα αφηγηματικά κομμάτια, μαζί με τους διάλογους και τους μονολόγους του βιβλίου. Εγώ απλώς επιλέχθηκα να υπηρετήσω το κεντρικό πρόσωπο’.

Για το κτίσιμο του ρόλου
‘Σε όλους τους ρόλους ψάχνω να βρω τα κοινά στοιχεία. Το συναίσθημα που βγάζει η Λωξάντρα, την αγάπη, τη δοτικότητα, την προσφορά, τη φιλικότητα, τη φιλοξενία. Ένας μπαξές είναι η Λωξάντρα. Ίσως να μην το συναντάμε συχνά πια, επειδή ο κόσμος είναι φοβισμένος, όλοι κι εμού συμπεριλαμβανομένου’.

Για το τότε και το σήμερα
‘Ζούσαν όλοι μαζί μονιασμένοι. Εγώ το ’χω δει απ’ τη γιαγιά μου, τη μαμά μου που είναι απ’ τον Πόντο… Μας κλέψανε αυτό το στοιχείο. Ποιος δεν μπορεί να ζει με τον άλλο φιλικά; Δεν μπορείς να ζήσεις με έναν Κούρδο, με έναν Πακιστανό; Το έργο απ’ όπου κι αν το πιάσεις είναι επίκαιρο. Νομίζω, όμως, πως δεν συνέφερε στους παροικούντες εν Ιερουσαλήμ οι άνθρωποι να ζουν ειρηνικά. Δημιούργησαν, έτσι, τις συνθήκες (τον πλουτισμό, την έλλειψη πνευματικότητας) και κατάφεραν να μας κάνουν να έχουμε πλέον ανάγκη τα υλικά αγαθά, κι όχι ο ένας τον άλλο.

Για την κατάσταση σε Ελλάδα και Κύπρο
‘Τα συμφέροντα μας ξεπερνούν. Ο δανεισμός στην Ελλάδα έγινε με μεγάλη απλοχεριά, ενώ δεν ασκείτο πίεση όπως θα έπρεπε από την αρχή. Μονάχα άφησαν την κατάσταση για να γίνει μη αναστρέψιμη, ώστε να καταφέρουν αυτό που ήθελαν, να ξεπουλήσουμε τη χώρα μας. Ο νεοπλουτισμός είναι του ιδίου τύπου φαινόμενο. Μακάρι απ’ όλο αυτό οι άνθρωποι να έρθουν πιο κοντά, αντιλαμβανόμενοι τις πραγματικές τους ανάγκες. Η Λωξάντρα έλεγε: Τίς έστι πλούσιος; Ο εν ολίγω αναπαυόμενος’.

Για το επίκαιρο της Λωξάντρας
‘Πράγματι, βρίσκεται στην εποχή της, εδώ ακριβώς πρέπει να παιχτεί -πιο ακριβώς δεν έχω παίξει έργο. Ο αυγουλάς της Αρμένιος, ο μπεχτσής της Τούρκος... Τους μάζευε, τους μαγείρευε και έτρωγαν αντάμα. Χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση, αλλά με τεράστιο συναίσθημα, που λείπει από παντού, όπου κι αν κοιτάξεις. Είμαστε πολύ κλεισμένοι στο δικό μας εγώ. Οι άνθρωποι δεν χαϊδεύονται, δεν αγγίζονται, δεν κοιτάνε μες στα μάτια. Ακόμα κι όταν κοιτάζονται, όμως, υπάρχει κενό -δεν μπορείς να δεις παρακάτω, να ακουμπήσεις τον κόσμο του αλλουνού. Όταν βλέπω μάτια με αλήθεια, συγκινούμαι. Δεν γίνεται πάντως διαφορετικά, έχουμε ανάγκη ο ένας τον άλλο, μα χάσαμε τη σύνδεση. Μόνο η ισχύς εν τη ενώσει θα δώσει τις λύσεις που αποζητάμε’.

Για τη στάση της Λωξάντρας απέναντι στη ζωή
‘Είχε μια μεγάλη καρδιά και έναν μεγαλειώδη τρόπο να αποδέχεται τα γεγονότα της ζωής. Πέθαινε ένα παιδί της, έπεφτε σε βαθιά θλίψη, αλλά κατάφερνε να σταθεί ξανά στα πόδια της για να συνεχίσει. Στον τόπο δε που ήταν θαμμένοι οι δικοί της πήγαινε με τα ντολμαδάκια και τις ελιές της, σαν σε εκδρομή, για να πάει να μιλήσει στους ανθρώπους της που φύγανε. Τα έφερνε όλα μες στη ζωή. Όλα αυτά τα έχουμε δει. Η Λωξάντρα μάς θυμίζει τι είχαμε και τι χάσαμε. Έχουμε ξεχάσει οι άνθρωποι πώς να βλέπουμε τα σημάδια, τις συνθήκες που δημιουργούνται γύρω μας’.

Για τις επιδιώξεις του έργου
‘Κάνουμε τον αγώνα μας με τη Λωξάντρα και θέλω να συνεχίσω σε αυτό το μήκος κύματος. Ο κόσμος πρέπει να αντιληφθεί ποια είναι η ανάγκη του. Και αυτή είναι μια προσωπική διαδικασία. Αν δεν έχουν χτυπήσει τα καμπανάκια με τόσα που γίνονται, δεν ξέρω το ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει ένα έργο, όποιο κι αν είναι αυτό. Θα κάνουμε βέβαια κι εμείς την προσπάθειά μας. Μπας κι αυτοί οι πέντε άνθρωποι καταλάβουν, μπας και συγκινηθούν. Πρώτα είναι να αλλάξω εγώ, και ύστερα είναι να δω μάτια που έχουν αλλάξει κι αυτά. Κι έπειτα να ενωθούμε για να γίνει η ομάδα μεγαλύτερη, πιο δυνατή. Καμιά φορά το έργο μπορεί να είναι και το έναυσμα για να ξεκινήσει κανείς τον αγώνα του. Γι’ αυτό ακριβώς και η Έφη δεν κινήθηκε στους γραφικούς, μελό ή ηθικοπλαστικούς σχεδιασμούς της παράστασης. Η προσπάθεια είναι να μείνουν τα νοήματα, τα ζουμιά, αλλά με έναν τρόπο πιο κοντά σε μας, με έναν τρόπο πιο… ελπιδοφόρο. Η ζωή προχωρά και έχουμε ανάγκη την ελπίδα. Όχι λέγοντας ‘πώς ήταν τότε’, αλλά τονίζοντας πώς μπορούν να γίνουν σήμερα’.

Για την πίστη
Τι έχω να κάνω, λοιπόν, σήμερα; Να φροντίσω όχι μόνο για τον εαυτό μου, αλλά και για τους άλλους. Να πω: δόξα σοι ο Θεός, σε όποιο θεό πιστεύει ο καθένας, και κυρίως στο Θεό που κουβαλάμε μέσα μας. Δεν πιστεύουμε πλέον, μα η Λωξάντρα είχε τεράστια πίστη. Πίστη στα πάντα, στη φύση, στα λουλούδια, στους ανθρώπους, στη ζωή. Χρειαζόμαστε ένα κομματάκι απ’ την πίστη της Λωξάντρας. Αυτό αρκεί.

Info: Επίσημη πρώτη: Σ 31 Οκτ, Αίθουσα Εύης Γαβριηλίδης, Θέατρο ΘΟΚ, Λευκωσία. Παραστάσεις κάθε Παρ & Σ, 20.30 & Κ 18.00. Πληρ. 77772717.