Αναζητώντας τα αίτια της αποτυχίας της Ε.Φ. το ‘74

ΤΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ*
Ενώ συμπληρώθηκαν 41 χρόνια από την εισβολή, πέρα από την έρευνα της Βουλής, που διεξήχθη λίγα χρόνια μετά, λίγοι τολμούν να κάνουν αναλύσεις για τα αίτια της δικής μας στρατιωτικής αποτυχίας, στον βαθμό που μας αναλογούν κάποιες ευθύνες υπό τα δεδομένα της θλιβερά αρνητικής αναλογίας δυνάμεων, ηθικού-ενότητας και σύγχυσης που επικρατούσε. Σε αυτό το πλαίσιο, κάποιες ελλείψεις που ανάγονται σε άλλα θέματα έχουν περιθωριοποιηθεί, όμως έπαιξαν τον δικό τους ρόλο.
Σίγουρα οι συνθήκες μάχης ήταν άνισες και έως και ισοπεδωτικά ετεροβαρείς, η δράση της Ε.Φ. αποσόβησε μεγαλύτερες καταστροφές και σίγουρα παρόλες τις συνθήκες υπήρξε μια υποτυπώδης οργανωμένη προσπάθεια, που αγωνίστηκε να σταματήσει τη λαίλαπα των επερχόμενων δεινών. Μερικοί παράγοντες, που δεν εμπίπτουν σε αυτήν την πρόνοια και ανάγονται σε μια ελαφρά ανασκόπηση των ιστορικών γεγονότων, είναι οι εξής:
Λανθασμένες επιλογές που δεν ταίριαζαν με τις εξελίξεις. Το παράδειγμα της καταστροφής της 181 Μ.Π. είναι ίσως το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα, όπου το δόγμα της ελαστικής άμυνας παραλείφθηκε τραγικά να εφαρμοστεί. Ενώ τα τάγματα που υποστήριζε η μοίρα είχαν υποχωρήσει σημαντικά, ο επιτελής του ΓΕΕΦ, που στάλθηκε να ελέγξει την κατάσταση και να εγκρίνει την υποχώρηση, αρνήθηκε. Από τη μια το δόγμα του περί μη υποχώρησης δεν είναι άκυρο σε στρατιωτικές σχολές, όμως η επιμονή του για ένα τάγμα υποστήριξης ήταν αμφιλεγόμενη.
Στρατηγικά λάθη. Ενώ υπάρχουν διάχυτες οι υποψίες για προδοσία, είναι αποδεκτό ότι ένα από τα μεγαλύτερα λάθη της Ε.Φ. ήταν η διαταγή υποχώρησης της 31 Μ.Κ., 33 Μ.Κ. και 34 Μ.Κ. από τις θέσεις τους στον Πενταδάκτυλο επί του περάσματος Αγύρτας-Μπογαζιού. Η απόσυρση της μοίρας ήταν ένα σφάλμα που πυροδότησε την ανατροπή των συσχετισμών καθώς ουσιαστικά απωλέσθη η Κερύνεια.
Ελλιπές όραμα και ψυχολογική μέριμνα. Η προσπάθεια δεν χαρακτηρίστηκε από πραγματικό όραμα ουσιαστικής παρουσίας πέραν λαμπρών εξαιρέσεων αλλά ούτε και τέθηκαν πράξεις που να έχουν ψυχολογική ενίσχυση, όπως τοποθέτηση γνωστού ανδρός σε υψηλό πόστο για να υπάρχει αίσθημα εμπιστοσύνης στις πιθανότητες κάποιας επιτυχούς αντίστασης.
Μια τέτοια ανάλυση περισσότερο σκοπό έχει να θίξει λανθασμένους υπερπροοπτισμούς που ανάγονται της αποδεκτής υπόθεσης της δυσμενούς αναλογίας δυνάμεων και συγκυριών, οι οποίες οδηγούν με τη σειρά τους αθέλητα σε άλλες παρανοήσεις που είναι επιζήμιες, σε όποια δευτερεύουσα συνιστώσα της επεξήγησης και αν επαφίενται.
* Εκπαιδευτικός, αναλυτής