ΡΙΝΓΚ ΤΗΣ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑΣ
ΚΥΡΙΑΚΗ 17/0515

Αρχίζουν πλέον και επίσημα οι απευθείας συνομιλίες για το Κυπριακό. Άλλαξε κάτι από τον Οκτώβρη που διακόπηκαν; Ποια η βαρύτητα της παρουσίας Ακιντζί; Υπάρχουν περιθώρια αισιοδοξίας; Σήμερα στο ρινγκ της επικαιρότητας φιλοξενούνται δύο ακαδημαϊκοί. Ο Κώστας Γουλιάμος και ο Γιώργος Κέντας.


ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

- Ο κύριος Άιντα κάνει λόγο για παράθυρο ευκαιρίας για λύση του Κυπριακού προφανώς μετά την εκλογή Ακιντζί. Είναι όντως έτσι τα πράγματα;
- Η εκλογή Ακιντζί χαιρετίστηκε πανταχόθεν. Αφού η Τουρκία ελέγχει τα κατεχόμενα και «επέτρεψε» την εκλογή Ακιντζί, δεν μπορεί να ερμηνευτεί και ως ένα πρώτο σημάδι για αλλαγή στάσης;
- Οι διαπραγματεύσεις ξεκινούν από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν και αφορά στην έναρξη συζήτησης επί των μεγάλων κεφαλαίων. Τι πρέπει να έχει κατά νουν η Λευκωσία και ποια τακτική πρέπει να ακολουθήσει;
- Τα ΜΟΕ είναι υποβοηθητικά της διαδικασίας ή μπορούν να αναγνωστούν και ως παρελκυστική τακτική, όπως την ερμηνεύουν παρασκηνιακά τα ΗΕ που θέλουν συζητήσεις επί της ουσίας;

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΑΣ
Ακαδημαϊκός
· Η επανέναρξη των συνομιλιών προγραμματίστηκε ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των παράνομων εκλογών. Ήταν απόφαση της Άγκυρας να επαναρχίσουν οι συνομιλίες. Ο κ. Άιντα ανακοίνωσε την έναρξη των συνομιλιών μετά από συνάντηση στην Άγκυρα και ακολούθως επισκέφθηκε τον κ. Έρογλου. Μετά από τη συνάντηση εκείνη ο κ. Άιντα ανακοίνωσε ότι οι συνομιλίες θα επαναρχίσουν τον Μάιο, αφήνοντας να νοηθεί ότι ο συνομιλητής της τουρκοκυπριακής κοινότητας θα ήταν ο κ. Έρογλου. Πολύ λίγοι πίστευαν στην επικράτηση Ακιντζί και ο κ. Άιντα δεν ήταν ένας από αυτούς. Η φράση «παράθυρο ευκαιρίας» χρησιμοποιήθηκε πολλές φορές. Θα δούμε τι θα γίνει στο τραπέζι των συνομιλιών.
· Η Τουρκία δεν περίμενε την επικράτηση Ακιντζί, ούτε και ήταν επιλογή της. Η Άγκυρα εργάστηκε για να χάσει ο κ. Έρογλου. Επέλεξε την κ. Σιμπέλ, αλλά αυτή δεν κατάφερε να περάσει στον δεύτερο γύρο των παράνομων εκλογών. Ο κ. Ακιντζί θέλει μια νέα σχέση ψευδοκράτους-Τουρκίας. Ο κ. Ερντογάν όμως κινήθηκε άμεσα και επέβαλε τους όρους του. Στις συνομιλίες ο κ. Ακιντζί θα κινηθεί στις παραμέτρους του σχεδίου Ανάν και θα προσαρμοστεί με την τακτική Ερντογάν. Ο κ. Ναμί θα συντονίζεται πρώτα με την Τουρκία και μετά με τον κ. Ακιντζί.
· Η ελληνοκυπριακή κοινότητα πρέπει να ξεκαθαρίσει τις θέσεις της. Επικρατεί μια ασάφεια τόσο για τις θέσεις όσο και για την τακτική. Θα πρέπει να υπάρξει ένα ξεκαθάρισμα όσον αφορά τις κόκκινες γραμμές της ελληνοκυπριακής κοινότητας. Το Κυπριακό δεν μπορεί να τύχει διαχείρισης μέσω επικοινωνιακών στρατηγημάτων και δημόσιων αντιπαραθέσεων.
· Τα ΗΕ (και οι Αμερικανοί-Βρετανοί, οι οποίοι βρίσκονται πίσω από τη Γραμματεία του ΟΗΕ) δεν προωθούν την ιδέα των ΜΟΕ αλλά «game changing steps», δηλαδή προωθούν ριζοσπαστικές κινήσεις, οι οποίες θα δημιουργήσουν νέα τετελεσμένα επί του εδάφους. Τα βήματα αυτά αποσκοπούν στη δημιουργία δυναμικής για ομαλή ενσωμάτωση των δύο «συνιστώντων κρατών» στη «νέα κατάσταση πραγμάτων». Εδώ χρειάζεται προσοχή.

ΚΩΣΤΑΣ ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ
Ακαδημαϊκός

· Όπως οι προκάτοχοί του, έτσι και ο κ. Άιντα επικαλέστηκε την παροιμιώδη πλέον έκφραση περί «παράθυρου ευκαιρίας για το Κυπριακό». Ας σημειωθεί πως τον περασμένο μήνα ο κ. Άιντα με τις κυνικές, αν όχι προκλητικές, δηλώσεις του στο ΚΥΠΕ είχε φροντίσει να προκαλέσει αφενός την έντονη αντίδραση όλου του πολιτικού κόσμου της Κύπρου, αφετέρου το διάβημα της ίδιας της Κυβέρνησης. Ακόμα και το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε εγκαλέσει τον κ. Άιντα για τις δηλώσεις του. Σε κάθε περίπτωση, ο κ. Άιντα όφειλε να μελετήσει τα ψηφίσματα του ΟΗΕ και το Διεθνές Δίκαιο.
Κατά συνέπεια, δεν είναι η «εκλογή» Ακιντζί που θα καθορίσει ή καθορίζει το λεγόμενο «παράθυρο ευκαιρίας», αλλά αυτός και μόνο ο συσχετισμός δυνάμεων σε γεωπολιτικό πεδίο.
· Αναμφίβολα, η «εκλογή» Ακιντζί έχει την πολιτική της σημειολογία. Ωστόσο, η υπόμνηση της θητείας Ταλάτ και, κυρίως, του γεωπολιτικού συσχετισμού των δυνάμεων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, καθότι μέρος του εγχώριου πολιτικού κόσμου αλλά και αναλυτών κυριεύονται από την «αρχή» ενός πολιτικού βολονταρισμού και, έτσι, είτε από κεκτημένη υπεραισιοδοξία είτε από υπερεκτίμηση εφορμούν σε ιστορικό κενό, μη λαμβάνοντας υπ' όψιν τα πραγματικά μεγέθη και τους όρους που καθορίζουν τη γεωπολιτική συγκυρία του Κυπριακού. Οι ιστορικές συνθήκες έχουν δείξει και αποδείξει ότι ο κίνδυνος που ελλοχεύει όταν αυτή η «αρχή» εφαρμόζεται καθ' υπερβολήν, επιφέρει τη διολίσθηση του Κυπριακού στον τακτικισμό και, τελικά, στην πλήρη ενσωμάτωσή του στο συστημικό πλέγμα των νεοταξικών και ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων.
· Το μέγα ζητούμενο είναι η διεξαγωγή ουσιαστικών συνομιλιών και όχι ο προσχηματικός διάλογος. Φοβάμαι, όμως, πως η έναρξη των συνομιλιών εκκινεί από μιαν ακρωτηριασμένη βάση, αφού γίνεται κατ' απαίτησιν εκείνων των νεοαποικιακών δυνάμεων που έχουν επιδείξει εγκληματική ανοχή έναντι της Άγκυρας, που κυριολεκτικά θωπεύουν την Τουρκία παρόλη την έκδηλα προκλητική συμπεριφορά της. Μέσα σε τέτοιες συνθήκες, και με δεδομένη βέβαια την τεράστια οικονομική κρίση που βιώνουμε, πιστεύω πως δύσκολα διασφαλίζεται το πλαίσιο ενός ουσιαστικού διαλόγου που μπορεί να οδηγήσει σε μια δίκαιη, δημοκρατική και βιώσιμη λύση. Επιπρόσθετα, ας έχουμε υπ' όψιν την εύστοχη δήλωση του ΥΠΕΞ της Ελλάδας κ. Νίκου Κοτζιά, ότι δηλαδή «δεν μπορεί να υπάρξει λύση εάν δεν φύγει και η τελευταία τουρκική μπότα από την Κύπρο».
· Τα ΜΟΕ λειτουργούν υποβοηθητικά όταν βέβαια δεν υποκαθιστούν την ουσία της λύσης ή δεν εμπεδώνουν την αμφίδρομη εφαρμογή της ύλης τους. Μολαταύτα, θα πρέπει κανείς να διαθέτει τεράστια αποθέματα πολιτικής αβελτηρίας, ώστε να μη διακρίνει πως τα ΗΕ, όταν θέλουν συζητήσεις επί της ουσίας, εννοούν κατά βάσιν κατοχύρωση των στρατηγικών συμφερόντων των νεοταξικών δυνάμεων. Στην περίπτωση της Κύπρου, παραβιάζεται ο χάρτης των Ηνωμένων Εθνών από τις βρετανικές βάσεις, ενώ παράλληλα τα ίδια τα ΗΕ παραβιάζουν εαυτόν, αφού στις συζητήσεις για την επίλυση του Κυπριακού όχι μόνο δεν θίγουν το ζήτημα, αλλά αναγνωρίζουν τις βάσεις ως κράτος βρετανικό, όπως άλλωστε έγινε στις πρόνοιες του «σχεδίου Ανάν- Χάνεϊ».