Recto/Verso: Από το Βυζάντιο στο Μοντερνισμό

Το Ίδρυμα Ευαγόρα και Κάθλιν Λανίτη, η Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης Λεμεσού και το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού συνεργάζονται με το Δήμο Λεμεσού και την Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού για τη διοργάνωση μιας αξιόλογης έκθεση που αναβλύζει θρησκεία από το Βυζάντιο.
Η εμφάνιση της βυζαντινής τέχνης άρχισε από τον 4ον αιώνα ενώ είχε εξαπλωθεί στην ανατολική Ευρώπη Ρωσία και Αρμενία. Στην πορεία αναμείχθηκε δημιουργικά με τη μεσαιωνική τέχνη της Δύσης και του Ισλάμ, βοηθώντας έτσι στη δημιουργία διαφόρων καλλιτεχνικών ρευμάτων. Με την επέκταση του Χριστιανισμού και την ίδρυση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, έγινε το κατ’ εξοχήν μέσο για την οπτικοποίηση του υπερβατικού κόσμου και τη διάδοση των μηνυμάτων της νέας θρησκείας και της νέας κοινωνικοπολιτικής ιδεολογίας. Για την απόδοσή της χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από την αρχαία ελληνική παράδοση, το μυστικισμό και την εσωτερικότητα της Ανατολής, δημιουργώντας έτσι τη δική της ταυτότητα που της επέτρεψε να κυριαρχήσει στην ορθόδοξη χριστιανική Ανατολή για σχεδόν μιάμιση χιλιετία, εκφράζοντας, μέσα από τη θέασή της, την πνευματικότητα και τον εσωτερισμό της θρησκείας που υπηρετεί. Με την άλωση της Κωνσταντινούπολης η τέχνη αυτή είχε παγιοποιηθεί και περιθωριοποιηθεί. Γι’ αυτό και στα νεότερα χρόνια πέρασε στην αρχή απαρατήρητη, αφού τα σκήπτρα θαυμασμού εκείνης της εποχής τα κρατούσε η εντυπωσιακή τέχνη της αναγέννησης και μεταρρύθμισης. Εκτιμήθηκε ευτυχώς αργότερα και το κλίμα άρχισε να αλλάζει στην Ελλάδα στα τέλη του 19ου αιώνα με την ίδρυση της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας το 1884 και του Βυζαντινού Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών το 1914. Αν κατανοήσει κάποιος σήμερα τις συνθήκες δημιουργίας της Βυζαντινής Τέχνης, που είναι βέβαια πολύ διαφορετικές από τις συνθήκες της νεότερης καλλιτεχνικής δημιουργίας, τότε θα αντιληφθεί το μεγαλείο, το μυστικισμό και τη θρησκευτικότητα που εκπέμπουν. Τα έργα της δεν φτιάχτηκαν απλώς για να τα θαυμάζουμε, αλλά για να καλύψουν ένα ευρύ φάσμα πρακτικών αναγκών, λατρείας, κοινωνίας και διαδικασιών, ενώ η όλη τεχνική της αποσκοπούσε στο να καταστήσει τις εικόνες αποτελεσματικές στη χρηστική τους λειτουργία, δημιουργώντας έτσι μια ιδιαίτερη, μοναδική και ‘στρατευμένη’ τέχνη.
Η έκθεση ‘Recto/Verso: Από το Βυζάντιο στον Μοντερνισμό’ με επιμελήτρια τη Δρ. Νάτια Αναξαγόρου, παρουσιάζει αντιπροσωπευτικά δείγματα της εικονογραφικής δημιουργίας από τον 12ο έως τον 17ο αιώνα, ξεδιπλώνοντας έτσι ολοκληρωμένα τις πτυχές της εκκλησιαστικής τέχνης, από τα βυζαντινά χρόνια και τη Φραγκοκρατία έως την Τουρκοκρατία, καλύπτοντας παράλληλα ένα ευρύ φάσμα ύφους και χρονολογιών που ξεσκεπάζουν διαφορετικές εποχές της ιστορίας του τόπου. Επικεντρώνεται επίσης σε μερικές από τις πιο σημαντικές εικόνες, που προέρχονται από μοναστήρια και εκκλησίες χωριών της επισκοπικής περιφέρειας Λεμεσού. Οι οκτώ από αυτές είναι αμφιπρόσωπες, ‘Recto/Verso’ και υποδηλούν την αμφίπλευρη αναπαράσταση, φέροντας στη μια τους όψη τη Βρεφοκρατούσα Παναγία και στην άλλη, τη Σταύρωση ή τον Ελκόμενο Χριστό ή απλώς έναν Σταυρό με διακοσμητικά μοτίβα. Η εικαστική αυτή περιδιάβαση ενισχύεται με έργα σύγχρονων Κυπρίων καλλιτεχνών, στα οποία αποτυπώνεται η ευρηματική επανερμηνεία και επαναδιατύπωση της συγκεκριμένης αγιογραφικής θεματολογίας, καθώς αυτή αναδιπλώνεται μέσα από τη βυζαντινή και μέσα από τη μεταγενέστερη δυτικότροπη, σταυροφορική και ιταλοβυζαντινή παράδοση της Κύπρου.

Εγκαίνια Παρ 20 Μαρ, 19.30, Κέντρο Ευαγόρα και Κάθλιν Λανίτη, Λεμεσός. Γενική είσοδος: €5, είσοδος σε άτομα κάτω των 18 ετών: €2. Ελεύθερη είσοδος σε στρατιώτες και φοιτητές. Πληροφορίες 25342125. Διάρκεια έως 8/5.