Το κράτος προχωρά με πρότυπο τις ΗΠΑ αλλά πάντα υπό την επιτήρηση της Κίνας

Η Ταϊβάν σε λεπτή ισορροπία

Είναι οργανωμένο κράτος, αλλά επισήμως δεν είναι κράτος, αφού δεν αναγνωρίζεται από τα Ηνωμένα Έθνη. Διατηρεί διπλωματικές σχέσεις μόνο με 22 χώρες και με αυτές το Πεκίνο έχει διακόψει τις δικές του

ΟΙ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ
συναλλαγές ανάμεσα
στη Λαϊκή Κίνα και
στην Ταϊβάν φτάνουν
τα 200 δις
δολάρια ετησίως

ΛΕΖΑΝΤΑ: Η Ταϊπέι είναι η πρωτεύουσα της Ταϊβάν.

ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΒΙΣΤΩΝΙΤΗ*

«Δεν μπορείς να φανταστείς πώς ήταν η Ταϊβάν ώς τη δεκαετία του 1980, όταν την κυβερνούσε ένα σκληρό μιλιταριστικό καθεστώς», μου λέει ο Βόλφγκανγκ Κουμπίν, επιφανής σινολόγος και ποιητής που διδάσκει έξι μήνες κάθε χρόνο στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου και τους υπόλοιπους στο Πανεπιστήμιο της Βόννης. Έχοντας περάσει στην Άπω Ανατολή το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, γνωρίζει άριστα τη Λαϊκή Κίνα, την Ταϊβάν, το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο. Βρισκόμασταν στην Ταϊπέι, την πρωτεύουσα της Ταϊβάν, και περπατούσαμε σε μία από τις κεντρικές λεωφόρους μπροστά από το πανεπιστήμιο. Ήταν 25 του περασμένου Νοεμβρίου και σε τέσσερεις ημέρες θα διεξάγονταν οι εκλογές για την τοπική αυτοδιοίκηση (δήμαρχοι και περιφερειάρχες). Η πόλη σε τίποτε δεν σου έδινε την εντύπωση ότι βρισκόταν σε προεκλογική περίοδο. Ούτε πανό ούτε αφίσες υποψηφίων και κομμάτων ούτε καν πολιτικές συγκεντρώσεις τις ημέρες που έμενα στην πόλη. Αλλά η ηρεμία ήταν φαινομενική και οι εκλογές, όπως αποδείχθηκε τέσσερεις ημέρες αργότερα, κρίσιμες για τις πολιτικές εξελίξεις που θα επακολουθούσαν. Το κυβερνών κόμμα Κουομιντάνγκ ήθελε να τις κερδίσει για να ενισχύσει την πολιτική του, της ανάπτυξης στενότερων σχέσεων με τη Λαϊκή Κίνα, ενώ το κόμμα της αντιπολίτευσης, Δημοκρατικό Προοδευτικό Κόμμα, έχει εντελώς αντίθετη πολιτική γραμμή.

Μοντέλο Χονγκ Κονγκ
Το Πεκίνο λέει ότι η Ταϊβάν είναι μέρος της Κίνας και πως σ' αυτή την περίπτωση θα πρέπει να εφαρμοστεί το μοντέλο του Χονγκ Κονγκ: μία χώρα, δύο συστήματα. Μια διόλου ευκαταφρόνητη μερίδα των Ταϊβανέζων, όμως, που την εκφράζει το κυβερνών κόμμα, ενώ ώς τώρα δεν θα αντιμετώπιζε αρνητικά μια παρόμοια λύση, μετά τις πρόσφατες διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ φαίνεται ότι αλλάζει στάση. Στις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου το κυβερνών κόμμα υπέστη συντριπτική ήττα, με αποτέλεσμα να παραιτηθεί ο πρωθυπουργός Γιανγκ Γι Χούα (ακολουθούμενος και από πολλούς υπουργούς), διότι, όπως δήλωσε, «ο λαός αποδοκίμασε την πολιτική του», ενώ και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Μα Γιν Τζέου παραιτήθηκε από την προεδρία του κόμματός του και υποσχέθηκε ότι θα αλλάξει και το καταστατικό του. Έτσι αναλαμβάνονται εδώ οι πολιτικές ευθύνες από τις ηγεσίες των κομμάτων, οι οποίες σέβονται τους ψηφοφόρους, σε μια χώρα μάλιστα όπου μόλις τα τελευταία 30 χρόνια το πολίτευμα είναι δημοκρατικό.

Η οικονομική παράμετρος
Η οικονομική πραγματικότητα εντούτοις έχει διαφορετικές, πολύ σημαντικότερες και κρισιμότερες παραμέτρους. Το ύψος των εμπορικών συναλλαγών ανάμεσα στη Λαϊκή Κίνα και στην Ταϊβάν φτάνει τα 200 δις δολάρια ετησίως. Η Κίνα καταλαμβάνει την πρώτη θέση στις εξαγωγές της Ταϊβάν και η Ταϊβάν την πέμπτη στις εξαγωγές της Κίνας. Τα προϊόντα αιχμής που παράγονται είναι κυρίως τεχνολογικά και η συνεργασία Ταϊβάν-Λαϊκής Κίνας στον τομέα αυτό στενότατη, αφού οι δύο χώρες τα εξάγουν από κοινού στον υπόλοιπο κόσμο. Στον οικονομικό πόλεμο για τον έλεγχο του Ειρηνικού (ανάμεσα στην Κίνα και στην Ιαπωνία φυσικά) η Ταϊβάν, που θεωρείται μία από τις λεγόμενες «τέσσερεις τίγρεις» της Ασίας, λόγω της γεωγραφικής θέσης της και της ποιότητας των προϊόντων που παράγει, έχει αποφασιστική σημασία. Αν θυμηθεί κανείς αυτό που είπε πριν από πολλά χρόνια Αμερικανός διπλωμάτης, ότι «το χθες ήταν η Μεσόγειος, το σήμερα ο Ατλαντικός και το αύριο ο Ειρηνικός» μπορεί, κρίνοντας από τα διαθέσιμα στοιχεία, να καταλάβει πόσο δίκιο είχε. Ο Ατλαντικός βεβαίως (δηλαδή οι ΗΠΑ) είναι το πρότυπο τόσο στη Λαϊκή Κίνα όσο και στην Ταϊβάν και γι' αυτό αρκεί μια απλή επίσκεψη σε ένα από τα μεγάλα πανεπιστήμια.

ΗΠΑ και Ιαπωνία
Το Πανεπιστήμιο της Ταϊπέι, που επισκέφθηκα με φίλο καθηγητή πανεπιστημίου του Πεκίνου, με έκανε να ντραπώ για την κατάντια των δικών μας. Ενα campus τεράστιο, ένα αχανές ακαδημαϊκό πάρκο με πλήθος δέντρα, φυτά, λιμνούλες με νούφαρα και καλλιέργειες για τους σπουδαστές της Γεωπονικής Σχολής. Αίθρια παντού και καφενεία εξαιρετικού γούστου. Το κάπνισμα φυσικά απαγορεύεται όχι μόνο στους εσωτερικούς χώρους αλλά σε όλο το campus. Το κτίριο κάθε σχολής είχε ειδικό χώρο για να παρκάρουν οι φοιτητές τα ποδήλατά τους, που τα έβλεπε κανείς σε υποδειγματική τάξη. Γκραφίτι δεν υπήρχε φυσικά πουθενά, όχι μόνο εδώ αλλά και σε ολόκληρη την πόλη. Με μια πρώτη ματιά, είναι δύσκολο να διαπιστώσει κανείς την επίδραση της Ιαπωνίας που κατέλαβε την Ταϊβάν το 1895, όταν η Αυτοκρατορία της Ιαπωνίας στον πρώτο Σινοϊαπωνικό Πόλεμο νίκησε την Κίνα της δυναστείας των Τσινγκ και η Ταϊβάν παρέμεινε υπό ιαπωνική κατοχή ώς το 1945. Αν όμως παρατηρήσει την αρχιτεκτονική των εσωτερικών χώρων, όπου το υλικό που κυριαρχεί είναι το ξύλο -κυρίως στις βαθιές αποχρώσεις του καφέ- και τα σχέδια των επίπλων, το αντιλαμβάνεται, σε συνδυασμό μάλιστα με την αρχιτεκτονική των μικρών κήπων που θυμίζει τους αντίστοιχους ιαπωνικούς. Και πολλά βιβλία, σε αντίθεση με τα ισχύοντα στη Λαϊκή Κίνα, τυπώνονται ακολουθώντας το ιαπωνικό πρότυπο, διαβάζονται δηλαδή από τα δεξιά προς τα αριστερά. Η Ταϊβάν είναι οργανωμένο κράτος, αλλά επισήμως δεν είναι κράτος, αφού δεν αναγνωρίζεται από τα Ηνωμένα Έθνη. Διατηρεί κανονικές διπλωματικές σχέσεις μόνο με 22 χώρες και με αυτές το Πεκίνο έχει διακόψει τις δικές του.

Ο αιώνας της Κίνας
Το Υπουργείο Άμυνας της Ταϊβάν κατήγγειλε πρόσφατα ότι τα ηλεκτρονικά συστήματα της χώρας έχουν δεχθεί 7,7 εκατ. επιθέσεις με ιούς από χάκερ της Λαϊκής Κίνας, συμπεραίνοντας ότι πρόκειται για ένα είδος πρόβας τζενεράλε ενόψει μελλοντικών επιθέσεων της Λαϊκής Κίνας στα ηλεκτρονικά συστήματα μεγάλων χωρών (των ΗΠΑ πρωτίστως). Αυτά βέβαια πυροδοτούν πλήθος σενάρια συνωμοσίας, που ενισχύονται από το γεγονός ότι στη Σιγκαπούρη, ο πληθυσμός της οποίας αποτελείται από Κινέζους κατά 65%, έχει αναπτυχθεί η μεγαλύτερη παγκοσμίως λεωφόρος της πληροφορικής. Όσα συμβαίνουν στην Ασία πιστοποιούν δύο πράγματα για το μέλλον του κόσμου: πρώτον, ότι το πρότυπο είναι οι ΗΠΑ, δηλαδή η χώρα που παράγει το know how της υψηλής τεχνολογίας (και είναι αφελείς όσοι πιστεύουν ότι υπάρχει ενδεχόμενο το ευρώ, ιδίως μάλιστα μετά την κρίση που κλονίζει την Ευρωζώνη, να αντικαταστήσει το δολάριο στις διεθνείς συναλλαγές) και, δεύτερον, ότι το τίμημα που αργά ή γρήγορα θα πληρώσει η Δύση για τη μεταφορά όλων σχεδόν των παραγωγικών διαδικασιών στην Ασία δεν θα είναι ευκαταφρόνητο. Η πρόσφατη γιγαντιαία συμφωνία στον ενεργειακό τομέα ανάμεσα στη Ρωσία και στην Κίνα, που ρίχνει την πρώτη στην αγκαλιά της δεύτερης, δείχνει ποιος θα έχει σύντομα το πάνω χέρι.


*ΠΗΓΗ: Το Βήμα