Η νέα πανεπιστημιακή φιλοσοφία σπουδών
ΤΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ*
Πρόσφατα ένας φίλος επέστρεψε από ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην Ελλάδα και μου μετέφερε τις εντυπώσεις του. Οφείλω να ομολογήσω ότι αυτές αντανακλούν ένα νέο επίπεδο μόρφωσης και αντίληψης σε σχέση με αυτό που βιώσαμε όσοι τελειώσαμε τα πανεπιστήμια πριν από 15 χρόνια.
Η εντύπωσή μου δημιουργήθηκε πολύ πριν από αυτή την ανταλλαγή απόψεων, όταν συζητούσα με άτομα που διήγαγαν προγράμματα σε πανεπιστήμια εδώ στην Κύπρο, όπου τα δύο συστήματα είναι συγκοινωνούντα δοχεία.
Μία από τις εντυπώσεις είναι η έλλειψη πρόνοιας για έκβαση αποτελέσματος στις μελέτες παρά για μια ακαδημαϊκού τύπου επισκόπηση της βιβλιογραφίας. Ο φίλος μού τόνισε ότι η θεωρητικοποίηση εξελίχθηκε σε τέτοιο βαθμό, που στην ουσία τα προγράμματα έχουν οριζόντια εξέλιξη και καθόλου κάθετη.
Ενώ, υποστήριξε, από ένα αξιόλογο άρθρο κάποιος μπορεί να βγάλει σχεδόν τα περισσότερα συμπεράσματα και να κάνει μια περιεκτική μελέτη, οι σύγχρονοι καθηγητές αξιολογούν μόνο με βάση τον αριθμό των βιβιλιογραφικών αναφορών οι οποίες αποτελούν το κύριο, παρά το δευτερεύον, μέρος της βαθμολογίας.
Όποια έμφαση σε διεξοδικό συμπέρασμα, το οποίο μπορεί να έχει πρακτική σημασία, θεωρείται από τους σύγχρονους καθηγητές περίπου ως ερασιτεχνισμός και αντι-επιστημονισμός, ενώ η οριζόντια αποστασιοποιημένη προβολή στοιχείων είναι ο αποδεκτός κανόνας.
Παρόμοιες εκτιμήσεις έκαναν και γνωστοί μου που ασχολούνται με το θέμα, τονίζοντας ότι υπέστησαν παρατηρήσεις, γιατί εκφράζονταν με στόμφο που δεν δικαιολογούσαν οι γνώσεις ή η εμπειρία τους.
Είναι προφανές ότι στα τελευταία 15 χρόνια επήλθε μια πραγματική μετατόπιση στον τομέα έμφασης και καλλιέργειας για την απόκτηση του πτυχίου. Παρόλα αυτά, η μετατόπιση δεν στηρίζεται σε καμιά επιστημονική θέση, παρά είναι αυθαίρετη και η διαδικασία που οδήγησε σε αυτή επίσης. Αν είναι φαινόμενο μόνο στον ελληνικό χώρο ή αμβλυμένη μορφή ένος γενικότερου φαινομένου, που έχει πολιτικοκοινωνικό υπόβαθρο, είναι άγνωστο προς το παρόν. Είναι όμως ένα φαινόμενο που επηρεάζει άμεσα τον τρόπο σκέψης και αντιμετώπισης ζητημάτων δεδομένου του κεντρικού ρόλου της παιδείας που πρέπει να αναλυθεί περαιτέρω και να συσχετιστεί με πιθανές αστοχίες του γενικότερου οικονομικοπολιτικού συστήματος.
*Εκπαιδευτικός, αναλυτής