Ζάχαρη, μέλι, στέβια ή ασπαρτάμη;
Ακούγονται πολλά τελευταίως για την αντικατάσταση της ζάχαρης από άλλα γλυκαντικά προϊόντα. Πολλοί συστήνουν το μέλι σαν ευεργετικό υποκατάστατο, άλλοι προωθούν το φυσικό γλυκαντικό στέβια, αφού πρόσφατες έρευνες μάς έδειξαν ότι μπορεί να έχει θετικές ιδιότητες για τον οργανισμό, ενώ άλλοι παραμένουν πιστοί στην ασπαρτάμη, αν και πολλά αρνητικά συνοδεύουν το όνομά της. Τι ισχύει πραγματικά; Ποια τα θετικά και ποια τα αρνητικά του κάθε γλυκαντικού;
Ζάχαρη
Η ζάχαρη είναι φυσική ουσία και προέρχεται από την επεξεργασία του ζαχαροκάλαμου. Είναι το πιο διαδεδομένο γλυκαντικό και 1 γρ. ζάχαρης δίνει 3.87 θερμίδες. Έχει κατηγορηθεί πολλάκις, αν και τα περισσότερα που λέγονται δεν ισχύουν.
Η ζάχαρη, αν καταναλώνεται με μέτρο στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, τότε δεν προκαλεί παχυσαρκία. Το πρόβλημα της παχυσαρκίας οφείλεται στην κατανάλωση περισσότερων θερμίδων από αυτές που το σώμα μας «καίει». Επίσης η ζάχαρη κατηγορείται για την εμφάνιση του ζαχαρώδη διαβήτη. Είναι ορθό να διευκρινιστεί ότι ο ζαχαρώδης διαβήτης μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα τα οποία πληρούν κάποιους παράγοντες κινδύνου (όπως η κληρονομικότητα, η παχυσαρκία και άλλα) και όχι λόγω υπερκατανάλωσης ζάχαρης.
Λέγοντας αυτά όμως είναι καλό να τονίσουμε ότι η ζάχαρη είναι ένα τρόφιμο με «άδειες» θερμίδες. Πέραν από άμεση μορφή ενέργειας στο σώμα δεν προσφέρει κάτι άλλο γι’ αυτό θα ήταν καλό να περιορίζουμε όσο μπορούμε την κατανάλωση της στην απλή της μορφή.
Στεβιόλη (Στέβια)
Η στεβιόλη είναι φυσική γλυκαντική ουσία η οποία είναι 200 με 300 φορές πιο γλυκιά από την κοινή επιτραπέζια ζάχαρη. Τη βρίσκουμε στην αγορά σε μορφή δισκίων ή σκόνης και 1 γραμμάριο στεβιόλης μας δίνει 0.4 θερμίδες.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας Τροφίμων δηλώνει ότι η στέβια δεν είναι τοξική, καρκινογόνα ή επικίνδυνη για τον άνθρωπο. Η στεβιόλη μπορεί να επηρεάσει θετικά τη γλυκόζη του αίματος στους υγιείς ανθρώπους χωρίς όμως να φαίνεται να έχει τα ίδια αποτελέσματα σε αυτούς που έχουν διαβήτη τύπου 2. Επίσης η στέβια δείχνει να έχει αντιβακτηριδιακές ιδιότητες καθώς και αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
Σε αντίθεση με κάποια τεχνητά γλυκαντικά η στέβια αντέχει στις ψηλές θερμοκρασίες και η γεύση της δεν αλλοιώνεται, επομένως μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη μαγειρική και την ζαχαροπλαστική, αλλά σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να αφήσει μια πικρή γεύση.
Μέλι
Το μέλι θεωρείται από πολλούς ως η υγιεινή επιλογή γλυκαντικού και έτσι προτιμάται η κατανάλωση του. Το μέλι δίνει 3 θερμίδες ανά γραμμάριο και 1κουταλακι (περίπου 10 γρ.) δίνει 30 θερμίδες.
Το μέλι είναι πηγή καλίου, νατρίου, ασβεστίου, φώσφορου και μαγνησίου καθώς και βιταμινών Α,Β,Γ,Δ και Ε. Το μέλι είναι πηγή ποικιλίας βιταμινών και μετάλλων και μπορεί να έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες, αφού εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες, με αποτέλεσμα την προστασία του οργανισμού κατά διαφόρων μορφών καρκίνου, καρδιαγγειακών νοσημάτων και της διαδικασίας της γήρανσης.
Επίσης το μέλι μπορεί να βοηθήσει στην αθλητική απόδοση, αφού είναι άμεσα διαθέσιμη μορφή ενέργειας για το σώμα, ενώ ο συνδυασμός του με πρωτεϊνούχα τρόφιμα μετά την άσκηση μπορεί να βοηθήσει με τη γρηγορότερη μεταφορά της πρωτεΐνης στους μύες και έτσι τη γρηγορότερη αποκατάστασή τους.
Παρόλα αυτά το μέλι δίνει θερμίδες και έτσι άτομα τα οποία προσέχουν το σωματικό τους βάρος και τη διατροφή τους θα πρέπει να το αποφεύγουν ή να το καταναλώνουν με μέτρο, ενώ γι’ άτομα με διαβήτη έχει την ίδια δράση στα επίπεδα γλυκόζης τους αίματος με τη ζάχαρη οπόταν θα πρέπει να αποφεύγεται.

Ασπαρτάμη
Η ασπαρτάμη είναι μια τεχνητή γλυκαντική ουσία η οποία είναι 200 φορές πιο γλυκιά από την κοινή ζάχαρη και 1 γρ. ασπαρτάμης μάς δίνει 4 θερμίδες. Σε πολύ μικρές ποσότητες επιτυγχάνεται η γλυκιά γεύση με την αντίστοιχη κατανάλωση μηδαμινών θερμίδων.
Αν και πολλά ακούστηκαν κατά διαστήματα εναντίων της ασπαρτάμης έχει αποδειχθεί ότι η χρήση της είναι ασφαλής και δεν είναι καρκινογόνα. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας Τροφίμων δηλώνει ότι το ασφαλές ανώτατο επιτρεπτό όριο είναι 40 mg ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα. Αυτό σημαίνει ότι ένας ενήλικας θα πρέπει να καταναλώνει 20 κουτάκια αναψυκτικού light την ημέρα για να φτάσει στο ανώτατο επιτρεπτό όριο.

Η ασπαρτάμη είναι μια καλή εναλλακτική επιλογή αντί της κοινής ζάχαρης γι’ άτομα τα οποία είναι σε υποθερμιδική διατροφή, αφού δίνει μηδαμινές θερμίδες, ή για διαβητικούς αφού δεν επηρεάζει τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα.

Η ασπαρτάμη όμως δεν διατηρεί τη γλυκύτητά της σε ψηλές θερμοκρασίες και γι’ αυτό δεν είναι ιδανική για ψήσιμο. Επίσης είναι καλύτερο να αποφεύγεται η κατανάλωσή της από άτομα που έχουν φαινυλκετονουρία, υποφέρουν από πονοκεφάλους και ημικρανίες.