Με τον Χασάνη στα φαράγγια της Ανδρολύκου
ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Έβγαλα τη φωτογραφία αυτή του Τουρκοκύπριου βοσκού Χασάν Μουσταφά, στο ερειπωμένο, αλλά πανέμορφο, πρώην τουρκοκυπριακό χωριό Ανδρολύκου στον Ακάμα -που δημοσιεύτηκε σε ρεπορτάζ μου στη «Σημερινή» στις 30 Αυγούστου 2009- ενώ με ξεναγούσε με πόνο ψυχής, όπως έγραψα, στο φαράγγι Πετράτη.
Ο Χασάνης, όπως τον έλεγαν οι φίλοι του, πέθανε προχθές στα 80 του χρόνια και τάφηκε χθες (24 Ιουλίου 2014) δίπλα στον τάφο της αγαπημένης του Χαμπούς, της Ελληνοκύπριας γυναίκας του, σε χώρο «κολλητά» στο μουσουλμανικό νεκροταφείο στην Ανδρολύκου, όπως μας πληροφόρησε ο καλός φίλος του, σκηνοθέτης Πανίκος Χρυσάνθου. Ανάμεσα στους δύο τάφους, ο Πανίκος τοποθέτησε μια κυπριακή σημαία, όπως του έδωσε εντολή, πριν πεθάνει.
Ήταν ο μοναδικός από τους Τουρκοκύπριους κατοίκους που έμειναν στο χωριό μετά το 1975, όταν οι υπόλοιποι μετακινήθηκαν στην κατεχόμενη Μύρτου. Όπως έγραψε ο Πανίκος Χρυσάνθου, ο Χασάνης έμεινε «για το χατίρι και την αγάπη της Χαμπούς, που δεν ήθελε να φύγει. Έζησαν μόνοι σε ένα έρημο χωριό, που μετατράπηκε σε μια απέραντη μάντρα. Ήταν ένα είδος εξορίας, επειδή αγάπησαν».
Το ρεπορτάζ μου πριν από πέντε χρόνια, αφορούσε τα λατομεία που λειτουργούν στην περιοχή μετά την εισβολή. Ο Χασάνης ανησυχούσε ότι τα λατομεία θα καταστρέψουν το φαράγγι του Πετράτη και άλλους χώρους μοναδικής ομορφιάς και περιβαλλοντικής αξίας, αφού ήδη άνοιξαν μεγάλες πληγές και τεράστιες τρύπες, που ακόμα δεν έκλεισαν, σε αυτόν τον παράδεισο.
Ο σεμνός, αλλά πεισματάρης και παθιασμένος από αγάπη για τον τόπο του, Τουρκοκύπριος, είχε τότε έρθει σε σύγκρουση ακόμα και με τον γιο του Εσγκιούλ, κοινοτάρχη Ανδρολύκου, που είχε πει το «ναι» για επέκταση της λατομικής ζώνης στην Ανδρολύκου.
Είχα αναφέρει στο ρεπορτάζ ότι η παραχώρηση, από την τότε Κυβέρνηση, σε συγκεκριμένη εταιρεία, κρατικής χαλίτικης γης για επέκταση λατομικής ζώνης δίπλα στο φαράγγι Γρανάζι της Ανδρολύκου, είχε αναστατώσει τους κατοίκους.
Ο Χασάνης, παλιός και συνεπής οπαδός και ψηφοφόρος του κόμματος της Αριστεράς, με είχε ξεναγήσει στους βοσκότοπους και τα «αρκάτζια» της Ανδρολύκου και είχε καλέσει τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας να επισκεφθεί την Ανδρολύκου για να δει με τα ίδια του τα μάτια την κατάσταση και να αποτρέψει αυτήν που θεωρούσε επικείμενη καταστροφή του χώρου.
Μου είχε πει χαρακτηριστικά ότι η κυπριακή Κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται γι’ αυτήν την καταστροφή, γιατί «τα χώματα είναι τούρτζικα».

Το κείμενο αυτό, ας εκληφθεί, επίσης, ως μια μικρή ξενάγηση - στη μνήμη ενός αγνού ανθρώπου που πίστεψε έμπρακτα στη φιλία και την αλληλεγγύη των Ελλήνων και των Τούρκων της Κύπρου, που πίστεψε στην Κύπρο ως μια ενιαία ύπαρξη και ιδέα, πέρα και πάνω από κάθε θρησκευτική ή άλλη διαφορά και ιδιαιτερότητα.
Και που έμεινε πιστός στις πεποιθήσεις του, μέχρι την τελευταία ημέρα της ζωής του.
Χωρίς φανατισμό, χωρίς παρωπίδες, πάντα με την καρδιά και το μυαλό του ανοικτό στον διπλανό του.