Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός
ένα έργο στρατηγικού χαρακτήρα για την Κύπρο

Τον περασμένο Φεβρουάριο ξεκίνησε η υλοποίηση του στρατηγικού έργου «Διασυνοριακή Συνεργασία για Ανάπτυξη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού» με ακρωνύμιο «ΘΑΛ-ΧΩΡ», το οποίο συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Διασυνοριακής Συνεργασίας Ελλάδα - Κύπρος 2007 - 2013 και από εθνικούς πόρους
Στο έργο συμμετέχουν συνολικά 6 εταίροι από Ελλάδα και Κύπρο. Συγκεκριμένα, από πλευράς Κύπρου, το Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίας (ΤΕΝ) που έχει την ευθύνη συντονισμού του έργου (Επικεφαλής Εταίρος), το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας (ΤΚΧ), το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ) και το Ωκεανογραφικό Κέντρο (ΩΚ) Πανεπιστημίου Κύπρου. Από την Ελλάδα, συμμετέχει το Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου (ΥΝΑ) και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Στο έργο συμμετέχουν οι καθ’ ύλην αρμόδιοι θεσμικοί φορείς για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό σε Κύπρο και Ελλάδα, συνεπικουρούμενοι από πανεπιστημιακά ιδρύματα που ειδικεύονται σε θέματα θαλάσσιας έρευνας και επεξεργασίας θαλάσσιων παρατηρήσεων και δεδομένων.
Η σύνθεση αυτή του εταιρικού σχήματος, σε συνδυασμό με τον βασικό στόχο του έργου, που είναι η προετοιμασία των δύο χωρών για την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας Πλαίσιο για το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) συνιστά και τον στρατηγικό χαρακτήρα του έργου.
Η εναρκτήρια συνάντηση του έργου πραγματοποιήθηκε στη Λεμεσό στις 29 και 30 Μαΐου 2014, με τη συμμετοχή όλων των εταίρων. Κατά τη διάρκεια των εργασιών της, έγινε η ανάλυση των εγκεκριμένων δράσεων και εργασιών και συμφωνήθηκε μεταξύ άλλων, η δημιουργία θεματικών ομάδων εργασίας, που κρίθηκαν απαραίτητες για την υλοποίηση των επιμέρους δράσεων και «πακέτων εργασίας» του έργου.
Ο ΘΧΣ αποτελεί ένα εκ των βασικών διατομεακών εργαλείων της Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνιστά σημαντικό μέσο για τη βιώσιμη ανάπτυξη των θαλάσσιων ζωνών και των παράκτιων περιφερειών και συμβάλλει στους στόχους μιας διαχείρισης με βάση το οικοσύστημα.
Ο ΘΧΣ ορίζεται ως μία δημόσια διαδικασία ανάλυσης και κατανομής χωρικά και χρονικά των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στις θαλάσσιες περιοχές για την επίτευξη οικολογικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων. Η κατάληξη του είναι ένα θαλάσσιο χωροταξικό σχέδιο στο οποίο αποτυπώνεται το όραμα κάθε κράτους για την αξιοποίηση και την αειφόρο ανάπτυξη του θαλάσσιου χώρου του.
Το «ΘΑΛ-ΧΩΡ» στοχεύει στην ανάπτυξη μεθοδολογίας εφαρμογής ΘΧΣ και πιλοτική εφαρμογή της για ετοιμασία θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων σε επιλεγμένες περιοχές στην Κύπρο και στην Ελλάδα.
Στα πλαίσια του έργου θα γίνει καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης με τη συλλογή δεδομένων και πληροφοριών που σχετίζονται με τις ανθρώπινες δραστηριότητες στη θάλασσα και το θαλάσσιο περιβάλλον, καθορισμός μελλοντικών προτεραιοτήτων και στόχων και ανάλυση μελλοντικής κατάστασης τόσο για την περαιτέρω ανάπτυξη υφιστάμενων δραστηριοτήτων όσο και ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων σε συνάρτηση με τη διασφάλιση καλής περιβαλλοντικής κατάστασης.
Η διευθέτηση χωροταξικών αντιπαραθέσεων μεταξύ των επεκτεινόμενων χρήσεων της θάλασσας, ο καλύτερος συντονισμός μεταξύ εμπλεκόμενων φορέων, η ενίσχυση της διακρατικής συνεργασίας, η δημιουργία προϋποθέσεων για προσέλκυση επενδύσεων και η επίτευξη αειφόρου ανάπτυξης σύμφωνα με τη Στρατηγική «Ευρώπη 2020» εντάσσονται στους στόχους του έργου.
Έχοντας επίσης υπόψη ότι τα οικοσυστήματα και οι επιπτώσεις των θαλάσσιων και παράκτιων χρήσεων υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα, καθώς και το γεγονός ότι το Πρόγραμμα Διασυνοριακής Συνεργασίας Ελλάδας - Κύπρος οικοδομείται γύρω από ένα θαλάσσιο σύνορο, οι εταίροι του έργου συνεργάζονται στενά για την ανάπτυξη μιας κοινής πρότασης στρατηγικού περιεχομένου, με ορίζοντα την επόμενη προγραμματική περίοδο και τις υποχρεώσεις που απορρέουν.