Πάσχα στο χωριό
Μπορεί τα χωριά να μη χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις, εμείς όμως χρειαζόμαστε ενδιαφέρουσες προτάσεις για την πασχαλινή εξόρμηση. Γράφει η Ανδριάνα Χατζηαλεξάνδρου


Πασχαλινά και παραδοσιακά
Τα έθιμα του Πάσχα, είτε έχουν να κάνουν με τις θρησκευτικές παραδόσεις, τις τοπικές συνήθειες ή τις γαστριμαργικές πρακτικές του κάθε τόπου, παρουσιάζουν πολύ όμορφες ιδιαιτερότητες.

Μ. Πέμπτη
Ήξερες πως σύμφωνα με το μακαριστό, εξέχοντα λαογράφο Γεώργιο Χ. Παπαχαραλάμπους, τη Μεγάλη Πέμπτη δεν εργάζονται οι σιδηρουργοί, και αυτό για να συγχωρεθούν οι αμαρτίες τους; Διότι όταν ο Πιλάτος τούς ζήτησε τρία καρφιά για τη Σταύρωση του Χριστού αυτοί του ετοίμασαν περισσότερα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι εκκλησιαζόμενοι παλαιότερα, έβαζαν κάτω από το αναλόγιο, γυάλες με νερό για να αγιαστεί την ώρα που ο παπάς διαβάζει τα 12 Ευαγγέλια. Το νερό αυτό χρησιμοποιείται για το προζύμι των πασχαλινών άρτων. Το προζύμι αυτό το χρησιμοποιούσαν για ζύμωμα όλο το χρόνο. Αν χρειαζόταν να δανείσει κάποια οικογένεια σε κάποια άλλη, δεν θα έπρεπε να το δει ούτε ξένος, αλλά ούτε και ήλιος! Στο χωριό Ξυλιάτο, τοποθετούνται σε καλάθια δυο μπουκάλια, τα οποία στη συνέχεια βάζουν κάτω από τα 12 Ευαγγέλια, το ένα με κρασί και το άλλο με νερό. Το κρασί πίνεται ‘κατανήστικα’ όταν κάποιος είναι άρρωστος.

Αν έχεις την απορία, γιατί η Μ. Πέμπτη ονομάζεται και “Κότσιηνη Πέφτη” η απάντηση είναι πολύ απλή: στην Κύπρο, ο κόσμος ανέφερε πως τα αβγά βάφτηκαν κόκκινα από το αίμα του Χριστού που έσταζε από το πρόσωπό του, όταν του φόρεσαν το ακάνθινο στεφάνι. Το αβγό είναι ‘σύμβολο’ της ζωής και στην περίπτωση της Ανάστασης, συμβολίζει την ανάσταση εκ των νεκρών. Ως εκ τούτου, το τσούγκρισμα συμβολίζει την έξοδο της ζωής.
Σε κάποια χωριά της επαρχίας Λεμεσού (Πάχνα, Βουνί, Κοιλάνι, Πέρα Πεδί, Μανδριά, Τριμίκλινη κ.ά.) τη Μ. Πέμπτη πραγματοποιείται το ζύμωμα των γνωστών Αρκατένων.

Μ. Παρασκευή
Τη Μεγάλη Παρασκευή σε ανάμνηση του όξους που έδωσαν στον Χριστό όταν Αυτός είπε ‘διψώ’ πάνω στο σταυρό, συνηθίζεται να μαγειρεύουν φακές με ξίδι. Βεβαίως τη Μ. Παρασκευή λαμβάνει χώρα και το στόλισμα του Επιταφίου, ο οποίος, όπως αναφέρει ο λαογράφος Α. Ρουσουνίδης, θυμίζει την αρχαία γιορτή των Κυπρίων, τα Αδώνια, στην οποία συναντώνται και άλλα στοιχεία της χριστιανικής θρησκείας, όπως η Ανάσταση του Λαζάρου. Γύρω στο μεσημέρι της Μ. Παρασκευής, ο Επιτάφιος είναι σχεδόν έτοιμος, στολισμένος. Τα λουλούδια που μοιράζει ο ιερέας στους πιστούς όταν τον προσκυνούν, οι πιστοί τα κρατούν ως θυμίαμα για τους αρρώστους. Βέβαια, στον Καραβά της κατεχόμενης Κερύνειας και στην Επταγώνια της Λεμεσού, τα λουλούδια του Επιταφίου, δίνονταν στο μεταξοσκώληκα για να ευλογηθεί και να κάνει πλούσιο μετάξι! Στα ορεινά χωριά της Κύπρου, συνηθίζεται οι κάτοικοι να παίρνουν στον Επιτάφιο τα γνωστά αγριολούλουδα που μοιάζουν πολύ με τη λεβάντα και ονομάζονται μυροφόρες, τα οποία χρησιμοποιούν για να στολίσουν τον Επιτάφιο, όχι μόνο ως ανάμνηση των Μυροφόρων, αλλά και για το γλυκό άρωμά τους.

Μ. Σάββατο
Το Μ. Σάββατο -κατά την “πρώτη Ανάσταση”- όταν ο ιερέας ψάλλει “Αναστά ο Θεός, κρίνων τη γη”, σκορπίζοντας δάφνες στην εκκλησία, πέφτουν τα μαύρα καλύμματα από τις εικόνες και οι πιστοί χτυπούν δυνατά τα στασίδια των σκάμνων. Αν δεν έχεις παρακολουθήσει αυτές τις σκηνές, φέτος, βάλ’ το στο πρόγραμμα. Είναι τόσο δυνατά τα συναισθήματα που δημιουργεί αυτό το σκηνικό, που θα εντυπωσιαστείς!
Μετά την “Πρώτη Ανάσταση”, αρχίζουν οι προετοιμασίες για την Ανάσταση. Πρώτο μέλημα για κάποιους αποτελεί το μάζεμα των ξύλων για τη ‘λαμπρατζιά’ στην αυλή της εκκλησίας. Ο ανταγωνισμός για το ποιος θα φέρει το πιο μεγάλο κούτσουρο ή άλλως “κούζαλο” είναι μεγάλος.

Σύμφωνα με την καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κύπρου, Φρόσω Ηγουμενίδου, το κατ’ εξοχήν παραδοσιακό κυπριακό έδεσμα, είναι οι φλαούνες που φτιάχνονται το Μ. Σάββατο. Η λέξη ‘φλαούνες’, θεωρείται πως προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη “παλάθη” - flado “flaon” - φλαούνα. Η παλάθη ήταν παρασκεύασμα με ξηρά φρούτα. Την προηγούμενη ημέρα ετοιμάζεται η γέμιση, ο “φούκος”, από τριμμένο ειδικό τυρί, προζύμι, αβγά, σταφίδες και μυρωδικά (όπως μαχλέπι, μαστίχα, δυόσμο και κανέλα).

Τα μεσάνυχτα με το “Δεύτε λάβετε φως…” αρχίζει μια πρακτική που ούτε έθιμο είναι ούτε και παράδοση. Τείνει όμως να γίνει μια πολύ επικίνδυνη συνήθεια. Οι στρακαστρούκες, οι δυναμίτες και οι λοιπές, αντίστοιχης φιλοσοφίας και επικινδυνότητας πρακτικές, ελπίζουμε φέτος, αν δεν εξαλειφθούν, τουλάχιστον να μειωθούν για να μην έχουμε τραυματισμούς μέρες γιορτών!

Κυριακή του Πάσχα
Η “Δεύτερη Ανάσταση” πραγματοποιείται το απόγευμα της Κυριακής, οπότε γίνεται και το κάψιμο του Ιούδα, το οποίο έθιμο, κατά την εποχή της Αγγλοκρατίας στην Κύπρο, αποτελούσε και μια πράξη αντίστασης στον κατακτητή. Δημιουργούσαν το είδωλο του Ιούδα, το οποίο έντυναν με ημίψηλο καπέλο και μπαστούνι, σαν Άγγλο δηλαδή, προκειμένου να τους σατιρίσουν.

Δευτέρα του Πάσχα
Τη Δευτέρα του Πάσχα στα περισσότερα χωριά πραγματοποιούνται τα “λαμπριάτικα παιχνίδια”. Βεβαίως υπάρχουν και χωριά στα οποία τα παιχνίδια ξεκινούν την Κυριακή μετά τη Θεία Λειτουργία ή ακόμη και την Τρίτη.

Από τα ανταγωνιστικά παιχνίδια της Λαμπρής είναι το “διτζίμιν” κατά το οποίο οι άντρες δοκιμάζουν τη δύναμή τους. Σκοπός του παιχνιδιού, η ονομασία του οποίου προέρχεται από το ρήμα “δοκιμάζω”, ήταν να σηκώσει ο πιο δυνατός άντρας μια μεγάλη πέτρα, η οποία εξαιτίας του σχήματος, του όγκου και του μεγέθους, δεν είχε εύκολο πιάσιμο. Η λίστα με τα διασκεδαστικά, παραδοσιακά παιχνίδια της Λαμπρής, περιλαμβάνει τα τριάππιδκια, το σιοινίν, τις σακουλοδρομίες, τις γαϊδουροδρομίες κ.λπ.

Στο χωριό Κάρμι της Κερύνειας τη Δευτέρα της Λαμπρής, η παράδοση καλούσε τις γυναίκες στα καφενεία. Οι σύζυγοι των καφετζήδων, άνοιγαν τα καφενεία, τα οποία λειτουργούσαν μόνο για γυναίκες τη συγκεκριμένη ημέρα. Οι άντρες συγκεντρώνονταν στο παρεκκλήσι της Παναγίας Τριμιθκιώτισσας, κοντά στο χωριό Τριμίθι, όπου γινόταν πανηγύρι.

Τρίτη της Λαμπρής
Στα Λειβάδια της Πιτσιλιάς, την Τρίτη της Λαμπρής, η παράδοση επιβάλλει την περιφορά από σπίτι σε σπίτι, της τοπικής Αγίας Αρακλειτούν. Από την άλλη, στον Αγρό, την Τρίτη τα χαράματα συγκεντρώνονταν οι κάτοικοι και σχημάτιζαν πομπή μαζί με τους ιερείς, τα εξαπτέρυγα, την εικόνα της Παναγίας και άλλα σύμβολα, και πήγαιναν στο ξωκλήσι της Παναγίας με την ανατολή του ήλιου, οπότε γινόταν η λειτουργία. Στο χωριό Λαγουδερά, η λιτανεία γίνεται την Τρίτη σε ένα ύψωμα κοντά στην Παναγία του Άρακα που λέγεται Τρουλλίν.
Μπορεί το έθιμο να μην είναι θρησκευτικό αλλά είναι άξιο αναφοράς καθώς έχει ενδιαφέρον. Κάτι από stand up comedy show γινόταν στον Άγιο Αθανάσιο της Λεμεσού την Τρίτη της Λαμπρής. Διάφορα άτομα ανέβαιναν με τη σειρά σε μια καρέκλα και σατίριζαν διάφορα γεγονότα που τους είχαν συμβεί στο χρόνο που πέρασε από το προηγούμενο Πάσχα. Αν γινόταν σήμερα, θα είχαν κάμποσα να πουν!

Πάσχα στο χωριό
Στο χωριό καταλαβαίνεις Πάσχα. Καταμεσής της άνοιξης, κάνεις την εκδρομή σου, μένεις σε παραδοσιακά αγροτουριστικά, επισκέπτεσαι τοπικά μουσεία, οινοποιεία, τρως φαγητό “σπιθκιάσιμο” σε οικογενειακές ταβέρνες και απολαμβάνεις την ηρεμία και τις ομορφιές της κυπριακής φύσης. Προτείνουμε τα αγαπημένα μας -για την περίσταση- χωριά και ελπίζουμε να σας δούμε εκεί!

Αγία Νάπα
Η οργανωμένη προσπάθεια του Δήμου Αγίας Νάπας, να αναδείξει τις ομορφιές της πόλης και να την καθιερώσει στη συνείδησή μας ως έναν ετήσιο προορισμό, είναι αξιοθαύμαστη. Με αυτή τη μικρή εισαγωγή, σε προτρέπω να κάνεις την κράτησή σου, προκειμένου να περάσεις τις Άγιες Ημέρες στην Αγία Νάπα.
Πάω: Αν ξεκινάς από Λευκωσία και δεν ξέρεις πώς να πας στην Αγία Νάπα, δράττομαι της ευκαιρίας να σε καλωσορίσω στην Κύπρο. Θα βγεις στον αυτοκινητόδρομο και θα κατευθυνθείς προς τη Λάρνακα. Ακολουθώντας τις πινακίδες θα φτάσεις στη δεύτερη πιο ξακουστή Νάπα, μετά από αυτή στην Καλιφόρνια. Αν ξεκινάς από Λεμεσό, θα κάνεις ακριβώς το ίδιο.
Μένω: Στην Αγία Νάπα, οι ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις μπορούν να καλύψουν όλες τις απαιτήσεις και να ικανοποιήσουν κάθε προϋπολογισμό. Στα πρόσφατα TripAdvisor Traveller’s Choice Awards, την 2η, 10η, 11η, 14η, 18η, 20η και 21η θέση στην 25άδα των Top Hotels in Cyprus, κατέχουν ξενοδοχεία της Αγίας Νάπας. Τυχαίο; Δεν νομίζω!
Τρώω: ????? ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΕΛΑΤΗΣ Ή ΑΝΑΦΕΡΩ ΟΠΟΙΟΝ ΘΕΛΩ; ?????
Απολαμβάνω: Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Αγία Νάπα το Πάσχα, θα μπεις στο εορταστικό κλίμα, εύκολα. Οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν την περιφορά του Επιταφίου το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής. Το Σάββατο τα μεσάνυκτα τελείται στις εκκλησίες η λειτουργία της Ανάστασης. Ακολουθώντας το έθιμο, οι νεαροί ανάβουν μια μεγάλη φωτιά στην αυλή της Εκκλησίας για να κάψουν τον Ιούδα που πρόδωσε το Χριστό. Την Κυριακή του Πάσχα, μετά την πασχαλινή λειτουργία στην Εκκλησία της Αγίας Νάπας, οργανώνεται μια παραδοσιακή εκδήλωση με τη συμμετοχή όλων των κατοίκων της Αγίας Νάπας. Η εκδήλωση πραγματοποιείται στην Πλατεία Αγίας Νάπας γύρω από το Μοναστήρι, και σ’ αυτήν είναι καλεσμένοι όλοι οι επισκέπτες της πόλης. Την Κυριακή του Πάσχα Κυπριακά χορευτικά συγκροτήματα παρουσιάζουν παραδοσιακούς ελληνικούς και κυπριακούς χορούς στην Πλατεία Σεφέρη.

Όμοδος
Το Όμοδος είναι από τα πλέον γνωστά χωριά της Κύπρου. Υπολογίζεται πως εκατοντάδες χιλιάδες είναι οι Κύπριοι και ξένοι επισκέπτες που φιλοξενεί το χωριό κάθε χρόνο.
Πάω: Βρίσκεται 42 χιλιόμετρα μακριά από τη Λεμεσό. Υπολόγισε 40 λεπτά οδικώς. Από Λεμεσό ??????
Μένω: Κάνε από νωρίς την κράτησή σου για το Omodos Katoi Holiday Homes αλλά και το γνωστό πλέον ανά το παγκύπριο αγροτουριστικό κατάλυμα ‘Στου Κυρ Γιάννη’. Πρόκειται για αγροτουριστικά που δίνουν έμφαση στην παραδοσιακή φιλοξενία, λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες ανέσεις.
Τρώω: Κοντά στο Μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού, βρίσκονται και οι περισσότερες ταβέρνες. Δοκιμάστε τα σπιτικά και πεντανόστιμα πιάτα στις ταβέρνες Όμοδος (99623196), Αμπελοθέα (99652093), Πανίκος (99422350), Ταβέρνα του Θεμιστοκλή (99405297), Μακρυνάρι (99780023), Ταβέρνα του Κυρ Γιάννη (99308555) και Οινοταβέρνα Μάριον (99556630)
Απολαμβάνω: Εκτός από εσάς, πλήθος κόσμου θα επισκεφτεί το χωριό για το Πάσχα. Ο λιθόστρωτος δρόμος και τα στενοσόκακα γύρω και μπροστά από το μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού θα είναι γεμάτα κόσμο. Αν η πολυκοσμία δεν επιτρέψει να επισκεφθείς τα μουσεία που φιλοξενεί το Μοναστήρι, μπορείς να επισκεφτείς τα οινοποιεία {επιτρέπεται εξαιτίας του χορηγού να το γράψουμε αυτό;} που υπάρχουν κοντά στο χωριό.

Καλοπαναγιώτης
Ο Καλοπαναγιώτης είναι το χωριό στο οποίο θα απολαύσεις τη διαμονή αλλά και τη διαδρομή. Τα τελευταία χρόνια η επένδυση που έγινε στο χωριό το μετέτρεψε σε προορισμό για μονοήμερες αλλά και πολυήμερες εξορμήσεις.
Πάω: Αν ξεκινήσεις από Λευκωσία, θα πρέπει να ακολουθήσεις το δρόμο Καλοπαναγιώτη-Κύκκου, μέσω Αστρομερίτη και Κουτραφά. Αν έχεις ως αφετηρία τη συμπρωτεύουσα, ακολούθησε το δρόμο προς Καλοπαναγιώτη-Κύκκο, μέσω Σαϊττά, Κάτω Αμιάντου, Κακοπετριάς και Ευρύχου.
Μένω: Αν θέλεις να ξεκουραστείς, να έχεις τις ανέσεις σου και να κάνεις τα spa σου -ο Καλοπαναγιώτης, να σου θυμίσω είναι γνωστός τοις πάσι για τις ιαματικές του πηγές, οι θεραπευτικές ιδιότητες των οποίων ήταν διάσημες από αρχαιοτάτων, καθώς Ρωμαίοι, Βυζαντινοί και Φράγκοι τις επισκέπτονταν- τότε πρέπει να μείνεις στο εντυπωσιακό θέρετρο Casale Panayiotis.
Τρώω: Από το ‘Βυζαντινό’ του Casale Panayiotis, μέχρι το ‘Ορκόντας’ που χρονολογείται από το 1922 στην κοιλάδα του Σέτραχου ποταμού, στον Καλοπαναγιώτη υπάρχουν εστιατόρια που θα σε χορτάσουν. Στο ενημερωμένο site του χωριού (www.kalopanayiotis.com) θα βρεις πληροφορίες για τα πάντα.
Απολαμβάνω: Ακολούθησε το ποτάμι που οδηγεί στο νερόμυλο του Κύκκου. Άγιες ημέρες είναι, καλό θα ήταν να επισκεφτείς το Μοναστήρι του Ιωάννη του Λαμπαδιστή -μεγάλη η χάρη του- που βρίσκεται στην ανατολική όχθη του ποταμού. Ανεκτίμητης αξίας τοιχογραφίες, εικονίσματα και ξυλόγλυπτες πόρτες με μοναδικής τεχνοτροπίας τέμπλο.