Το πρόβλημα της οικονομίας δεν εντοπίζεται μόνο εάν θα εφαρμοστεί ή όχι το μνημόνιο, που στόχο έχει να βάλει τάξη στην αταξία που δημιουργήσαμε, αλλά και στην ανάπτυξη. Στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και κυρίως στη νέα γενιά. Διότι, χωρίς ανάπτυξη, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε κοινωνική πολιτική ούτε συνοχή. Βεβαίως, η κυπριακή οικονομία είναι συνδεδεμένη με την ευρωπαϊκή, η οποία επιχειρεί μέσα από την ενοποίηση του τραπεζικού συστήματος να εδραιώσει την κοινή αγορά και το ευρώ σε εσωτερικό και διεθνές επίπεδο.
Με τον έλεγχο των τραπεζών και δη των 128 συστημικών, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι κυπριακές, εφόσον περάσουν τα «stress test», η αξιοπιστία τους θα ενισχυθεί. Και ως εκ τούτου θα αυξηθούν οι δυνατότητες για επενδύσεις, υπό την έννοια ότι θα υπάρχει σταθερότητα στα δημοσιονομικά, καθώς και στα νομοθετικά ζητήματα και δη στα φορολογικά.
Υπό τις νέες τραπεζικές και οικονομικές συνθήκες, αφενός θα μπορούν να προστατεύονται και οι καταθέτες και οι επενδυτές και η οικονομία γενικότερα, διότι θα γνωρίζουμε ποιες τράπεζες είναι και ποιες όχι υγιείς, και τα «golden boys» δεν θα έχουν την πολυτέλεια να αλωνίζουν, όπως στο παρελθόν. Πάντως, από την κρίση έχει αποδεχθεί ότι ο τομέας των υπηρεσιών στάθηκε αρκετά καλά και ότι μπορεί να πάει ακόμη καλύτερα, όταν το τραπεζικό μας σύστημα βρει την αξιοπιστία του και επικρατήσει σταθερότητα στα δημοσιονομικά.
Αληθές είναι ότι το βασικό πρόβλημα της οικονομίας παραμένει: Δεν υπάρχει συγκροτημένο μοντέλο ανάπτυξης. Και προφανώς όλοι κρύβονται πίσω από τις προοπτικές της εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου. Είναι όμως άγνωστο ακόμη πότε και αν αυτό θα γίνει κατορθωτό, ειδικώς λόγω και των τουρκικών απειλών. Συνεπώς, θα πρέπει, πέραν του φυσικού αερίου, να επενδύσουμε και σε άλλους τομείς που να περιλαμβάνουν τους παραδοσιακούς, όπως τον τουρισμό και τις υπηρεσίες, καθώς και τον εμπλουτισμό με νέους, όπως είναι η επί μακρόν αντίληψη ότι η Κύπρος θα μπορούσε να καταστεί περιφερειακό πανεπιστημιακό κέντρο.
Και αυτό δεν σημαίνει μόνο εισροή συναλλάγματος, αλλά και δημιουργία συνθηκών ανάπτυξης μέσα από προγράμματα έρευνας. Η τεχνολογία είναι ένας σημαντικός συντελεστής ανάπτυξης και ισχύος, που σήμερα μπορεί να αλλάξει ταχύτατα τα οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα, και το πεπρωμένο ενός λαού.
Στην πράξη, λοιπόν, θα πρέπει η Κύπρος να προχωρήσει επί τη βάσει στρατηγικού προγραμματισμού, με ευέλικτες και αξιόπιστες διαδικασίες, να βοηθήσει στην ανάπτυξη των υφιστάμενων πανεπιστημίων και κολεγίων, καθώς και στη δημιουργία νέων, που θα μπορούν να παρέχουν ακόμη πιο υψηλή ακαδημαϊκή εκπαίδευση και, κυρίως, να είναι σε θέση να συμμετέχουν σε μεγάλα ερευνητικά προγράμματα από τα οποία θα επωφελείται η οικονομία, η αγορά και το κοινωνικό σύνολο.
Δυστυχώς, σήμερα η αταξία στον χώρο της ανάπτυξης εξακολουθεί να υπάρχει. Και αποτελεί τον χειρότερο εχθρό της ανάκαμψης και τον καλύτερο σύμμαχο της ομηρίας μας στους μνημονιακούς όρους της Τρόικας. Χωρίς εκπαίδευση δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη, η οποία θα πρέπει βεβαίως να είναι ενταγμένη σε μια ενιαία στρατηγική, εντός της οποίας θα περιλαμβάνονται και άλλοι τομείς, με στόχο να βγούμε από την κρίση το συντομότερον. Το κλειδί της εξόδου από το μνημόνιο είναι η ανάπτυξη, που προϋποθέτει πολιτική βούληση, ικανότητα και όραμα. Εδώ είναι τα δύσκολα…
