Τον Μάρτιο του 1965, το προπαγανδιστικό δελτίο της «Τουρκικής Κοινοτικής Συνέλευσης» προειδοποιούσε σε άρθρο του, υπό τον τίτλο «Ομοσπονδία ή Διχοτόμησις»: (Αντιγράφουμε εις άπταιστον καθαρεύουσαν, όσα εδημοσίευαν τότε, οι ελληνοκυπριακές εφημερίδες της εποχής).
«Αι προσεχείς ολίγαι εβδομάδες θα είναι πιθανώς αι αποφασιστικότεραι εις την όλην κυπριακήν διαμάχην, ανεξαρτήτως της δημοσιεύσεως της εκθέσεως του κ. Πλάζα και της επικείμενης συνεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ελάχιστα πράγματα δύνανται να αναμένωνται από τα δύο αυτά γεγονότα. Διάσπασις του αδιεξόδου θα προέλθη απο οιανδήποτε ενέργειαν, την οποίαν προτίθενται να υιοθετήσουν οι Ελληνοκύπριοι. Ούτοι ευρίσκονται εις σταυροδρόμι, είτε εκτιμούν τούτο, είτε όχι.
Έχουν να επιλέξουν μεταξύ δύο πραγμάτων. Πρώτον, χωριστής διαβιώσεως των δύο κοινοτήτων, είτε τούτο αποκαλείται ομοσπονδία, είτε ο,τιδήποτε άλλο, και δεύτερον της διχοτομήσεως. Όσον περισσότερον αρνούνται οι Ελληνοκύπριοι να συνετισθούν, τόσον περισσότεραι θα είναι αι ευκαιρίαι να απολέσουν και αυτάς τας ανωτέρω διαζευκτικάς λύσεις. Όσον περισσότερον αδιάλλακτοι φανούν, τόσον περισσότεραι θα είναι αι προσδοκίαι της απολύτου διχοτομήσεως. Εις τους Ελληνοκυπρίους εναπόκειται να επιλέξουν: να διαπραγματευθούν κάποιο είδος ομοσπονδιακής λύσεως, ή διχοτόμησεως. Δεν υπάρχει τίποτε άλλον».
Πριν από 50 περίπου χρόνια, οι Τούρκοι μάς προειδοποιούσαν ότι θα έπρεπε να επιλέξουμε μεταξύ ομοσπονδίας (διζωνικής, ονομαζόμενης, σήμερα) και της διχοτόμησης. Και όσο αρνούμαστε να αποδεχθούμε, είτε το ένα, είτε το άλλο, θα εχάναμε και τα δύο.
Είναι εκπληκτικό το πόσο οι Τούρκοι ευρίσκοντο τόσο κοντά, σε όσα διαδραματίζονται σήμερα. Πριν από 50 χρόνια, προφήτευαν σωστά, πού θα βρισκόταν το Κυπριακό, το 2015. Και δεν έπεσαν ούτε ιώτα έξω από τις προβλέψεις τους. Σήμερα συζητούμε λύση διζωνικής ομοσπονδίας, δηλαδή χωριστής διαβίωσης, ενώ επικρέμαται πάνω από την κεφαλή μας η διχοτόμηση. Και αν δεν αποδεχθούμε είτε το ένα, είτε το άλλο, το επόμενο βήμα θα είναι η ολοκληρωτική τουρκοποίηση.
Ενώ, όμως η Τουρκία είχε προσχεδιασμένη στρατηγική από το 1965, και ίσως πολύ ενωρίτερον, η δική μας ηγεσία παρέπαιε, από τότε μέχρι σήμερα, σε πέλαγος ψευδαισθήσεων. Σίγουρα, την τότε εποχή, όσα έγραφε το τουρκικό δελτίο, να αποτελούσαν αντικείμενο χλευασμού και να θεωρούνταν τουρκικές αιθεροβασίες, ή απλές τουρκικές απειλητικές κορώνες. Η τότε ηγεσία σίγουρα θα αδυνατούσε να αντιληφθεί ότι αποτελούσαν μακροπρόθεσμη τουρκική πανεθνική στρατηγική, η οποία θα υλοποιείτο 50 χρόνια αργότερα...
Έχει απόλυτο δίκαιο ο Ερντογάν, να υπερηφανεύεται σήμερα, ότι η Τουρκία βρίσκεται δέκα βήματα μπροστά από τους Ελληνοκυπρίους. Ίσως μάλιστα να λανθάνεται. Δεν είναι μόνο δέκα βήματα μπροστά. Προηγείται της ελληνικής κατά μισό και πλέον αιώνα.
Το τραγικό, όμως, δεν είναι τούτο. Το τραγικότερο είναι ότι, ακόμη και μετά παρέλευση 50 χρόνων, η ηγεσία μας δεν αντελήφθη ούτε πού βρίσκεται, ούτε τι συζητά. Δεν αντελήφθη ότι συζητά διχοτόμηση, είτε στη μορφή διζωνικής ομοσπονδίας, είτε στη μορφή λύσης δύο κρατών. Πενήντα χρόνια μετά, συζητά τους τουρκικούς στρατηγικούς στόχους. Τον τελικό σταθμό, δηλαδή, πριν από την ολοκληρωτική τουρκοποίηση της Κύπρου...
