Ήταν αναμενόμενο: Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και εταίροι έβαλαν το μαχαίρι στον λαιμό της Ελλάδας. Η εβδομάδα που αρχίζει αύριο και μέχρι τις αρχές Μαρτίου συνιστά τον Γολγοθά της Κυβέρνησης Τσίπρα. Τις τελευταίες ημέρες, ο νέος Έλληνας Πρωθυπουργός και ο Υπουργός των Οικονομικών Βαρουφάκης περιόδευσαν ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Συναντήθηκαν με ομολόγους τους και εξήγησαν γιατί ο ελληνικός λαός δεν θέλει πια την Τρόικα και γιατί απορρίπτει νέο μνημόνιο.
Η Αθήνα έβαλε πολύ υψηλά τον πήχη των διεκδικήσεών της. Ανάλογη ήταν η αντίδραση των συνομιλητών της, που υπέδειξαν, πρώτον, σεβασμό των ήδη συμφωνηθέντων. Δεύτερον, τήρηση των δεσμεύσεων της Ελλάδος. Τρίτον, υλοποίηση του προγράμματος μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου. Η Ελλάδα αντιπροτείνει ένα πρόγραμμα-γέφυρα μεταξύ του ισχύοντος μνημονίου και ενός νέου προγράμματος ανασυγκρότησης, που θα λαμβάνει υπόψη την εντολή του ελληνικού λαού.
Ενώ αρχικά κυβερνήσεις και αξιωματούχοι της Ε.Ε. φάνηκαν να ταρακουνήθηκαν από το νέο στυλ πολιτικής και… ενδυματολογικής επιλογής των Τσίπρα και Βαρουφάκη, όλοι σχεδόν σήμερα υποδεικνύουν στην Αθήνα ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν είναι διατεθειμένοι να ξαναβάλουν το χέρι στην τσέπη για την Ελλάδα. Πιο ωμοί, ο Πρόεδρος του Γιούρογκρουπ, Γερούν Ντάισελμπλουμ και ο Γερμανός Υπουργός Οικονομικών, Σόιμπλε, υποβάλλουν ξεκάθαρα ότι, πρώτον, η Ελλάδα οφείλει να συνεχίσει την εφαρμογή του προγράμματος και, δεύτερον, δεν δίνονται δάνεια-γέφυρες.
Εξάλλου, η Γερμανία ζητεί από την Ελλάδα να παρουσιάσει τη στρατηγική της για τα προβλήματα χρέους της κατά την έκτακτη σύνοδο του Γιούρογκρουπ, την προσεχή Τετάρτη. Ακόμα και οι ΗΠΑ, που μερικοί θεώρησαν ότι δήθεν στηρίζουν τον Τσίπρα, υπέδειξαν στην Αθήνα ότι πρέπει να τηρήσει τις δεσμεύσεις της, να συζητήσει με την Τρόικα και να προβεί σε δραστικές και αποφασιστικές μεταρρυθμίσεις.
Είναι φανερό ότι βρισκόμαστε ενώπιον μιας ισχυρής διελκυστίνδας. Οι ξένοι δανειστές και η Ελλάδα έβαλαν υψηλά τον πήχη των εκατέρωθεν θέσεων και διεκδικήσεων. Το ελληνικό πρόβλημα είναι συστημικό. Δεν είναι το μοναδικό της Ευρωζώνης. Από τις εξελίξεις και την κατάληξη αυτής της διελκυστίνδας θα εξαρτηθεί πώς θα αντιμετωπισθούν η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία. Η εκλογή Τσίπρα δημιούργησε μία νέα πολιτική κατάσταση στην Ευρώπη.
Οι λαοί, κυρίως του Νότου, που υποφέρουν από τις μη θεσμοθετημένες πρακτικές της Τρόικας, διαμηνύουν πως δεν αντέχουν άλλο τη λιτότητα και αιτιολογημένα αξιώνουν ανάπτυξη. Αυτή είναι συνάρτηση επενδύσεων, πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας και θετικής προοπτικής. Τέτοια δεδομένα είναι εν ανεπαρκεία στις υπό κρίση χώρες. Οι ξένοι δανειστές απαιτούν τα χρήματά τους, οι χώρες αυτές δεν μπορούν να πληρώσουν, επιβάλλονται στραγγαλιστικά μέτρα και στο τέλος φτωχαίνουν κράτη και λαοί.
Βεβαίως, γι’ αυτό το κατάντημα ευθύνονται οι κυβερνήσεις και οι οικονομικές πρακτικές και ασωτίες των χωρών αυτών. Όσα σήμερα η Τρόικα αξιώνει - όπως, π.χ. και από την Κύπρο - έπρεπε να είχαν γίνει αυτόβουλα και πριν από πολλά χρόνια, από τις υπεύθυνες κυβερνήσεις. Δεν έγιναν. Εξαιτίας και της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, οι ευάλωτες οικονομίες οδήγησαν ανεύθυνα κράτη και κυβερνήσεις στα πρόθυρα κατάρρευσης. Ο επόμενος μήνας θα είναι πολύ κρίσιμος για την Ελλάδα - και για την Ευρωζώνη.
Και οι δύο πλευρές έχουν ισχυρά επιχειρήματα. Στην πολιτική ισχύει ή πρέπει να ισχύει απαράβατα η αρχή, «οι συνθήκες πρέπει να τηρούνται». Έστω και αν είναι δυσβάσταχτες; Εδώ ακριβώς η Ελλάδα ζητεί χρόνο για να ανασάνει, να παρουσιάσει το δικό της πρόγραμμα διάσωσης της οικονομίας και μεταρρύθμισης της χώρας, διακηρύσσοντας ταυτόχρονα ότι επιζητεί λύσεις με τους εταίρους της μέσα στην Ε.Ε. και στην Ευρωζώνη.
Ποια θα είναι η ανταπόκριση των δανειστών της Ελλάδος; Στην Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργούν δύο αρχές: Η αλληλεγγύη και ο συμβιβασμός. Η πρώτη δεν εκδηλώνεται τόσο συχνά όσο πρέπει, επειδή προτάσσονται και προηγούνται κρατικά και εθνικά και όχι τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. Ο δεύτερος, όμως, λειτουργεί συχνά και αποτελεσματικά.
Γι’ αυτό εκτιμούμε ότι στο τέλος αυτής της σκληρής αναμέτρησης και διαπραγμάτευσης, οι εταίροι και η Αθήνα θα βρουν την χρυσή τομή και θα προέλθουν σε αμοιβαία επωφελή συμβιβασμό. Για έναν απλό, αλλά κρίσιμης σημασίας, λόγο: Δεν συμφέρει σε κανέναν και δεν θα επιτραπεί διάρρηξη και κατάρρευση της Ευρωζώνης και της Ε.Ε.
