Η επιστροφή της Αμμοχώστου υπήρξε η πάγια επιδίωξη της ελληνοκυπριακής πλευράς. Και σωστά ετέθη ως προαπαραίτητο, ως πρώτο βήμα καλής θέλησης της τουρκικής πλευράς, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για οριστική λύση του προβλήματος. Στη συμφωνία Κυπριανού-Ντενκτάς, το θέμα της Αμμοχώστου αναφέρεται ότι θα συζητηθεί κατά προτεραιότητα. Ο Ντενκτάς υπαναχώρησε. Στα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών ζητείται η άνευ όρων επιστροφή της πόλης στους νόμιμους κατοίκους της.
Από τότε, ούτε συμφωνίες ίσχυσαν, ούτε ψηφίσματα εφαρμόστηκαν. Η τουρκική πλευρά παρέμενε ανένδοτη και αμετακίνητη στη θέση πως, το θέμα της Αμμοχώστου θα συζητηθεί στο πλαίσιο συνολικής λύσης του Κυπριακού. Αλλά άμοιρη ευθυνών δεν είναι και η κυπριακή ηγεσία. Αντί να επιμείνει στην εφαρμογή των ψηφισμάτων για άνευ όρων επιστροφή της κατεχόμενης από τον τουρκικό στρατό πόλης, το κατέστησε μέρος των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Ολέθριο λάθος των Πρόεδρων, από τον Γλαύκο Κληρίδη και τον Τάσσο Παπαδόπουλο, μέχρι τον Δημήτρη Χριστόφια και τον Νίκο Αναστασιάδη.
Ουκ ολίγες φορές, η ηγεσία έπαιξε κυριολεκτικά με τον πόνο και τον πόθο επιστροφής των Αμμοχωστιανών. Ουκ ολίγες φορές τους έδωσε την εντύπωση, ότι πρέπει να ετοιμάζουν βαλίτσες για να επιστρέψουν στην πόλη τους. Ποτέ δεν επαληθεύτηκαν οι προσδοκίες και οι επικοινωνιακές προτροπές.
Μετά την άνοδο του Νίκου Αναστασιάδη στην εξουσία, επανήλθε στην επικαιρότητα το θέμα επιστροφής της πόλης. Υπέβαλε προτάσεις, ή μάλλον αντέγραψε προτάσεις των προηγούμενων Προέδρων για επιστροφή της πόλης και κοινή διαχείριση του λιμανιού για εξαγωγή τουρκοκυπριακών προϊόντων. Προανήγγειλε «μεγάλο διεθνές ενδιαφέρον» για την Αμμόχωστο και είσοδο εμπειρογνωμόνων στην πόλη για να προετοιμάσουν την επιστροφή της. Οι ελπίδες ενισχύθηκαν με την επίσκεψη Μπάιντεν. Διοχετεύθηκαν πληροφορίες ότι ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος μεταφέρει «μάστερ πλαν» για την Αμμόχωστο και πως είναι έτοιμοι εμπειρογνώμονες να εισέλθουν στην πόλη. Η εφημερίδα «Πολίτης» προανήγγειλε σε τίτλο της: «Με μικρά βήματα, πάμε Αμμόχωστο».
Αντί η ηγεσία να παραπέμψει τον Μπάιντεν στον Ερντογάν, αφού είναι τουρκικός στρατός που κατέχει την πόλη, τον παρέπεμψε στον... Έρογλου. Εκεί εισέπραξε ένα αδιάλλακτο «όχι». Ολόκληρος Αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν κατάφερε να λυγίσει έναν ψευδοηγέτη λιλιπούτειου ψευδοκράτους. Γι' άλλη μία φορά, οι προσπάθειες πήγαν χαμένες.
Σίγουρα θα συνεχιστούν, πρέπει να συνεχιστούν, οι προσπάθειες άσκησης πίεσης επί της Τουρκίας, να συναινέσει σε επιστροφή της πόλης. Αλλά δεν πρέπει να συνεχιστεί η καλλιέργεια ψεύτικων ελπίδων στους κατοίκους της πόλης. Πρέπει να τεθεί αποφασιστικά ενώπιον της διεθνούς κοινότητας το θέμα.
Η επιστροφή της Αμμοχώστου δεν είναι δικοινοτικό πρόβλημα. Η πόλη είναι κατεχόμενη για 40 χρόνια από τον τουρκικό στρατό. Η Τουρκία είναι υπεύθυνη και αυτή πρέπει να πιεστεί να αποφασίσει για την επιστροφή της. Να υπάρξει σαφής και αποφασιστική διακήρυξη ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν είναι διατεθειμένη να συνεχίσει τον διάλογο, εάν δεν εφαρμοσθεί η συμφωνία Κυπριανού-Ντενκτάς ότι το θέμα της Αμμοχώστου θα συζητηθεί κατά προτεραιότητα και η πόλη θα επιστραφεί στους νόμιμους κατοίκους της, όπως διαλαμβάνουν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Δεν μπορεί η ηγεσία να αναλίσκεται σε επιλογές οι οποίες δεν έχουν καμία τύχη και το μόνο που αποφέρουν είναι να χάνεται μέσα στον χρόνο η πιθανότητα επιστροφής της πόλης.
