Υπήρχε η αντίληψη ότι η κρίση θα μας έκανε σοφότερους. Τον λαό μάλλον τον έκανε. Όχι όμως και τη μεγάλη μερίδα του πολιτικού κατεστημένου, η οποία ακόμη ασθενεί. Η υπόθεση της πρώτης κατοικίας, που τείνει να εξελιχθεί σε αντικείμενο λαϊκισμού και τσαπατσουλιάς, επαληθεύει την καρκινογενή κατάσταση του συστήματος.

Ας πάμε λοιπόν στο διά ταύτα: Είναι ορθή η θέση ότι η πρώτη κατοικία θα πρέπει να προστατευθεί, αλλά επί τη βάσει κριτηρίων και λαμβανομένων υπόψη όλων των παραμέτρων της οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος. Είναι εύηχο και εύκολο να λες ότι θα προστατευθεί η πρώτη κατοικία. Το δύσκολο είναι να εξηγήσεις τον τρόπο με τον οποίο κάτι τέτοιο θα επιτευχθεί. Διότι, εάν απλώς καθορίσει η νομοθεσία ότι προστατεύεται η πρώτη κατοικία, ακόμη και αυτοί που μπορούν να δώσουν τις δόσεις τους, πιθανό είναι να μην το πράξουν.

Ταυτοχρόνως δε, αυξάνονται τα επισφαλή δάνεια των τραπεζών, οι οποίες θα χρειάζονται νέα ποσά για να πληρούν τα κριτήρια της κεφαλαιακής επάρκειας. Και πού θα τα βρουν με την επικρατούσα κρίση; Εκ των πραγμάτων, οι τράπεζες είτε δεν θα δανείζουν είτε ακόμη και αν δανείσουν, αυτό θα γίνεται με υψηλό επιτόκιο. Και μια τέτοια διαδικασία πότε θα συμβεί; Θα συμβεί την ίδια στιγμή κατά την οποία οι πολίτες και ειδικότερα όσοι θέλουν να προχωρήσουν σε αναπτυξιακά επιχειρηματικά έργα ζητούν χαμηλό επιτόκιο και οι βουλευτές υπόσχονται την άσκηση πιέσεων για την εφαρμογή του.

Όλοι συμφωνούμε για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Όμως, οι περιπτώσεις δεν είναι όλες οι ίδιες. Είναι άλλο πράγμα να έχει δανειστεί κάποιος για να βάλει την οικογένειά του κάτω από ένα κεραμίδι και είναι άλλο πράγμα αυτοί που αφειδώς δανείζονταν για να φτιάχνουν παλάτια, προκειμένου να επιδεικνύονται και να αποκτούν «κοινωνικό status». Είναι μια περίπτωση να έχεις και να μην πληρώνεις ή να έχεις χρήματα τα οποία έχεις βγάλει στο εξωτερικό, και είναι άλλη περίπτωση σε μια οικογένεια με παιδιά να έχουν χάσει και οι δυο ή ένας από τους δυο γονείς την εργασία του. Συναφώς, είναι ζητήματα διαβίωσης, επιβίωσης και ηθικής τάξης.

Η γενική αρχή που θα πρέπει να ισχύσει σε μια σχετική με το θέμα νομοθεσία είναι αυτή της αναδιάρθρωσης του χρέους, που θα περιλαμβάνει εισοδηματικά και άλλα κριτήρια που αφορούν στην οικογενειακή συνοχή. Μέσα σε αυτήν τη λογική θα είναι δυνατό να περιλαμβάνονται σε κάποιες περιπτώσεις το πάγωμα χρέους για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, η μείωση δόσεων και ούτω καθεξής. Έτσι μπορεί να καταστεί η διαδικασία δίκαιη και μέτρο ανακούφισης και στήριξης όσων πλήγηκαν από την κρίση, χωρίς να στραγγαλίζεται άλλο ο τραπεζικός τομέας, τον οποίο επίσης θέλουμε να ξαναβρεί τα πόδια του, ώστε να βάλει μπρος η μηχανή της οικονομίας.

Στόχος είναι να μείνουν όρθιες και οι οικογένειες, και οι πρώτες κατοικίες των νοικοκυραίων που έχυσαν ιδρώτα και έφτυσαν και φτύνουν αίμα για να τις φτιάξουν. Αυτοί μπορούν να τύχουν κατανόησης και διευκολύνσεων. Και προφανώς πρέπει να αντιμετωπιστούν δίκαια. Εκείνοι που δεν μπορούν να έχουν άλλη ασυλία είναι τα λαμόγια και οι λαϊκιστές με τα άσπρα κολάρα και τα λερωμένα χέρια, που κυκλοφορούν ακόμη ελεύθεροι. Και η κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων επί τη βάσει του «πόθεν έσχες» έχει και ηθική και οικονομική σημασία. Προκλητικό, μάλιστα, είναι το γεγονός ότι αρκετοί εξ αυτών φιγουράρουν ακόμη στα ΜΜΕ και αφού συνέβαλαν στην καταστροφή, τώρα δίδουν συμβουλές ή υπόσχονται να συμβάλουν νομοθετικώς και άλλως πως στη διάσωσή μας…