Α Π Ο ΤΗΝ 29η Μαΐου 1453 μέχρι την 25η Μαρτίου 1821 παρήλθαν 368 χρόνια τουρκοκρατίας για το υπόδουλο έθνος. Υπό το δυσβάστακτο βάρος της καταπίεσης του οθωμανικού ζυγού, πολλοί από το έθνος μας δεν άντεξαν. Αλλαξοπίστησαν, εξισλαμίσθηκαν, έγιναν γενίτσαροι, υπηρέτησαν τον Σουλτάνο, τους πασάδες και τους αγάδες του. Ακόμη κι εναντίον των ομοεθνών τους, από τους οποίους αποσκίρτησαν. Έδωσαν «γην τε και ύδωρ» στον κατακτητή…

Τ Ο ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ δεν ήταν καινούργιο. Το 499 π.Χρ. εδώ στο νησί, οι Αμαθούσιοι συντάχθηκαν με τους Πέρσες και κρέμασαν το κεφάλι του υπέρ ελευθερίας ηρωικώς πεσόντος Ονήσιλου, στη Πύλη της Αμαθούντος. Ο δε αδελφός του ο Γόργος, με τον Τιμώνακτα, τον Πενθύλο, τον Φιλάονα και 150 κυπριακά καράβια μετείχαν στον στόλο του Ξέρξη το 480, εναντίον της υπόλοιπης Ελλάδας. Πρωτοσύμβουλος του Ξέρξη κι ο εκδιωχθείς απ’ τη Σπάρτη πρώην βασιλεύς Δημάρατος. Με τον αρχιστράτηγο του Ξέρξη, τον Μαρδόνιο, συστρατεύθηκαν κι οι Θηβαίοι του Ατταγίνου, του Τιμαγενίδα και του Ασωπόδωρου, κορυφαίοι μηδίσαντες, εναντίον της Ελληνικής Δύναμης Πλαταιών 479 π.Χρ...

Α Λ Λ Α ΣΤΟ υπόδουλο έθνος, στη μακραίωνη τουρκική σκλαβιά, ήσαν κι εκείνοι που κράτησαν Κάστρα της Μνήμης άπαρτα. Και τ’ όραμα της ελευθερίας καλά φυλαγμένο στα σώψυχά τους. Από γενιά σε γενιά, «ακαρτέρει και ακαρτέρει». Διότι «άργειε να ‘λθει εκείνη μέρα και ήταν όλα σιωπηλά, γιατί τα ‘σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά». Ώσπου ήρθε η αγιότατη του έθνους απόφαση «να πάρει μιαν ανηφοριά, να πάρει μονοπάτια, να βρει τα σκαλοπάτια, που παν στη Λευτεριά».

Ε Π Ε Ι Δ Η ΔΙΑ μέσου των αιώνων, πέρα από τους Αμαθουσίους και τους μηδίζοντες, πέρα από τους γενίτσαρους και τους τουρκοπροσκυνημένους, υπήρχε πάντοτε εκείνη η «μαγιά» που ‘γραψε κι ο Μακρυγιάννης: Εκείνοι που φυλάττοντας καλά το «όμαιμόν τε και ομόγλωσσον και θεών ιδρύματά τε κοινά και θυσίαι ήθεά τε ομότροπα», καρτερικά ανάγιωναν κάθε επόμενη γενιά, με το «ελευθερίης γλιχόμενοι αμυνεύμεθα ούτως όκως αν και δυνώμεθα». Εναγωνίως από αιώνες, για της πατρίδος το προσκλητήριο: «Ω τρακόσιοι σηκωθείτε και ξανάλθετε σ’ εμάς, τα παιδιά σας θελ’ ιδείτε, πόσο μοιάζουνε με σας».

Η Ν Ε Α ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ, εδώ, διαρκεί ήδη 40 χρόνια. Όλα τα, κατ’ αναλογίαν, «προϊόντα» της παρόντα. Από αδυνατούντες να υπερβούν τα υποταγμένα στην ήττα μυαλά τους ως τους κάθε λογής συνθηκολόγους, «τοις υπακούειν ετοιμοτέροις ούσιν»! Παρούσα όμως και η «μαγιά» στα Κάστρα της Μνήμης τ’ άπαρτα. Με τη διαχρονική των Ελλήνων συνταγή «μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα»: «Και σαν πρώτα ανδρειωμένη, χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!».

Ε Κ Α Τ Ο Ν ενενήντα τρία χρόνια, αύριο, απ’ την εθνεγερσία μας του Εικοσιένα: Χρόνια πολλά Ελληνίδες και Έλληνες. Εγκαρτέρηση! Πείσμα! Και πίστη: Για καλή Λευτεριά. Λευτεριά ολόκληρη: Ακέραιη κι αρτιμελή: Με την Αμμόχωστο, την Μόρφου, την Καρπασία και την Κερύνεια!
ΛΑΖΑΡΟΣ Α. ΜΑΥΡΟΣ