Θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ριζοσπαστικά -και γι’ αυτό επώδυνα για όσους συνήθισαν την… εύκολη ζωή- τα μέτρα που εξήγγειλε χθες το απόγευμα ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης Ιωνάς Νικολάου, για μια φυλακή πιο «μικρή» και λειτουργική, σύμφωνα «με τα ευρωπαϊκά πρότυπα», όπως την καθόρισε.

Δεν αναφέρομαι στην επιστροφή Τρυφωνίδη στην Αστυνομία, ούτε στη διαθεσιμότητα των δεσμοφυλάκων και την έναρξη έρευνας για ποινικές και πειθαρχικές ευθύνες για τις πρόσφατες αυτοκτονίες και τη σεξουαλική κακοποίηση νεαρού κρατουμένου. Ούτε βέβαια στην απόφαση για την αποστολή και την αυξημένη παρουσία της ΜΜΑΔ στο σωφρονιστικό ίδρυμα.

Όλα τα πιο πάνω είναι παυσίπονα σε μια καρκινική κατάσταση, που μπορεί να ανακουφίζουν προσωρινά, αλλά δεν θα μπορούσαν από μόνα τους να γιατρέψουν το σύστημα.
Μιλώ για όλα εκείνα που αφορούν το «βαθύ κράτος» των Κεντρικών Φυλακών, που το αναγνωρίζουν και απευθύνονται σε αυτό με προσωπικούς όρους - κάνοντας το πρώτο βήμα για μιαν αποτελεσματική εξυγίανση, δεδομένου βέβαια ότι θα εφαρμοστούν, αφού, σύμφωνα με τον Υπουργό, «οι πολιτικές και τα μέτρα δεν είναι αρκετό να εξαγγέλλονται, αλλά και να υλοποιούνται».

Παρόλο που απαριθμούνται στο ρεπορτάζ, η στήλη τα καταγράφει εκτιμώντας τη σημασία της ιστορικής τους προοπτικής και την ιδεολογική τους βαρύτητα στον τομέα της σωφρονιστικής διαχείρισης του εγκλήματος:

• Άμεση εφαρμογή μέτρων πρόληψης και πάταξης της διαφθοράς, όπως για παράδειγμα η υποβολή δήλωσης περιουσιακών στοιχείων από μέλη του προσωπικού των φυλακών και συγγενών τους.
• Μετακίνηση των επιθεωρητών στην πτέρυγα ευθύνης τους, αντί στα κτήρια διοίκησης, για αποτελεσματικότερο έλεγχο και επικοινωνία με τους κρατουμένους.
• Δημιουργία ψυχιατρικής πτέρυγας φυλακών, στην οποία θα μετακινούνται άτομα που χρειάζονται ψυχιατρική στήριξη και φροντίδα.
• Άμεση αξιολόγηση, από ομάδα ψυχιάτρων, της ψυχοσωματικής κατάστασης φυλακισμένων, που έχουν ήδη προβεί σε πράξεις αυτοτραυματισμού.
• Εφαρμογή αυστηρότερων ελέγχων για κρατουμένους που έχουν επιδείξει σημάδια ψυχολογικής κατάπτωσης.
• Ανακατανομή των φυλακισμένων με βάση το ύψος της ποινής και τον βαθμό επικινδυνότητας, μέτρο που αναμένεται να οδηγήσει και στην αποσυμφόρηση των φυλακών.
• Μετακίνηση προσώπων που τελούν υπό κράτηση για οικονομικές οφειλές στην ανοικτή φυλακή, για τη δημιουργία ασφαλούς περιβάλλοντος.
• Επαναξιολόγηση καταλόγου αντικειμένων που θεωρούνται επικίνδυνα.
• Καταρτισμός προγράμματος εκπαίδευσης του προσωπικού των φυλακών από την Αστυνομική Ακαδημία, τη ΜΜΑΔ, το Υπουργείο Υγείας και την Επίτροπο Διοικήσεως, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου.
• Άμεση συμμόρφωση με τις εκθέσεις της Επιτροπής Πρόληψης Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Επιτρόπου Διοικήσεως.
• Ενδυνάμωση των μηχανισμών εξωτερικής επιθεώρησης των φυλακών με την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Επιτρόπου Διοικήσεως, ώστε να μπορεί να διενεργεί αιφνιδιαστικούς ελέγχους, και τέλος, επανεξέταση της λειτουργίας του Συμβουλίου Φυλακών.

Βέβαια, μέσα στον «ενθουσιασμό» για τον αέρα αλλαγής που φύσηξε στον κρατικό σωφρονιστικό μηχανισμό, είναι καλό να θυμίζουμε στους εαυτούς μας ότι η φυλακή δεν είναι νεκροταφείο και πολύ περισσότερο δεν είναι κατηχητικό σχολείο.

Κάθε φυλακή έχει την ικανότητα να περιορίσει την έκταση της ανθρώπινης ελευθερίας, αλλά καμιά φυλακή (δεν) έχει επιρροή πάνω στην ευρηματικότητα της ανθρώπινης βίας.