Η φωτογραφία αυτή, της 27χρονης Κύπριας του Λονδίνου Ηλιάνας Χατζησάββα, που σπουδάζει Σύγχρονη Ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Birmingham, μαζί με τον νέο Πρέσβη της Κύπρου στις ΗΠΑ Λεωνίδα Παντελίδη, σημαδεύει τη μεγάλη διαδρομή της από τη Βρετανία στην Κύπρο και στην Αμερική, τα τελευταία τρία χρόνια, στο πλαίσιο της διδακτορικής της έρευνας, για μια συγκλονιστική, αλλά άγνωστη στους νεότερους εποχή, όταν διασταυρώθηκαν στα μονοπάτια της Ιστορίας οι Κύπριοι με τους Εβραίους, τους Βρετανούς και τους Αμερικανούς.

Στο κτήριο της κυπριακής Πρεσβείας στην Ουάσιγκτον, τη νεαρή διδακτορική φοιτήτρια, που είναι και μέλος του «John.W. Kluge Centre» της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου στην αμερικανική πρωτεύουσα, έφερε στις 29 Ιουνίου 2016 η πρόσκληση για παρουσίαση της διδακτορικής μελέτης της με τίτλο «Η κράτηση Εβραίων προσφύγων στην Κύπρο, 1946-1949 και ο ρόλος της Βρετανίας και των ΗΠΑ».

Υπενθυμίζω ότι το 1946-1949 περίπου 52 χιλιάδες Εβραίοι, οι περισσότεροι επιζώντες του Ολοκαυτώματος, βρέθηκαν από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης σε βρετανικά στρατόπεδα κράτησης στην ίδια την Παλαιστίνη και στην Κύπρο (τότε και οι δύο περιοχές ήταν υπό βρετανική διοίκηση), αφού οι Βρετανοί τους θεωρούσαν παράνομους μετανάστες και ήθελαν να εμποδίσουν τη μαζική εγκατάστασή τους στη γη των πατέρων τους.

Τους έκλεισαν σε περιφραγμένους με συρματοπλέγματα «κάμπους» στον Καράολο και στη Δεκέλεια-Ξυλοτύμπου όπου, εκείνο το διάστημα, γεννήθηκαν 2,200 παιδιά, καρποί των σχέσεων μεταξύ των κρατουμένων! Υπήρχαν άτομα από όλες τις ηλικίες, άντρες, γυναίκες και παιδιά, αλλά η κυρίαρχη ομάδα ήταν οι νέοι, ιδιαίτερα ορφανά που έχασαν τους γονείς τους στο Ολοκαύτωμα.

Η πλειοψηφία των κρατουμένων απελευθερώθηκαν και μεταφέρθηκαν στο Ισραήλ το καλοκαίρι του 1948, αμέσως μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, αλλά περίπου 10 χιλιάδες νεαροί στρατεύσιμοι και μέλη των οικογενειών τους έμειναν πίσω, έγκλειστοι στους κάμπους. Στις 10 Φεβρουαρίου του 1949 απελευθερώθηκε και ο τελευταίος κρατούμενος και το κεφάλαιο των κάμπων της Κύπρου, στην ιστορία του Σιωνισμού, έκλεισε και έμεινε στην Ιστορία.

Είναι ένα θέμα που με συγκινεί ιδιαίτερα και που με απασχόλησε επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια, με παραγωγικό αποτέλεσμα δεκάδες άρθρα, συνεντεύξεις και ρεπορτάζ και χαίρομαι πραγματικά, γιατί μια έξυπνη και δημιουργική Ιστορικός σαν την Ηλιάνα Χατζησάββα μπαίνει βαθιά στις ενδότερες πτυχές του, εκεί που κανένας άλλος δεν μπήκε μέχρι σήμερα.

Στο πλαίσιο της έρευνάς της, η Ελιάνα πήρε συνεντεύξεις στη Βρετανία από περίπου 30 Βρετανούς υπερήλικες πάνω από 90 χρονών, που υπηρέτησαν ως στρατιώτες ή ακόμα και ως γιατροί, εκείνα τα τρία μακρινά χρόνια, στους «κάμπους» των Εβραίων στην Κύπρο ή στην Παλαιστίνη.

Στην Κύπρο συνάντησε και μίλησε με Κύπριους που εργάστηκαν στους «κάμπους» ή έχουν μνήμες από τη λειτουργία τους, όμως πιστεύει ότι υπάρχουν ακόμα πολλοί στο νησί που δεν μίλησαν ακόμα και θέλει να τους συναντήσει.

Θα επανέλθω στο θέμα με ρεπορτάζ το ερχόμενο Σάββατο, ελπίζοντας ότι θα διευκολυνθεί περισσότερο η διαδρομή της Ηλιάνας...