«Τη φράση “πράξαμε το καθήκον μας” την άκουσα πολλές φορές», έγραψε η συνάδελφος Άννα Ανδρέου στο βιβλίο της «Ραντεβού με τους Στρατηγούς», αναφερόμενη στις συνεντεύξεις που πήρε από δέκα περίπου Τούρκους αξιωματικούς που συμμετείχαν στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. «Στη μάχη σε πρώτο πλάνο είναι το καθήκον, το οποίο σου έχουν αναθέσει. Κι επειδή έχεις εκπαιδευτεί επαγγελματικά, θα κάνεις αυτό που πρέπει, θα ακολουθήσεις τη διαταγή που σου δόθηκε», της είπε ο τότε υπολοχαγός Μεσούτ Γκιουνσέβ, και σε αυτό το πλαίσιο, κινήθηκαν πάνω-κάτω οι τοποθετήσεις και όλων των άλλων.

Διαβάζοντας αυτές τις δηλώσεις, που έκαναν σαράντα χρόνια μετά, οι πρωταγωνιστές μιας πολεμικής επιχείρησης που συνέτριψε την προδομένη αντίσταση ενός μικρού λαού και στρατού, που διχοτόμησε διά πυρός και σιδήρου ένα ανεξάρτητο και διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος, που προκάλεσε εθνοκάθαρση και προσφυγοποίησε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, που βομβάρδισε μαζικά και δολοφόνησε αδιακρίτως άμαχο πληθυσμό και που υπέβαλε σε μύριες κακουχίες, χιλιάδες αιχμαλώτους και εγκλωβισμένους, το μυαλό μου έτρεξε, βέβαια, στην…αγόρευση του ναζιστή εγκληματία πολέμου, αρχιτέκτονα του Ολοκαυτώματος, της μαζικής εξολόθρευσης των Εβραίων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, Adolf Eichmann, από το γυάλινο αλεξίσφαιρο κλουβί του στην Ιερουσαλήμ, το 1962, όπως την απέδωσε η Εβραία φιλόσοφος Hannah Arendt (1906-1975).

Δηλαδή στην κοινοτοπία του κακού, ενσαρκωμένη από αυτό τον συνηθισμένο Γερμανό… πατριώτη, που υποστήριζε ένθερμα στη δίκη του, πριν καταδικαστεί από τους Ισραηλινούς σε θάνατο με απαγχονισμό, ότι στον πόλεμο «έκανε απλώς… το καθήκον του απέναντι στην πατρίδα του, ακολουθώντας τους κανόνες...».

Βέβαια έκανε το «καθήκον» του, χωρίς να σκέφτεται σαν πρόσωπο, με τη δική του ατομικότητα - απλώς εκτελούσε διαταγές, σαν άψυχο γρανάζι του Καθεστώτος…

Όπως είπε στην Άννα Ανδρέου ο Πλοίαρχος Νεσέτ Ικίζ, «εγώ το έφερε η μοίρα και συμμετείχα στο πρώτο κύμα της ειρηνευτικής επιχείρησης στην Κύπρο, αναλαμβάνοντας μεγάλες ευθύνες. Πιστέψτε με, προσπάθησα πάντα να είμαι καθαρός. Ευσυνείδητα προσπάθησα να μην κάνω λάθος και να μην βλάψω κανέναν. Συμπεριλαμβανομένου και του εχθρού. Η μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι να υπηρετήσεις την πατρίδα σου με καθαρή συνείδηση».

Όπως σχολίασε η Άννα, «είχε ένα τόσο πράο ύφος και μιλούσε με τόσο ήρεμη φωνή, που προσπαθούσα να καταλάβω πώς ένας τέτοιος άνθρωπος βρέθηκε στο μέτωπο του πολέμου να ηγείται των στρατιωτών που πάτησαν πρώτοι το πόδι τους στην Κύπρο».

Η συγγραφέας ρώτησε τον Υποστράτηγο Ερσέλ Καγιάν, τότε υπολοχαγό του τουρκικού στρατού εισβολής, αν αισθάνεται τύψεις μετά από 40 χρόνια. «Είμαστε υπηρέτες της συνείδησής μας», της είπε, «αλλά πάνω απ’ όλα, δεν κάναμε κάτι που να προσβάλλει την ανθρώπινη περηφάνια μας. Προσπαθήσαμε να εκτελέσουμε τα καθήκοντα που μας ανατέθηκαν. Ο αριθμός των αιχμαλώτων, τους οποίους εγώ συνάντησα, είναι μικρός, αλλά και στις άλλες περιοχές, άκουσα ότι οι δυνάμεις μας συμπεριφέρθηκαν με καλή πρόθεση. Όμως ίσως να υπήρξαν και κάποιες εξαιρέσεις»...

Στην ίδια ερώτηση της Άννας, ο Αντιστράτηγος Μουζαφέρ Σεβέρ απάντησε «όχι, δεν σκέφτηκα ποτέ κάτι τέτοιο, επειδή έγινε αυτό που έπρεπε. Όλοι έκαναν το καθήκον τους. Δεν μας πέφτει λόγος εμάς να κάνουμε κριτική. Οι τύψεις είναι βαριά λέξη, επειδή χρειάζεται να έχεις κάνει κάτι πολύ σοβαρό, το οποίο να σου προκαλέσει τύψεις. Και ούτε εγώ, ούτε οι άνθρωποι του περιβάλλοντός μου, κάναμε μια τέτοια πράξη»…

Ενώ ο τότε ταγματάρχης καταδρομών Χαλούκ Ουστουγκέν ισχυρίστηκε ότι το 1974 στην Κύπρο, «ποτέ δεν σκότωναν τους τραυματίες του εχθρού που βρίσκονταν στο έδαφος», επιμένει ότι «δόθηκαν γραπτές διαταγές εκείνη την περίοδο να μην υπάρξει κακομεταχείριση αιχμαλώτων και ειδικότερα να μην γίνονται επιθέσεις εναντίον αμάχων».

Η Άννα τον ρώτησε τι αισθάνεται ένας πολεμιστής σε ώρα μάχης. «Κατά τη διάρκεια της μάχης, εγώ δεν βλέπω αυτόν που βρίσκεται απέναντί μου ως εχθρό. Είναι στόχος. Η διαταγή που μου δόθηκε, ήταν να καταλάβω εκείνο το ύψωμα και να στήσω τη σημαία μας. Εγώ κάνω ό,τι μπορώ για να φέρω εις πέρας εκείνη τη διαταγή».

Παρατήρησε η Άννα: «Έφυγα από τη συνάντηση και στο μυαλό μου στριφογύριζαν τα λόγια του. “Δεν βλέπω αυτόν που είναι απέναντί μου ως εχθρό, αλλά ως στόχο”. Σκεφτόμουν πως αυτός είναι ο πόλεμος για έναν επαγγελματία αξιωματικό. Κάτι σαν το ηλεκτρονικό παιγνίδι Call of Duty στον υπολογιστή».